mánadagur 28. apríl 2014síða 45

21 Vinnublaðið hjá Miðlahúsinum nr. 4 I 28. apríl 2014 ið Statoil á odda verður leitað eftir olju í føroysku undir­grund­ ini í vár og summar. Fyrst skal brunnurin Brugdan-2 borast liðugur, og í summar skal níggj­ undi brunnurin, Súlan/Stelkur, borast. Íløgur fyri okkurt um hálva­aðru milliard krónur í leitan­ini eftir svarta gullinum. Men er føroyska sam­felagið til reiðar, um so er at oljufeløgini raka við olju í stórum nøgdum? Um elefant­urin verður funnin, fyri nú at halda seg til olju­málið. Runavík hevur síðstu árini lagt seg eftir at gerast føroyska oljuhavnin. Og nú leitanin eftir olju nærkast, sæst tað aftur á olju­ bryggjuni, har privata fyritøkan Atlantic Supply Base heldur til. Oljulóggávan ásetir, at allur flutning­ur av útgerð og fólki skal fara um føroyskan bryggjukant ella føroyskan flog­vøll. – Hetta má man undir ongum umstøðum broyta. Missa vit bryggjukantin, so kunnu vit gloyma alt um eina føroyska oljuvinnu. Tá missa vit skjótt alt á gólvið, ljóðar boð­ skapurin frá Eli Lassen, stjóra í Atlantic Supply Base. Mikukvøldið í síðstu viku var Eli Lassen við á kjakfundinum í Løkshøll um oljuvinnu og hvussu vit sum samfelag eiga at fyrireika okkum til vinnuna. Meðan stjórin hevði ein praktiskan innfalsvinkul til kjakið, so valdi búskaparfrøðingurin Johnny í Grótinum ein meira yvirskipaðan og teoretiskan inn­fals­ vinkul. – Steðga vit ikki negativu ávirkanina av hollendsku sjúkuni, ið ein oljuvinna kann hava við sær, so kann oljuvinnan kvala aðrar vinnur, sum missa sítt kappingarføri, ljóðaði boð­skapurin frá Johnny í Grótinum. Johnny í Grótinum hevur áður ført fram í samrøðu við Sosialin, at ásetingarnar um at krevja alt um føroyskan bryggjukant og líknandi politisk inntriv fyri at skapa fleiri arbeiðs­pláss í oljuvinnuni kunnu vera bein­ leiðis skaðilig. Boðskapurin fekk misjavna mót­tøku í Løkshøll. – Eg havi hug at tala ímóti búskapar­frøð­ ini. Eftir mínum tykki eiga vit at seta okkara egnu treytir, og brúka føroyska arbeiðsmegi og serfrøði allastaðni, har tað ber til, sigur Magni Arge. Frammanfyri okkurt um 100 áhoyrarum teknaði formaðurin í Oljuvinnufelagnum eina mynd av føroyskum vinnulívi, ið hevur megnað sera væl at flyta seg inn í olju­ vinn­una, hóast eingin olja enn er funnin í rakstrar­verdum nøgdum í føroyskum øki. – Síðstu umleið 14 árini er áhugin fyri olju­ vinnu øktur munandi. Í dag eru føroy­ingar við í oljuvinnu kring allan knøttin, hóast vit enn onga olju hava funnið her hjá okkum. Tí eru umleið 1000 størv í oljuvinnuni ídag, sigur Magni Arge. Pengarnir Sambært útrokningum hjá búskapar­frøðing­ inum Magna Laksáfoss vil ein komandi olju­ vinna kasta okkurt um 600 nýggj arbeiðspláss av sær. – Lønarinntøkurnar eru bara ein pinka­ lítil partur av samlaðu inntøkunum frá olju­vinnuni. Ávirkanin á samfelagsbúskapin kemur tí nærum bara frá skattinum, ið verður lagdur á olju­vinnuna, sigur Magni Laksáfoss. Sambært roknistykkinum hjá Magna Laksáfoss vil landskassin fáa 4,5 milliardir krónur í skattum og avgjøldum, og inntøkan vil eftir fáum árum økjast upp í einar níggju milliardir. – Hvat hendir við landskassanum, um føroyskir politikarar fáa eini 8-9 