hósdagur 20. mai 2004síða 4

6 Nr. 95 - 20. mai 2004 Nr. 95 - 20. mai 2004 7 Tað er dýrari at hava fólk liggjandi á sjúkra- húsi enn á røktar- heimi. Tí verður tað heldur eingin eykaút- reiðsla at byggja fleiri røktarheim, heldur landsstýrismaðurin við almanna- og heilsumálum HEILSUMÁL Edvard Joensen Tað liggja ov nógv fólk óneyðugt á sjúkrahúsi í Føroyum. Tað er ov dýrt og heilsuverkið hevði spart pening, um tey kundu verið á røktarheimum, har tey eiga at vera. Tað sigur Hans Pauli Strøm, landsstýrismaður við almanna- og heilsu- málum. Tann einfaldi spurningur- in er so sjálvandi, hví tey so ikki eru á røktarheimi held- ur enn at fylla óneyðugar, dýrar sjúrkahússengur. Og líka einfalda svarið er sjálvandi, at tað er tí, at ov fá røktarpláss eru í land- inum. Men tað verða bygd og útbygd fleiri heim, skundar Hans Pauli Strøm sær at siga. Men tað hjálpir sjálvandi einki upp á tann akutta tørvin, summi fólk alla tíðina hava, ásannar hann. Hans Pauli Strøm greiðir frá, at íløgukarmurin á økin- um varð lagdur í 2002 og er galdandi fram til 2005. 19 milliónir eru settar av árliga hesi árini til at økja um røktarheimsplássini fyri. Tey plássini, tosað verður so nógv um, ið eru á veg, muna einki her og nu, sigur Hans Pauli Strøm. Tørvurin er nógv størri enn so. So tað skilst á honum, at hann metir hetta sum eitt stór- mál, ið eigur at fáa høgan prioritet. Summi mál eru meira reglubundin enn onnur, sum verða pressað fram, júst tá, tey eru aktuell, sigur Hans Pauli Strøm. Tað er ikki skrivingin, sum verið hevur júst um dagarnar, sum ger, at hetta nú verður tikið fram, sigur hann. Men tað er greitt, at slík skriving vísir á nøkur heilt akutt mál, sum vit ikki eiga at ignorera, sigur landsstýr- ismaðurin. Sjúkrahús dýrari enn røktarheim Tað er dýrari at hava fólk, sum eiga at vera á røktarheimi, liggjandi á sjúkrahúsi heldur enn á røktarheimi. Tað er tað, sum hendir í Føroyum í dag. Tí verður tað eingin meirútreiðsla, at byggja røkarheim og flyta fólk til umstøður, sum eru teimum verdugar, sigur landsstýrismaðurin við almanna- og heilsumálum Arbeiðið við at skipa sjúkraflutningin í Vágum gongur rætta vegin, sigur lands- stýrismaðurin við almanna- og heilsu- málum. Pengar eru játtaðir á fíggjar- lógini, og bíðað verð- ur nú bara eftir teim- um praktisku tingunum SJÚKRAFLUTNINGUR Edvard Joensen Vágar: Tað nærkast eini endaligari loysn á málinum um sjúkraflutningin í Vágum. Pengar eru játtaðir á fíggjarlógini til fyrsta hálva árið, og nú er eftir at staðfesta endaligu skipan- ina fyri, hvussu vaktirnar skulu skipast. Hans Pauli Strøm, lands- stýrismaður, sigur, at málið nú liggur hjá leiðsluni á Landssjúkrahúsinum, sum skal finna ta endaligu vaktarskipanina, sum flutningurin úr Vágum skal røkjast eftir. Samband hevur verið við Vága Bjargingarfelag, sigur Hans Pauli Strøm. Felagið veit av, at máli nú verður loyst, sigur hann. Landsstýrismaðurin sig- ur, at í ár eru játtaðar 350.000,- krónur til sjúkra- flutningstænastuna í Vágum. Hetta er galdandi fyri eitt hálvt ár og kemst av, at fíggjarlógin varð so seint samtykt. Men í ram- tíðini verður hetta talið tað dupulta, sigur Hans Pauli Strøm. Tann skipanin, sum mest hevur verið helt til í hesum sambandi, er at fimm portørar verða