mánadagur 17. mars 2014síða 8

Mánadagur 17. mars 2014 · Nr. 32 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Stjórin í SEV hevur onki ímóti kapping, men heldur ikki, at tað er skilagott at skilja netið frá SEV, og hann er sannførdur um, at kommunala orkufelagið eigur rættin til vatnorkuveiting í Føroyum. Hákun Djurhuu rættin til vatn Ingolf S. Olsen Hóast ongin enn rætti­liga veit, í hvussu stóran mun, Jo­han Dahl, lands­stýris­mað­ ur í vinnu­málum, ætlar at liberalisera føroysku el­veit­ ingina, so er Hákun Djur­huus, stjóri í SEV, ikki í iva um, at kommunala orkufelagið eis­ ini fram eftir fer at hava av­ gerandi leiklutin, tá tað snýr seg um orkuveiting. – Vit standa fyri næstan allari elframleiðsluni í Før­ oy­um og hava stórar og kost­ naðarmiklar útbygg­ingar fyri framman. Tað er SEV, sum hevur veitingarskylduna, og eg dugi ikki at ímynda mær, at nakar nýggjur aktørur er førur fyri at átaka sær henda leiklutin við øllum tí, tað inniber, sigur Hákun Djurhuus, sum tó leggur dent á, at hann onki hevur ímóti kapping á summum økjum. – Síðani 2007, tá ið El­ veit­ingar­lógin kom, hevur kapp­ing verið um vindorku­ framleiðsluna, og tað er fínt. Tað riggar, tá talan er um óstøðugar orkukeldur, tí tað tá bara snýr seg um at framleiða orku uttan system­veitingar. Men tað er samstundis umráðandi, at ábyrgdin fyri tí stabilu orku­ framleiðsluni við system­veit­ ingunum, sum í Føroyum er vatnorka og termisk orka frá oljuriknum verkum, er púra greið. Hendan ábyrgdin er ásett í Elveitingarlógini og liggur hjá SEV, sigur hann. Viðkvæmt net Í størru grannalondunum eru fleiri størri og smærri ak­ tørar, sum framleiða elorku inn á netið, sum er sentralt stýrt, men Hákun Djurhuus heldur ikki, at tað í Føroyum ber til at skilja netið frá rest­ ini av orkukervinum sum eina sjálvstøðuga eind. – Eitt er, at tað vildi havt stóran eyka rakstrarkostnað við sær, um netið skuldi verið skipað sum sjálvstøðugt felag. Men reint tekniskt vildi tað eisini verið ein sera ótrygg loysn, tí vit tosa um eitt sera lítið, sjálvstøðugt net, sum tískil eisini er sera viðkvæmt. Tað er alla tíðina neyðugt við tí stabiliserandi framleiðsluni við systemveitingunum. Tað er ikki soleiðis, at vit kunnu hyggja at el-netinum sum at einum veganeti, har fram­ leiðslan bara flýtur javnt og greinar seg út til brúk­ar­ arnar. Standurin á elnet­inum er neyvt tengdur at fram­ Netið má skiljast frá Myndugleikarnir gloppaðu hurðina og knallaðu hana so íaftur, tá vit høvdu gjørt íløgur og lagt ætlanir fyri okkara vindorkuætlan. Tað heldur Jóhan í Niðristovu, stjóri í privata felagnum Røkt. Hann vil hava el-netið skilt frá SEV. Ingolf S. Olsen Síðani 2003 hevur familju- fyritøkan Røkt í Vestmanna framleitt elorku inn á net­ið hjá SEV frá trimum vind­ myllum á Mýrunum við Vest­manna. Ætlanin hevur alla tíðina verið at økt framleiðsluna, men higartil hevur tað ikki borið til. Sambært Jóhan í Niðristovu, stjóra í Røkt, er orsøkin einføld: SEV hevur framvegis monopol upp á elveitingina. – Tað var táverandi lands­ stýrismaðurin í orkumálum, Eyðun Elttør, sum skar ígjøg­num og lovaði okkum framat, men síðani hava myndug­leikarnir knallað dyrnar íaftur. SEV sleppur at fáa framíhjárætt av at eiga fleiri framleiðslueindir og sjálvt netið, tí teir kunnu innrokna sparingar, eitt nú oljusparingar á Sundi, tá teir bjóða upp á vindmyllu- verkætlanir, sigur Jóhan í Niðristovu. Hann heldur, at einasti máti at fáa kapping um el- framleiðsluna er at skilja netið fullkomiliga frá SEV. – Tað skulu vera vatntøtt skottir ímillum SEV og eitt sjálvstøðugt net, annars gevur tað onga meining at tosa um kapping um fram­ leiðsluna, sigur hann. Netfelag var strikað Jóhan í Niðristovu sigur, at politiskur vilji var til kapping, tá teir í 2003 fingu loyvi til vindmyllurnar á Mýrunum. – Eftir tað vóru vit bod­ nir við í teir bólkarnir, ið ar­beiddu við orkupolitikki og –planlegging. Í upp­runa­ upp­skotinum til elv­eitingar­ lóg­ina, sum varð samtykt í 2007, var skilnaður eisini gjørdur millum SEV og eitt netfelag, sum skuldi eiga og reka netið. Men tá upp­skotið kom aftur úr nevnd millum fyrstu og aðru viðgerð í Løg­ tinginum, var tað sum ham­ skift. Netfelagið var konse­ kvent strikað úr teksti­num, og SEV sett í staðin, sigur hann. Í 2011 tapti Røkt kapp­ ingina um vindmyll­u­út­ bygg­ingina í Neshaganum í Eystur­oynni, og í fjør í Hoy­ víks­hag­anum/Húsa­hag­ anum við Hoyvík. Í báðum føru vann SEV kappingina. Røkt kærdi viðgerðina av út­boðnum av hesi seinnu verk­ætlanini, men tapti eisini kæruna. – Teir vunnu Neshagan við einum prísi á 44 oyru fyri kilowatt-tíman, tað kann ljóða rímiligt, men í Húsa­ haganum kom prísurin hjá SEV heilt niður á 31,6 oyru fyri kilowatt-tíman. Eg dugi ikki at síggja, at tað – Vit vilja fegin hava bæði kapping og samstarv um el- framleiðsluna frá óstøðugum orkukeldum, serliga vindorku, sigur Hákun Djurhuus, stjóri í interkommunala orkufelagnum SEV. Hann hevur onga meining um, hvør skal eiga SEV, men ávarar ímóti at skilja netið frá restini av SEV, og eisini er hann sannførdur um, at orkufelagið eigur at hava rættin til vatnorkuna orkupolitikkur