milliardir afturat at spæla við um árið, spurdi Magni Laksáfoss áhoyrararnar í Løkshøll. Búskaparfrøðingurin, ið sjálvur er fyrr­ verandi løgtings- og landsstýrismaður, sigur seg ikki hava nógva tiltrúgv til búskapar­ grunnin, soleiðis sum hann sær út ídag. – Eg var sjálvur við í arbeiðnum at gera Búskapargrunnin, og var sera vónbrotin, tá sitandi stýri valdi at tøma grunnin. Tað skapar ikki júst álit, sigur Magni Laksáfoss og sipar til inntøkurnar frá makreluppboðssøðuni á sumri í 2011, sum fyrst vóru fluttar inn í Búskapargrunnin, men síðani tiknar úr aftur grunninum eftir løgtingsvalið sama ár. Eisini Johnny í Grótinum vísir á týdningin av einum sterkum búskapargrunni. – Vit eiga at brúka Norra sum fyrimynd. Har søgdu tey rættuliga tíðliga í tilgongdini fram móti eini oljuvinnu, at hetta tilfeingið er fólksins ogn. Út frá hesi felags fatan legði man til rættis oljugrunnin, sum hevur bæði búskaparligar eins væl og etiskar meginreglur, ið tryggja at oljuríkidømið kemur komandi ættarliðum til góðar, sigur Johnny í Grótinum. Fleiri enn 5000 milliardir krónur eru í dag í norska oljugrunninum, og tí er hvør norð­ maður í dag millióningur. Men reglu­gerðin fyri oljugrunnin ásetir, at norska sam­felagið kann bara brúka fýra prosent av avkast­inum hjá grunninum hvørt ár. Bara hesin lítli parturin av avkastinum kann fara bein­leiðis inn á fíggjar­lógin, til raksturin av samfelag­ num. Javnstøðan Sambært eini kanning hjá Oljuvinnufelagnum eru umleið 1000 føroyingar í starvi í olju- og frálandavinnu kring heimin. Bara trý prosent av teimum eru kvinnur. – Sjálvandi hevur tað týdning at fáa javn­støðu inn í hesa vinnuna, sigur Katrin Kallsberg, sum samstundis ásannar, at tað kann vera ein trupul uppgáva. Forkvinnan í Javnstøðunevndini vísir á altjóða kanningar, sum siga at í heimshøpi eru bara 7,8 prosent av arbeiðsmegini í oljuvinnuni kvinnur. – Somu kanningar vísa eisini, at olju­ arbeið­arin í meðal er yvir 50 ár og fer vænt­ andi á pensjón innan 10 ár. Tað setir krøv til rekrutering. Altjóða oljufeløgini tykjast eis­ini vera tilvitað um, at eitt javnari kynsbýti á arbeiðs­plássinum gevur betri úrslit, sigur Katrin Kallsberg. Hon ásannar, at tað kann vera ein av­ bjóð­ing at kveikja áhugan millum gentur fyri teimum lærugreinum, ið vanliga krevjast fyri at fáa góð størv í oljuvinnuni. – Men tað er upplagt at fremja serlig átøk, ið skulu kveikja henda áhuga. Tað verður eitt nú gjørt í Bretlandi, og royndirnar eru góðar, sigur Katrin Kallsberg. Meðan vit bíða eftir elefantinum Vinnan tykist vera til reiðar til eina oljuvinnu, meðan politiska skipanin haltar aftaná. Tað var ein av niðurstøðunum á kjakfundi í Løkshøll, hildin meðan fyrsta oljuútgerðin til royndarboringarnar í vár og summar kom upp á land hjá Atlantic Supply Base í Runavík Jón Brian Hvidtfeldt V Magni Arge, Eli Lassen, Johnny í Grótinum, Magni Laksáfoss og Katrin Kallsberg umrøða avbjóðingar við eini komandi oljuvinnu. Javnaðarflokkurin á Fólkatingi skipaði fyri kjakfundinum í Løkshøll í síðstu viku Ongastaðni er dreymurin um eina komandi oljuvinnu so sjónligur sum í Runavík. Á oljubryggjuni hjá Atlantic Supply Base stendur útgerð klár at flyta út á Brugdan-2