fast knýttir at sjúkraflutninginum. Hesir hava tilknýti til Vága Bjragingarfelag, sum umsitir flutnignin fyri Landssjúkrahúsið. Sjúkraflutningurin við bili umfatar nú allar bygdir í Vágum. Í vikuni var sjúkrabilurin fyri fyrstu ferð í Gásadali eftir einum sjúklingi. Sjúkraflutningurin avgreiddur Málið um sjúkraflutningin í Vágum er nú avgreitt politiskt. Í løtuni arbeiðir sjúkrahúsleiðslan við endaligu vaktarskipanini, sigur Hans Pauli Strøm, landsstýrismaður við almanna- og heilsumálum Fleiri umsókn- ir liggjandi Umsókn er send Almanna- og heilsumálaráðnum um út- bygging av ellisheiminum í Vágum. Umsóknin verður við- gjørd í næstum, verður sagt av Almanna- og heilsumála- ráðnum Almanna- og heilsu- málaráðið hevur fleiri umsóknir um bygging og útbygging av røktarheimum liggj- andi RØKTARHEIM Edvard Joensen Vágar: Ein av fleiri um- sóknum um útbygging av røktarheimum í Føroyum, er um útbygging av Ellis- og avleimisheiminum í Miðvági. Kristian Árnason á Al- manna- og heilsumála- ráðnum, váttar, at um- sóknin er komin til ráðið, og at Felagskommunan í Vágum hevur góðkent umsóknina. Hendan umsóknin ligg- ur nú saman við fleiri øðr- um og bíðar eftir viðgerð, sum verður innan fyri ein mánað ella so, væntar hann. Umsóknin úr Vágum er ikki við á einum lista, sum landsstýrismaðurin nýliga hevur fingið, sigur Hans Pauli Strøm, lands- stýrismaður við almanna- og heilsumálum. Verklagslógin á fíggjar- lógini, sum almenni part- urin av røktaheimsbygg- ingini verður fíggjaður eftir, gongur fram til 2005 og er upp á 19 milliónir árliga hesi árini. Tó hevur landsstýris- maðurin rætt til at broyta hetta, og tað verður hann helst noyddur til, um nak- að munagott skal gerast fyri at nøkta tann tørv, ið er, skilst úr Almanna- og heilsumálaráðnum. Umsóknin úr Vágum til at sleppa at byggja upp í Ellis- og avlamisheimið í Miðvági, umfatar bygg- ing av 13 búplássum. Ætl- andi skal byggjast upp í verandi bygning út móti Giljanesi. Hvør Hanus og Janus í Skotlandi spælir golf og forvinnur landið 80 milliardir krónur um árið frá golfítrótt- ini. Ísland er tað land- ið, sum hevur flest golfbreytir uppá fólkatalið og er tað ein støðugt vaksandi inntøkukelda í ferða- vinnuni. Verða golf- breytir gjørdar í Før- oyum kann hetta eis- ini fáa týdning fyri búskapin. Tað heldur Janus Norðberg, sum er farin til Skotlands at fáa sær útbúgving innan golføkið NÝGGJAR INNTØKUR Jan Müller Janus Norðberg, sum er kendur frá føroyskum vinnulívi, fyri at hava roynt eitt sindur av hvørjum og hava verið ígongdsetari til mangt, gjørdi herfyri av at velja sær eina heilt nýggja og óvanliga lívsleið, nevni- liga at útbúigva seg sum golfinstruktør við støði í eini bachelorútbúgving, sum gevurhonum førleikan at standa fyri eini golfbreyt. Hóast golfítróttin er nýggj her á landi, so sær hann møguleikar fyri eini menn- ing, sum eisini kann koma búskapinum til góðar. Nógva aðrastaðni í heiminum og ikki minst her rundan um okkum, hjá okkara næstu grannum, eitt nú Skotlandi og Íslandi, hevur golfspælið fingið ta virðing og tann status, sum tað eigur, heldur Janus Norðberg fyri. Her er tað ikki bert ein ítróttargrein – tað er eisini ein stór inn- tøkukelda til samfelagsbú- skapin og heldur Janus Norðberg, at hetta kundi