hósdagur 3. apríl 2014síða 39

Sosialurin nr. 40 · 4. apríl 2014 7 VIKUSKIFTI Hvat er starv títt? – Miðlaráðgevi hjá Tórshavnar kommunu.   Hvørja uppliving í starvinum minnist tú best og hví? – Tá tað bleiv fast starv og tí tað bleiv fast starv.   Hvat er gott við starvinum? – Tað er gjøgnumgangandi eitt gott arbeiðspláss við kvalifiseraðari leiðslu.   Kunnu dagarnir gerast langir? – Tað kemur fyri.   Hvønn tónleik dámar tær best? – Rock & Country og øvugt.   Nær ert tú í góðum lag? – Tá heilsan er góð.   Hvat ger tú í frítíðini? – Lesi, skrivi & ferðist og gløði í kassan, meðan eg droymi um at fiska.   Ferðast tú í egnum landi? – Ja.   Hevur tú húsdjór? – Nei. Kundi tó hugsað mær ein geldan fress, tá tað fer at liggja fyri.   Er tú til aktiva feriu ella vil tú sleikja sól á strondini? – Orki ikki fyri sandi. Elski upplivingarferðir.  Hvørjum hyggur tú eftir í sjónvarpinum? – Nógvum á National Geographic og Discovery, Top Gear, søgu, húsasmíð- og innrætting og onkrun góðum krimi inn ímillum.   Hvønn ítrótt dámar tær best? – Skal eg endiliga velja, so má tað verða fótbóltur.   Hvat er tín lívrættur? – Onki slær jóla­ dunnuna. Men annars føroyskan mat, serliga fiska­mat.   Hvør bók liggur á náttborðinum? – »Dokker kan flire: elendighet i utval«, eftir norska rit­høvundan Arthur Arntzen. Allar hansara bøkur snúgva seg um norðlendingar, men eru sum eina­ stand­andi parodiir uppá heimføðisligar føroyingar. Mær dámar lýsingar. Eg elski lýs­ingar. Lýsingar um alt, um vánaligar og dýrar filmar úr Holly­wood, um hársápu, sjón­ varps­lýsingar um sjónvarp, lýsingar um bilar, ikki minst, nú eg ongan eigi og onga ætlan havi um at keypa ein. Tí ávírka reklamur um koyri­ gleði hjá bilum meg ikki. Og tí elski eg reklamur. So hugaligt at fara á heima­ síður, sum kalla seg tíðindasíður, síggja ein yvirskrift, sum dregur, og so lika noyðast at síggja eina reklamu fyrst, áðrenn tíðindini koma. Leitar tú eftir onkrum, sum vert er at síggja í sjónvarpinum, eru altíð lýsingar á hvørjari rás, fjarstýrarin beinir teg á. Fjar­ stýrarin stýrir ikki uttan um reklam­urnar, tíbetur. Hugaligt at fáa alla hesa hentu brúkaraupplýsingina fyri púra einki. At blíva klókari ókeypis. Hóast tey siga, at alt skal ganga so skjótt í tíðinda­ flutninginum, evstamark, deadline hvørt sekund, so hava vit sjálvandi bæði tol og stundir at bíða 20 sekund, meðan reklaman er. Ella tíggju minuttir í sjónvarpinum. Spell bara, at tær eru so stuttar, reklamurnar á netinum. Nú eru bara 15 sekund eftir til tað kemur, sum tú bað um, og so telur niður, skjótt niður. Lívið er ov langt til stuttar reklamur. Tey duga eisini so væl at ansa eftir, at lýsingarnar eru ikki óhósk­andi saman við teimum tíðind­um, sum koma í reyvina á teimum. Flogfeløg lýsa til dømis ikki undan næsta parti av fram­halds­ søguni um horvna flogfarið úr Maleisia. Pappírsbløðini, tey eru av­ oldað. Har eru tíðindi fyri seg, tey tíðindi, sum ikki eisini eru reklamur, og lýsingar fyri seg. Tú noyðist at blaða aftur í blaðið fyri at finna heilu síðurnar við lýs­ingum. Eg blaði tí altíð aftanífrá, blaði til høgru. Tað hevur altíð verið ein lønandi vinna at gera og selja lýsingar. Eirikur Reyði var fyrsti lýs­ inga­maðurin á okkara leiðum. Hann kallaði landið Grønland, sum hann fann vestan fyri Ísland. Honum dámdi litir, Eiriki Reyða. Grønland fyri at lokka onnur hagar. Sjálvandi átti Grønland at itið Ísland, men tað navnið var longu tikið og skrásett at hava einkar­rætt og upphavsrætt uttan innlit. Eitt grønt, gróðrarmikið land. Var tað ikki nakað? spurdi Eirikur Reyði á kálvsskinninum, sum hann lýsti á, tá hann kom aftur úr Grøn­landi. Leivur Lukkuligi, Happy Leif, kallaði Amerika Vínland. Teir drukku illa tá í tíðini. Móses dugdi eisini. Men hansara tíggju boð vóru meira harra­boð, boð frá Harranum, enn tølandi lýsingar. Og tó, og tó, heldur tú øll boð­ ini, neyvan nakar hevur gjørt tað, heldur ikki Móses sjálvur, men heldur tú øll hesi boðini, sleppur tú til Himmals, All Inclusive. Nú eru onnur boð enn tey tíggju, sum stóðu á grótfløguni. Ikki eta tað, sum smakar væl, ikki røra seg ov lítið, ikki drekka brenni­vín, ikki roykja, ikki banna, ikki hetta, heldur ikki hatta, so livir tú í allar ævir. Og tað er næstan tað sama sum at fara til ríkis­felagsskapin har uppi. Ein lýsing er eitt lyfti. Eitt lyfti um eydnu og lukku og fram­burð, nakað sum eitt vallyfti. Eitt vallyfti er eisini ein reklama, men har ber ikki til at klaga til Brúkara­umboðið um skaðiliga marknaðar­føring. Eitt blað hevði fyri árum síðani eina góða lýsing fyri at fáa lýsarar. Hon var stutt og greið og ikki villleiðandi: »Lýsingar eru eisini tíðindi.« Nakrir miðlar eru so farnir alla leiðina og hava lýsingar og tíðindi saman í senn og senda ikki rokning fyri reklamuna. Tað er ein ivasom tænasta. Hví gjalda fyri reklamu, tá til ber at fáa hana ókeypis? Og ungdóminum býður endiliga bøtur. Hann skoytir ikki um demokrati. Bara fimti hvør atkvøddi á ungdómsvalinum í Tórshavnar kommunu. Umafturafturum høgni djurhuus Móðurmálsviðursløn 2012 Óla Jákup Rólantsson lagt til rættis: Leo Poulsen Kundi hugsað mær ein geldan fress Tað sigur Óla Jákup Rólantsson, miðlaráðgevi hjá Tórshavnar kommunu. Hann lesir, skrivar og ferðast í frítíðini, men droymir um at fiska – og so elskar hann jóladunnuna Hent upplýsing