hósdagur 1. mai 2014síða 12

Fríggjadagur 2. mai 2014 · Nr. 49 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðargrein Milliardagávan, svar Kári Petersen búskaparfrøðingur Jógvan Jespersen skrivar vegna Fe­lagið Nótaskip eina grein í viku­ skiftinum um tilfeingisgjald og vinn­ingsbýti og onnur viðurskifti hjá pelagiska flotanum. Tíverri snýr greinin seg ikki nógv um teir veruligu trupulleikarnar við ver­ andi skipan, og tíverri eru nógv av uppáhaldunum (pástandunum) í greinini púra skeiv. Men áðrenn vit fara inn á uttan­ umstosið, so mugu vit fyrst undir­ strika og grundgeva, hvat tað snýr seg um. 1. Orsakað av stórari øking av makrelkvotuni er pelagiska veið­an síðan 2009 økt úr umleið 500 milli­ónum krónur árliga upp í 1,35 milliardir í 2013, og fer at koma upp ímóti 2 milliardum í ár. 2. Ongin eigur hækkingina í makrel­kvotununi. Landsstýrið kann selja hesi nýggju rættindi fyri marknaðarprís, um lands­ stýrið ynskir hetta. 3. Varð hækkingin í makrelkvotuni seld, so kundi sølan givið einar 5-600 milliónir í landskassan. Hetta kundi givið ein skattalætta til hvønn løntakara upp á einar 2.500 kr. um mánaðin. 4. Landsins myndugleikar velja í staðin at geva nøkrum fáum fólk­um veiðirættindini fyri einki. 5. Heldur landsstýrið fram at geva veiðirættindini burtur fyri einki, so fer hækkandi makrelkvotan at føra til, at árligu yvirskotini hjá pelagisku reiðarunum veksa fleiri hundrað milliónir. Reið­ararnir fáa eina gávu. Reið­ arararnir fáa eina gávu á góðar 2 milliardir komandi 4 árini. Peningavaldið hjá teimum fáu fer at gera, at teir koma at avgera øll týðandi mál, bæði vinnulig og politisk. 6. Við verandi skipan kunnu reiðararnir selja skipini (íroknað virðið av veiðirættindunum, sum teir ikki eiga) fyri einar 6-7 milliardir, og sjálvir fáa peng­ arnar fyri nakað, sum er ogn Før­oya fólks. Munurin á vinnum í kapping og vinnum við givnum einkarrættindum Fyri at fólk skulu skilja, hví uppá­ haldini hjá Jógvani Jespersen eru skeiv, má eg fyrst greiða frá, hvat munurin er á rentabiliteti og avkasti í pelagisku vinnuni samanborið við aðrar vinnur. Aðrar vinnur hava kapping. Um avkastini í øðrum vinnum eru stór, so koma fleiri inn í vinnuna inntil avkastini verða í samsvar við váðan í vinnuni. Í fiskivinnuni er best at hava fá skip, sum fiska nógv. Tey, sum fáa rættin, hava ein einkarrætt, og sjálvt um onnur vilja sleppa inn í vinnuna, so sleppa tey ikki. Um vinnan er rætt regulerað, so gevur hon eitt ovurhonds stórt avkast. Tey, sum eru í vinnuni hava fingið ein fantastiskan framíhjárætt. Í pelagisku vinnuni í Føroyum er hesin framíhjárættur verdur fleiri hundrað milliónir krónur um árið. Tann, sum fær hendan framíhjárætt eigur at gjalda fyri hann. Samanborið við aðrar vinnur, eru yvirskotini í pelagisku vinnuni sera stór. Við nýggju makrel­ avtaluni verða yvirs­ kotini astronomisk Eg havi tikið tøl frá vælkendum fyritøkum at samanbera við tvey pelagisk skip. Eg havi tikið eina fyritøku frá byggivinnuni, tí hendan vinnan er umleið eins ótrygg sum pelagiska vinnan, og harumframt havi eg tikið A. P. Møller, tí tey flestu kenna hetta sum eina sunna og vælrikna fyritøku. Vit síggja beinanvegin, at okk­ urt er heilt øðrvísi í pelagisku vinn­uni enn tað er í øðrum vinn­um. Yvirskotini í pelagisku vinnuni eru longu nú fleiri ferðir størri enn í øðrum vinnum. Við makrelavtaluni 2014 verða yvir­ skotini astronomisk. Yvirskotini eru so stór, at egin­peningurin longu eru forrentaður við fleiri hundrað prosentum Hvat merkja so hesi yvir­skots­tølini. Vanliga verða tveir hættir nýttir at Fríggjad 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Pengarnir arbeiða i vinnuni, sigur fiskimálaráðharrin, tá hann verður spurdur um, hví hann letur fiskirættindi út