eisini verið ein gongd leið hjá okkum føroyingum, nú tosað verður um at fáa bú- skapinum fleiri bein at standa á. Menna ferðavinnu við golf – Vit eru ein lítil tjóð og hava leingi bara havt fiski- vinnuna at standa á bú- skaparliga. Men tað hevur altíð verið eitt ynski hjá føroyingum at fáa fleiri bein at standa á, og seinastu árini hevur nógv verið tosað um ferðavinnuna, sum hitt nýggja beinið. Sjálvur haldi eg, at golf- ítróttin kundi verið ein týð- andi liður í at menna ferða- vinnuna. Janus Norðberg leggur aftrat, at tað í einum áliti, sum er gjørt um ferðavinn- una herfyri, verður víst á stóra týdningin, sum golf hevur í øðrum londum, og at vit eiga at læra av hesum royndum og tí eiga at rað- festa golf hægri, eitt nú vit at byggja nýggjar golf- breytir, útbúgva fólk at taka sær av hesum ol. Sjálvur søkti hann søkti oljufeløgini um at fáa stuðul av pengunum til før- leikamenning, til eina út- búgving í Skotlandi við tí endamáli at kunna standa fyri eini golfbreyt og eisini undirvísa. Støðan í Før- oyum í dag er tann, at her er eingin verulig golfbreyt, og tí hevur verið arbeitt við at fáa eina slíka. Enn er ikki komið á mál, men arbeitt verður framvegis við hes- um. Janus Norðberg heldur tað er umráðandi, at vit hava fólk at standa fyri slík- ari, um hon verður veru- leiki, hvat hann ikki ivast í. Janus Norðberg sigur, at gerst ein oljuvinna veru- leiki her heima, so er greitt, at mong útlendsk oljufólk fara at leita henda vegin, ikki bert ti arbeiðis men eisini at halda feriu saman við familjuni, og tað er ein sannroynd, at teimum dám- ar sera væl at spæla golf. Støðan hevur so eisini verið tann, at tey oljufólk, sum hann hevur tosað við og sum eru komin henda veg- in, spyrja, hvussu umstøð- urnar eru at spæla golf. – Høvdu vit eina breyt her, so hevði eitt nú hvør tann ein- asti oljumaður, sum kemur til Føroya í sambandi við leiting eftir olju, havt sína golfkø við. Eisini onnur ferðafólk høvdu tikið væl ímóti slíkum tilboð. Ikki ríkmannaítróttur Janus Norðberg vísir á, at golf ikki longur er elitu- og ríkmannaítróttir, sum tað var áður. Í dag er golf eisini tann ítróttargreinin í heimin- um, sum hevur størstu framgongdina. Og at keypa sær eina kø kostar minni enn at keypa sær einar fót- bóltsgaggur. Tær mást tú skifta út javnan, meðan golfkøina hevur tú fyri lívið. Hyggja vit at granna- londunum, so er golf tjóð- arítróttin í Skotlandi. Har spælir hvør Hanus og Janus golf. Kanska heldur ikki so løgið, tí tað er úr Skot- landi, at hetta spæl stavar. Tað var einastaðni í 1470 talinum, at golf varð upp- funnið í Skotlandi. Í dag eru meira enn 500 golf- breytir í Skotlandi, og inn- tøkan landið hevur frá hes- um breytum eru 80 milli- ardir krónur. Sagt verður, at ein ferðamaður, sum spælir golf, leggur 3 til 4 ferðir so nógv eftir seg sum ein "vanligur" ferðamaður. Tað er í hesum umhvørvinum, at Janus fær sína útbúgv- ing. Ísland er eisini sera populert golfland. Ísland hevur 60 golfbreytir og hevur harvið flestu golf- breytir pr. íbúgva í heimin- um. Fólk leita sær úr øllum heiminum til Íslands at spæla golf, tí part av árin- um er ljóst 24 tímar um samdøgrið, og tað dámar summum, sum spæla 24 tímar út í eitt. Atfinningar Eftir at tað kom fram, at Janus