mánadagur 10. mars 2014síða 7

7 Mánadagur 10. mars 2014 · Nr. 29 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 liga hugbankanum World Eco­nomic Forum. - Í Norðurnoregi hevur tað eydnast sera væl hjá oljuvinnuni at etab­lera seg stig fyri stig. Lokal­sam­ feløgini og vinnan á stað­ num blómar saman við okk­um, og nógv av teimum, ið vóru rýmd, eru flutt heim aft­ur. Vit hava somu strategi í Barentshavinum og síggja po­si­tivt upp á tað har eisini. - Her er talan um sera við­kvom øki, og tað er tað før­oyska eisini. Í slíkum økjum fara vit serliga varisliga fram, sig­ur Rúni M. Hansen. Tørvur á orku Tó at hann leggur dent á, at tað eru politikararnir, ið seta karmarnar fyri olju­ virk­seminum og vinnu­ poli­tikk­um annars, so er Statoil eisini tilvitað um ávirkanina, olju­virksemið hevur á aðrar vinn­ur. - Heiminum tørvar orku, og oljuvinna snýr seg um at útnytta tað tilfeingi, ið er. Men vit vilja fara fram við skili, so verandi vinnur kun­nu liva væl við síðuna av okk­um. Vit síggja eisini, at tá olju­vinnan verður umsitin rætt, so leggur hon lunnar und­ir nýggjar vinnur. Í Noregi hevur oljuvinnan fing­ ið undirveiting av øllum slagi at blóma, soleiðis at undir­veiting í dag er størsta út­flutn­ings­vinna har næst eftir kol­vetnis­ framleiðsluni, sig­ur Rúni M. Hansen. Hann vísir á, at Statoil eisini er við í fremstu røð at granska í varandi orku at seta í staðin fyri olju og gass. Felagið brúkar tríggjar milliar­dir krónur um árið upp á grøna orku, og ger seg ser­liga galdandi, tá tað snýr seg um havvindmyllur. oljuvinnan Ingolf S. Olsen At Statoil saman við øðrum loyvishavarum ger eitt so stórt leitiátak í einum í føroyskum øki, sum talan er um í ár, kyndir eisini und­ ir vónirnar hjá Johan Dahl, vin­nu­málaráðharra, um, at hesa­ferð fer tað at eydn­ast at fin­na kolvetni í rakstr­ar­ verd­um nøgdum. Í næsta mánaða fer norska felagið saman við olju­feløg­unum Atlantic Petrol­e­um, ExxonMobil, Dong og OMV undir aftur bor­ing­ina Brugdan II, sum var sett á pausu á hesysti 2012, og í summar ger felagið sam­an við Dong og OMV eina boring í økinum Súlan- Stelk­ur skamt at bretska marki­num og ikki langt frá olj­u­keld­um bretsku megin mark­ið. Góð data - Eg havi varhugan av, at tað eru góð data, sum nú ligg­ja á borðinum, so eg vóni sjálv­ sagt, at okkurt spyrst burtur úr hesaferð, sigur Johan Dahl. Politiska skipanin hevur í sei­n­astuni fingið ákoyringar frá fleiri síðum fyri at vera pass­iv og ófyrireikað, um tað skuldi eydnast at rakt við ol­ ju ella gass í ár. Men hesum vís­ir Johan Dahl aftur. - Eg veit ikki, hvussu nógv betri vit kunnu fyrireika okk­um. Lóggávan er púra greið og hevur verið tað lein­ gi, sigur Johan Dahl. - Um so verður, at kol­ vetni verða funnin í rakstr­ ar­verdum nøgdum, er tað trupult at siga fram­man­ und­an, júst hvussu gongdin so fer at verða. Tað veldst um so nógv – um tað er olja ella gass, hvussu stórur finn­ ing­ur­in er, og nær teir finna nakað. Tað kann ganga lang tíð, frá tí at rakt verður við olju ella gass, til framleiðsla fer í gongd. Vit sóu til dømis, at olja varð funnin í Clair- olju­leiðini ikki langt frá marki­num til Bretlands í 1977, men fram­leiðslan byrjaði ikki fyrr enn í 2005, sigur hann. Tað er álagt