mánadagur 10. mars 2014síða 6

Mánadagur 10. mars 2014 · Nr. 29 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 oljuvinnan Ingolf S. Olsen Um olja í stórum nøgdum verður funnin í føroysku undir­grund­ini, so slepst ikki und­an, at tað fær stóra ávirkan á sam­felagið á øllum økjum. Politiskt og mentalt kunnu vit brynja okkum sum fræg­ast, men ferðin og vavið á einari møguligari komandi olju­vinnu liggur fyri ein stór­ an part í hondunum á altjóða olju­risunum, ið standa fyri leit­ingini – og framleiðsluni, um teir finna nakað. Statoil er fyristøðufelag í báð­um boringunum, sum verða gjørdar undir Føroyum í ár, og eru væntanirnar hampu­liga góðar. Tað ljóðar, at Statoil brúkar hálva aðru til tvær milliardir krónur á før­oyska landgrunninum bara í ár, og undan hesum hev­ur felagið til samans brúkt eina milliard krónur her. Váði og vinningur Føroyingurin Rúni M. Han­sen, sum er stjóri hjá norska Statoil í Føroyum og í Grønlandi, hevur ong­ar viðmerkingar til hesi tøl­ini, men váttar, at talan er um eitt sera stórt og kost­nað­ar­ mikið leitiátak, sum verð­ur gjørt á føroyska land­grunni­ num í ár. - Tað er greitt, at vit høvdu ikki gjørt hetta, um vit ikki høvdu vónir um at finna nakað. Tað hava vit. Men kortini mugu vit vera ógvu­liga varin í okkara vænta­num, tí um vit hyggja mate­ma­t­iskt upp á tað, so eru sannlíkindini fyri at finna nakað ikki serliga stór. Før­oyar eru eitt lutfalsliga nýtt leitiøki, bara nakrir fáir brunn­ar eru boraðir, og vit hava lítið at halda okkum til av dátum samanborið við onn­ur øki, har vit eru virkin. Tí er váðin stórur, sigur Rúni M. Hansen. Tilsvarandi stórur verður vinn­ingurin, um norski olju­ ris­in rakar við olju ella gass, og hendir tað, so verður før­oyski búskapurin grund­ leggj­andi broyttur frá dag til dag. Hetta ásannar Rúni M. Han­sen eisini, og hann vissar um, at Statoil eisini kennir ábyrgd av, at tey øki og lond, har felagið er virkið, fáa størst møguligt gagn burtur úr ríki­døminum, samstundis sum at negativu árinini í størst møguligan mun verða av­mark­að. Lykilin er samstarv - Vit hava ikki ávirkan á, hvussu eitt land bú­skap­ar­ liga ber seg at, tá tað knapp­ liga fær stórar inn­tøk­ur frá olju ella gassi, men vit leggja stór­an dent á at fara varisliga fram, stig fyri stig, har vit hava virksemi. Vit skulu oft­ast rokna við at verða í hesum samfeløgunum lein­ gi, og fyri okkum hevur tað stór­an týdning at verða væl mót­tik­in. Tí gera vit eisini nógv burtur úr, at lokal­sam­ feløg­ini kenna seg væl av, at vit eru har. - Lykilin til, at hetta skal eydnast, er eitt gott og væl skip­að samstarv millum myndug­leikar, vinnu og virk­andi oljufelagið ella olju­ feløg­ini. Tað er hesum sam­ starvi, vit fyrst fara eftir, tá vit koma inn í eitt nýtt øki. Hetta er eisini fortreytin fyri, at vit kunnu fara virðiliga út aft­ur, sigur hann. Eisini tá tað snýr seg um umhvørvi og mentan er Stat­ oil tilvitað um, at teirra hjá­ vera kann hava stóra ávirk­ an. Umframt at verða stjóri í Føroyum og Grønlandi hev­ ur Rúni M. Hansen eisini ábyrgd­ina hjá Statoil fyri virk­sem­i­num í øllum tí arkt­iska økinum, og hann hev­ur tignarligt sæti í ser­ liga arktiska bólkinum Glo­ bal Agenda Council on the Arctic hjá altjóða bú­skap­ar­ Statoil vil fara varisliga fram Oljurisin Statoil kennir ábyrgd fyri teimum økjum og londum, har teir bora eftir olju, og vilja gera sítt til, at ávirkanin á nærumhvørvið verður so varislig sum gjørlig. Tað sigur Rúni M. Hansen, stjóri hjá Statoil í Føroyum og Grønlandi Rúni M. Hansen, stjóri hjá Statoil er varin við sínum væntanum til boringarnar á landgrunninum í vár og summar. – Men tað er greitt, at vit høvdu ikki gjørt hetta, um vit ikki høvdu vónir um at finna nakað, sigur hann. Statoilstjórin sigur, at samstarv við lokalsamfeløgini, har felagið virkar, er fortreytin fyri, at tað kann fara virðiliga út aftur, tá oljuævintýrið einaferð er av Tjóðveldi vil hava meira til landið Kolvetnisskattalógin er 15 ára gomul, og tað eru tey, ið halda, at hon er í so laga­ lig í mun til ógvusliga prís­ vøkst­ur­in á olju og gassi, ið hev­ur verið, síðani lógin varð gjørd. Sostatt hevur Tjóðveldi júst borið eitt uppskot til sam­tyktar í Løgtingið um at endurskoða olju­skatta­lóg­ina. Í uppskotinum verður víst á, at oljulóggávan varð gjørd, tá oljuprísurin var 18-20 dollarar fyri tunnuna. Síða­ni er hann fimm-seks fald­að­ur. Eftir verandi olju­ skattalóg kann samlaði skatt­ur­in av avkastinum hjá ein­um oljufelag í mes­ ta lagi vera 57 pro­sent. Tá er eitt fram­leiðslu­gjald á tvey prosent av fram­ leiðslu­virði­num íroknað. Í sínum uppskoti held­ur Tjóðveldi verandi støðu vera ónøktandi, tí inn­tøk­ ur­nar til landið eru so tætt tengd­ar at yvirskoti hjá fram­leiðs­lu­f­eløgunum. Um het­ta stendur soleiðis í upp­ skoti­num: ”Samanumtikið er gald­ andi lóggáva í Føroyum so at siga bert bygd á inn­