hósdagur 10. apríl 2014síða 15

15 Fríggjadagur 11. apríl 2014 · Nr. 43 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðargrein Jógvan við Keldu fyrrverandi landsstýrismaður Tórbjørn Jacobsen Karin Kjølbro Hans Pauli Strøm Sámal Petur í Grund Jógvan Sundstein Edmund Joensen Jógvan við Keldu Kanska ein feril av »trojanskum hesti« Hvat er tað, sum ger, at verk­frøð­ ingarnir Svend Olufsen og Peter Bang sita í Struer í Norðurjútlandi og stovna felagið Bang og Olufsen, ella Ole Kirk Christiansen, í Billund í Miðjútlandi, stovnar LEGO, J. Lauritzen, skipafelagið yviri í Esbjerg í Vesturjútlandi, fyri at nevna trý donsk feløg av so mong­ um, sum gjørdust heimskend, settu Danmark á heimskortið og góvu landinum ruddiliga økt arbeiðspláss til útflutnings. Hvussu við okkara egnu, hvat vilja teir: Jákup Jacobsen (Dunga­jákup), Kristian Martin Rasmussen, Eiler Jacobsen, Osmund Justinussen, Poul Hansen, Hanus Hansen, Hans og Regin Jacobsen á Bakkafrost, brøðurnir Hans Andrias og Gunnbjørn Joensen á Thor, fyri at nevna onkrar uttan at fara aftur í søguna, sum skaptu okk­um nýskipanir, útvegaðu Før­ oy­um milliardavirði til høldar til út­flutnings. Hesir, sum ígjøgnum upp- og niðurgongdartíðir gjørdu íløgur, hava satsað, verið noyddir av og á “at sigla uppá spring”, halda tørn, meðan til aðrar tíðir noyddust at geva út, fyri møguliga at klára at halda seinasta petti av endanum, með­an aðrir fingu so harðliga við­ ferð, at teir vunnu ikki upp land. - Søgan vísir, at tíðirnar í Føroyum hava verið sera ymiskar. Bara krevja Hvat er tað sum ger, at talið av før­oyingum økist, sum seta krøv til nakað, tey ikki vóru við til í innsatsinum, og hvørji eru tey so, sum seta krøvini, eru tey ikki politikarin fyri at fáa meiri til alment at geva út av til størri al­ mennan rakstur, sum longu er ov høgur, eru tað ikki tey, sum ikki veruliga liva tætt upp at vinnu­ lívinum, sum seta krøvini! Tá eg hugsi um hesi, fer tankin um vandamikla “Trojanska hestin”, sum stóð yvirfyri fólkinum í Troja, ígjøgnum høvdið, soleiðis kennast hesi mitt í okkara vinnulívið, sum útvegar milliardavirðir til fólkið, til landskassan og kommunur, til tænastuvinnur o.s.fr. – Her ræð­ur sera ótiltalandi hugburður móti vinnulívsfólki, sjófólki og fiska­ virkisfólki. Borgarligi vongurin er trýstur Seinastu árini hevur eisini borg­ ar­ligi vongurin givið eftir fyri trýstinum frá fólkinum, og frá áhaldandi og ágangandi fjøl­miðla­ trýstinum. Gangi út frá, at føroysku journalistarnir eru onki undantak í mun til hini Norðurlondini, sum greitt liggja vinstrumegin miðj­ una. Vit hava seinastu árini sæð ófrætta­kend krøv til vinnuna og tey, sum arbeiða í fiskivinnuni. – Spurningurin er bara um “gullhønan spakuliga verður kvørkrað, so hon dregur sín seinasta andadrátt”! Tað eru ídag tríggir tættir, sum klára seg: alivinnan, langfaraflotin og uppisjóvarflotin, meðan botn­ fiskaflotin, sum eisini gevur hópin av arbeiði til flaka- og fiskavirkini gongur illa og klárar ikki sínar skyldur, og enn minni hevur pening til at endurnýggja tólini. Hesi eru tey sum gera, at Føroyar hava lægsta arbeiðsloysi. Meðan alt hetta fer fram, sita “klókir” heilar og “geva ráð” í allar ættir – oftast ómótsagdir - í okkara fjølmiðlum. Alt kann fáa bráðliga vend Søgan hevur víst, at hetta kann alt venda eftir stuttari løtu, at alt ikki var so bjart, sum tað sá út. Hvar er tá konsolideringin og hvar eru møguleikarnir til endurnýggjan. Tað óhepna við føroyska sam­ felag­um er, at hesar krevjandi kreft­ ir­nar, sum bara vilja hava burtur­av, økjast og síggja út til at fara at vinna enntá sambært fíggjar­ mála­ráðharranum í borgarliga lands­stýrinum. – Andstøðan ímóti vinnuni er týðilig og hon fremur ongan framburð – tvørturímóti. Peningurin brúkast aftur í vinnuni Hendir tað at tey, ið bara krevja, vinna, eigur peningur, sum verður tikin inn í tilfeingisgjaldi at verða brúktur aftur í fiskivinnuni, og ikki druknast í almenna rakstri­ num. Hesin peningur eigur fyrst og fremst at verða brúktur til gene­rella menning av fiskivinnuni, herundir til fiskivinnugransking, til fiskivinnuroyndir og til verri tíðir. Spurningurin er bara, nær tær koma og ikki um tær koma. Bjarni Arnason grannskoðari frá Grannskoðanarfelagnum NUMO, gjørdi eina sera áhugaverda uppgerð yvir stovnar, sum lutvíst kunnu setast í samband við fiskivinnuna: Fiskimálaráðið, Tilbúgving á sjógvi, Veðurtænastuna, Tyrlutænastuna, Fiskivinnuráðið, Fiskiveiðieftirlitið, Vaktarskipið, Havstovuna, Magnus Heinason, Fiskivinnuroyndir, Flutningsstuðul, Avskrivingar til vaktarskip og havrannsóknarskip. Allir hesir stovnar tilsaman kosta 152 mió. krónur í 2014. Fiskivinnan ber longu størsta partin av hesum bæði í skatta­ krónum, innflutnings­gjøldum og avleiddum vinnum, men nú tykist, sum um tað ikki er nóg mikið. Einki er at siga til við hesum háttarlagi, at Føroyar alt meiri verða at rokna sum vinnuóvinarligar og lítið hugaligar, at gera íløgur. Hetta kann tykjast “sum ein feril av trojanskum hesti” mitt í vinnu­ lívinum – hann er sera vandamikil! Vit hava seinastu árini sæð ófrættakend krøv til fiskivinnuna og tey, sum arbeiða í fiskivinnuni. Spurningurin er bara, um ”gullhønan spakuliga verður kvørkrað, so hon dregur sín seinasta andardrátt” Hvørji eru tey, sum seta krøvini til vinnuna, eru tey ikki politikarin fyri at fáa meiri til alment at geva út av til størri almennan rakstur, sum longu er ov høgur, eru tað ikki tey, sum ikki veruliga liva tætt upp at vinnulívinum, sum seta krøvini til vinnulívsfólki, sjófólkið og fiskavirkisfólkið?