mánadagur 10. mars 2014síða 9

9 Mánadagur 10. mars 2014 · Nr. 29 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 at staðið fast upp á teirra kreditt­politikk í økjum og londum, har væl­ferðin knapp­liga er økt. Sjálvandi, knappligt ríki­dømi hjá einum landi, har viðurskiftini er væl skip­að og samfelagsvirðini nøkun­lunda javnt býtt, økir ikki bara kredittvirðið hjá landinum, men eisini fólki­ num, ið har býr. Men legg­ur landið lok á ein slíkan bú­ skap, byrgir hann inni, so øll tilfeingisrentan av til døm­is einari oljuvinnu ikki bara fer í um­ferð, so fylgja fíggjar­ stovn­arnir somu kós, metir Johnny í Grótinum. Tá tað snýr seg um at­ ferðina hjá fólkinum ber eisini til at spáa. - Í búskaparfrøðini tosa vit um sonevndu ognar­ effekt­ina, tað at fólk generelt kenna seg ríkari. Tann kenslan breiðir seg ofta skjótt, so nýtslukvotan hjá hvørjum einstøkum økist. Tað er eisini púra náttúr­ ligt, at øll verða meira bjart­ skygd, um olja verður funn­ in, og at meira fer til hús, bil og ferðing tá. Tað er eisini í lagi til eitt vist. Her er tað avgerandi, at sam­felags­ karmarnir eru greiðir, at politikararnir melda púra greitt út, hvat fer at henda, hvussu skatturin fer at verða ávirk­aður og so framvegis, so­lei­ð­is at fólk ikki handla upp á falskar fortreytir. - Tað sóu vit eitt sindur til, tá oljufepurin herjaði um aldarskiftið. Tey flestu vænt­aðu, at vit fóru at finna olju tá, og bjartskygnið var øgiligt. Hetta hevði mill­um ann­að við sær, at húsa­prís­ ir­nir hækkaðu nógv. Tað var ein keðilig avleiðing, tí vit funnu jú ikki olju í rakstr­ar­verdum nøgdum tá. Hinvegin løgdu bjørtu vón­ ir­nar tá lunnar undir eina heilt nýggja vinnu hjá okk­ um, nevniliga frálanda- og oljuveitingarvinnuna, stað- fest­ir Johnny í Grótinum., oljuvinnan ein bannseting Áhugaverdar keldur At tosa um bannseting í sambandi við náttúrutilfeingi er vorðið eitt hugtak í búskaparfrøðini og í nasjonalari eins og altjóða búskaparligari greining og ráðgeving. Sostatt snýr frágreiðinging ”Beyond the curse – policies to harness the power of natural resources”hjá Altjóða Gjaldoyragrunninum IMF í 2011 um bannsetingina, ið ofta stendst av náttúrríkidøminum, og hvussu henda bannsetingin kann vendast til eina signing, um rætt verður atborið. Eisini tema-búskaparfrágreiðingin, ”Inntøkustøðið í Føroyum – Hví eru vit so rík, men ikki líka rík sum hini?”, sum Búskaparráðið lat úr honum í 2004, snýr seg í stóran mun um, hvørji búskaparlig og búskaparpolitisk amboð eru neyðug, um tilfeingisvinnur skulu vera til felags gagn í samfelagnum og ikki bert til gagns fyri fá og til skaða fyri onnur – um negativu avleiðingarnar av at seráhugamál fáa ov stórt vald á rikna vinnupolitikkinum. Temafrágreiðingin í 2004 var fylgd upp av einari aðrari í 2005 við heitinum ”Tøknilig menning og vælferð”. Føroysku frágreiðingarnar eru tøkar á heimasíðuni hjá Búskaparráðnum: http://setur.fo/buskaparradid/ Frágreiðingin ”Beyond the curse – policies to harness the power of natural resources” er at finna á hesum bústaðnum: https://notendur.hi.is//~gylfason/Beyond_the_Curse_Arezki_Gylfason_Sy.pdf - Ásetingar, sum til dømis at krevja alt um føroyskan kajkant, eru beinleiðis skaðiligar, tí tær tvinga virksemi til landið, sum annars ikki hevði verið her. Umframt tað, at inflasjónin verður størri enn neyðugt, kann avleiðingin av slíkum krøvum væl verða, at hesar nýggju oljubaseraðu vinnurnar fara avstað við allari arbeiðsmegini, so aðrar vinnur mugu geva skarvin yvir, sigur Johnny í Grótinum, búskaparfrøðingur, cand.polit. Fríggjadagin 21. februar skipaði Javnaðar­flokk­ urin á Fólkatingi fyri ráðstevnu á Christians­ borg undir heitinum ”Hvat um vit finna olju”. Allir fyrilestrarnir frá ráð­stevnu­ni eru tøkir á in.fo