Norðberg hevði søkt um stuðul til útbúgving sína frá pengunum, sum verða latnir til førleika- menning, hildu einstakir tingmenn fyri, at tað var skeivt at lata oljuførleika- pengar til slíkt endamál, og teir hildu tað vera rætt at endurskoða reglurnar fyri at lata oljupengar til før- leikamenning. Hvat sigur hann so til kritikkin. Janus Norðberg vísir á, at tær 200.000 kr. hann hevur fingið í stuðuli eru bert 0,3 promillu av tí samlaða stuðulinum frá oljufeløgunum, sum upp- runaliga var 80 mill. kr. Sjálv útbúgvingin kostar tó nógv meira, umleið 600.000 kr. og má hann út- vega sær restina aðrar vegir eitt nú við at hava arbeiði eftir skúlatíð. Hann byrjaði útbúgvingina í fjør, og Jan- us fær sítt fyrsta prógv í summar. Útbúgvingin verð- ur so ikki liðug fyri enn í 2006. Talan er um fulltíðar- lestar í Bornoch, nær In- verness i Skotlandi. Har eru tvær golfbreytir, sum teljast millum heimsins 15 bestu. Bitin av golf Men hví valdi Janus so henda vinnuveg og út- búgving? – Tað er sum við øllum øðrum, tú verður bitin av tí. Men mær dámar so eisini væl at seta nakað í gongd. Eg legði til brots og tíbetur metti Oljufyrisitingin eis- ini, at hetta var í tráð við reglarnar at lata pengar til førleikamenning. Annars var í 2001 gjørt eitt álit um langtíðarpolit- ikk á ferðavinnuøkinum í Føroyum, har golf verður nevnt sum ein framtíðar gongd leið. Ferðafólk krevja eitt sindur meira enn fríska luft og ein busstúr norðureftir. Tey vilja eisini sleppa at vera virkin, og her er golf so ein góður møgu- leiki. Tú er virkin, tú stressar av og tú stuttleikar tær óført. – Vónandi síggja vit fleiri enn tann eina golfvøllin í Føroyum. So hetta er spennandi bæði sum ítróttargrein og sum vinnuvegur. Oljufólkini Umframt at golf kann vera til stórt gagn fyri føroy- ingar og ferðafólk, sum koma henda vegin, so er Janus Norðberg er rættiliga vísir í, at verður olja funn- in, og vit fara at fáa nógv oljufólk henda vegin, so fara tey øll somul at hava sína golftasku við. Fólki nýtast ikki eitt heilt lið at spæla við. Tú kanst spæla einsamallur. So golf er ein ítróttargrein sum passar væl fólki, sum koma at ar- beiða í oljuvinnuni. Tað eru so royndirnar alla aðra- staðni. Longu tá fyrsta útbjóðing var, vóru tað fleiri oljufólk, sum høvdu útgerðina við og spældu í haganum, har golfspælararnir húsast í dag, á Vatnaskørðum. Jan- us heldur tó ikki, at hetta økið egnar seg og tí verður roynt at finna øki til nýggj- an vøll. Tað er so eisini við í langtíðarætla unum hjá Tórshavnar Býráð at leggja plass av til eina golfbreyt. Tosað verður um Hoyvíks- hagan sum ein møguleika. Janus Norðberg sigur at enda, at vit hoyra oftani politikarar siga, a vit mugu hava fleiri bein at standa á vinnuliga og ikki bara fiskivinnu og aling. -Um tað verða brúktar 200.000 kr. at stuðla einum møgu- ligum alternativum vinnu- vegi uppá longri sikt, so kann hetta geva ‘ nakað positivt aftur til landið. So tað er ikki rætt, tá menn uttan at seta seg inn í tað, kolldøma tað uppá forhond. Janus Norðberg: Kunnu gera golf til vinnuveg Janus Norðberg er sjálvur virkin golfspælari. Nú fær hann útbúgving í Skotlandi at undirvísa øðrum og at standa á odda fyri eini møguligari framtíðar golfbreyt í Føroyum. Mynd Jens K Vang C M Y K 7 6