ókeypis, sum so kunnu selj ast víðari. Men hendan út søgning er beinleiðis skeiv. Pengarnir arbeiða ikki í vinnuni. Seinastu 10 árini hava reiðarar tikið 1,03 milliard úr fiskivinnuni, vísa tøl, sum Kári Petersen bú skapar frøðingur hevur greinað. Bara í uppsjóvar­ vinnuni er ein hálv milliard tikin út sum vinningsbýti sein astu fýra árini, og tað er sann líkt, at 2,2 milliardir verða tiknar út komandi fýra árini. Hetta eru 2 milliardir krón ur, sum føroya fólk eigur í tilfeingi, og sum verð­ ur givið burtur til nakrar ein­ stak lingar. – Tað finst eingin góður háttur at deila so nógvar pengar út uppá. Tað verður í besta føri tilvildarligt, hvør fær veiðurættindi, í ring­ asta føri vina­ og kenninga­ politikkur, sum avgerð, hvør fær milliónir forerandi, sigur Kári Petersen. Hann heldur ikki, at tað er lógligt, at deila ríkidøminum hjá einum fólki út til einstaklingar á hendan hátt. Tølini skulu takast við tí fyrivarni, at summi reiðara feløg hava eitt holdings selskap, har tey seta vinnings býtið inn. Tað kunnu tískil vera gjørdar íløgur í vinn una við hesum peng unum uttan at tað sæst á rokn skap inum. Hinvegin kunnu eis ini stórar nøgdir av peningi vera tiknar út, sum ikki síggjast í tølunum, til dømis um skip verða seld við loyvum fyri fleiri hundratals milliónir. Einkarrætturin gevur stórt yvirskot Stóru yvirskotini á hundra­ tals milliónir krónur í fiski­ vinnuni standast av einkar­ rættinum, sum eitt felag fær, tá tað fær fiskirættindi. Orsøkin til, at landið skrivar einkar rættindi út er, at tað er neyðugt at verja stovn­ in, men tað gevur tí felag­ num, sum hevur rætt at veiða á stovinum fyri munir, sum vísa seg í millióna­ klassanum. Hetta yvirskotið átti, sambært nógvum bú­ skapar frøðingum, at farið í lands kassan, men tað ger tað ikki – tað kann tak ast út sum vinnings býti hvørt ár – og tað verður tað eis ini gjørt, vísa tøl, sum búskapar­ frøðingurin, Kári Petersen hevur gjørt útfrá rokn­ skapar greining hjá gran­ skoðara virkinum, Januar. Kári Petersen hevur fyrr gjørt vart við, at hetta yvir­ skotið eigur at fara í lands­ kassan, tí føroya fólk eigur til feingið, og einkar rætt­ i a o 2 N v i s a a s m s i s u o á ú K s a k k t ú K e e m H f Útsøgning hjá fiskimálaráðharranum, Jacob Vestergaard, um, at pengarnir arbeiða í vinnuni, er beinleiðis skeiv. Seinastu 10 árini hava reiðarar tikið 1,03 milliardir út úr fiskivinnuni, og tað er sannlíkt, at nakrir fáir persónar taka 2,2 milliardir bara úr uppsjóvarvinnuni komandi fýra árini fiskivinnupolitikkur Hava tikið yvir eina milliard úr fiskivinnun Í farnu viku segði Páll á Reynatúgvu frá tingsins røðarapalli, at hann hevði hoyrt, at Varðin í Gøtu hevur fingið eitt boð á 2,5 til 3 milliardir krónur frá einum útlendskum felagi. Ein stórur partur av hesum virðinum eru fiskirættindi, sum felagið hevur fingið latið ókeypis frá landinum VITorka riggar av Løgma Slagi Havn Ítr s28 Fríggjadagur 4. apríl 2014 Nr. 40 88. árg. kr. 25,00 KEY Hildu a Olfert deyður Gyltir reiðarar:iii Nougatbitar Bardagin við BlóðkraBBa TeiTur HvidBro nr. 40 4. apríl 2014 sosialurin Les Sosialin á telefonini tel. 31 35 tikin úr flotanum ein milliard upptakt Síðstu 10 árini hava reiðarar tikið eina góða milliard krónur út úr fiskivinnuni. Sannlíkt er, at nakrir fáir persónar fara at taka 2,2 milliardir afturat úr upp sjóvarvinnuni næstu fýra árini s6-7 Eginpeningsavkast í prosent verður definerað sum yvirskot eftir skatt, dividerað við eginpeningin. Ognaravkast í prosent verður definerað sum yvirskot áðrenn fíggjarpostar, dividerað við øll aktiv. Tølini fyri 2013 eru mett til tey somu sum fyri 2013, tí nýggjastu roknskapirnir enn ikki eru innkomnir. Metingarnar fyri 2014 byggja á, at veiðivirðið verður 35 prosent hægri.