feløgunum, ið standa fyri boringunum, at tryggja tilbúgving á stað­ num, um ein vanlukka skuldi hent. Harumframt hava tey avtalur sínámillum um til­ búgv­ing­arútgerð tvørtur um landa­mørk, um tørvur skuldi verð­ið á tí. - Verður tað so, at vit koma at hava framleiðslu á før­oysk­um øki, verður helst neyðugt, at vit sjálvi eisi­ni verða betri tílbúgvin, ásann­ ar Johan Dahl tó. Áseting í lagi Hóast Johnny í Grótinum, bú­skaparfrøðingur, aðra stað­ir í blaðnum finst at kravi­num í oljulóggávuni um, at allur flutningur og útgerð skal um føroyskan kajkant, so verj­ir vinnumálaráðharrin hesa áseting. - Oljuleitingarnar hava higar­til samanlagt givið lands­kassanum inntøkur oman fyri 225 milliónir krón­ ur frá útlendskum per­són­ um og feløgum, ikki minst takkað verið hasi áset­ing­ini. Umframt hetta hava før­ oysk­ar fyritøkur havt fitt av inn­tøkum orsakað av hesi áset­ingini. Hon økir eisini møgu­leikan hjá føroyskum fyri­tøk­um at sleppa upp í part, tí tað kann vera virðis­ mik­ið fyri tær at kunna vísa á royndir úr oljuvinnuni, tá tær skulu uttanlands at kapp­ast. - Vit eru noydd at fyri­ halda okkum skilagott til oljuvinnuna og fáa tað burt­ ur úr henni, sum yvir­høv­ ur ber til. Vit krevja vør­ur og tænastur um før­oysk­an kajkant og krevja, at sam­tøk­ ini, ið bora, hava heimstað og gjalda skatt her. Hinvegin fer hetta helst at krevja, at vit lata okkara arbeiðsmarknað meira upp fyri útlendskari arbeiðsmegi, um vit finna olju. Øll hesi atlit og fyrilit skulu takast, men eg haldi, at vit eru væl fyrireikað, sigur Johan Dahl. Inntøkurnar Um rakt verður við olju ella gass í føroysku undirgrundini, áset­ir kolvetnisskattalógin, at framleiðandi feløgini skulu gjal­da ein avkastskatt, sum kann verða upp í 57 prosent, alt eftir hvussu stórt avkastið er. Íroknað hetta er eitt fram­leiðslu­gjald – royalty – á tvey prosent – tað er tvey pro­sent av virðinum av framleiðsluni, sama hvat avkastið er. Føroyskur kajkantur Ásetingin um, at øll veitingin í sambandi við oljuvinnuna skal um føroyskan kajkant, stendur í grein 11 í løgtingslógini um kolvetnisvirksemi: § 11. Í loyvum eftir § 6, skal verða ásett, at allur flutningur av útgerð og fólki til og frá føroyskum øki skal fara um føroyskan bryggjukant ella føroyskan flogvøll. Stk. 2. Landsstýrið kann í serligum førum, gera undantak frá ásetingini í stk. 1. Johan Dahl: Vit eru til reiðar Vinnumálaráðharrin vónar, at oljan verður funnin í ár, og hann heldur, at landið er til reiðar, um tað skuldi hent - Eg veit ikki, hvussu nógv betri vit kunnu fyrireika okkum. Lóggávan er púra greið og hevur verið tað leingi, sigur Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum tøkur til lands­kassan, sum eru teng­da­r at stað­ fest­um yvir­sko­ti av olju­ fram­leiðs­lu. Fram­leiðslu­ gjøld­ini eru við­fán­ing­ur í sam­l­aðu met­ing­ini og eru læst føst í føst­um krónu­ upp­hædd­um og føst­um pro­senttali. Við av­skrivingar­regl­ um og flytingarreglum og ára­máls­á­set­ing­um fyri at stað­festa yvirskotsgjald, eru so­statt rættiliga long út­lit fyri inn­t­økum til landskassan og ávís ó­greiða um, hvussu ber til at rokna veruliga virð­ ið av tilfeinginum og av tí, ið eigur at falla til landið og til kom­andi ættarlið í Før­oy­um.”