mánadagur 5. mai 2014síða 9

9 Mánadagur 5. mai 2014 · Nr. 50 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 gjørdar 2-3 ár áðrenn bankin fór á heysin, eru greið tekin um, at alt fór ikki rætt fram, sigur Jørn Astrup Hansen. Eyðfinnur Jacobsen stað­ festir í síni frágreiðing fleiri ferðir, at nevndin fyri Eik Grunnin sæst ikki at hava fingið loyvi frá Skráseting Føroya til at veita tey ítøki­ ligu lán, ið eru umrødd í frá­ greið­ingini. Tað reisir spurningin, hvussu aktivt eitt grunna­ eftir­lit eigur at vera. – Tað er uppgávan hjá nevndini fyri grunnin at søkja myndugleikarnar um loyvi, um ein ítøkilig dis­ posi­tión kann metast at vera uttan fyri heimildirnar fyri grunnin. Ivaleyst má man ganga út frá, at myndug­ leikarnir kunnu røkja sína eftirlitisskyldu við at hyggja eftir, um tað virksemi, ið verður lýst í ársfrágreiðingini fyri grunnin, eisini liggur innan fyri viðtøkurnar fyri grunnin, sigur Jørn Astrup Hansen. Frágreiðingin staðfestir somuleiðis, at ásetingar í rokn­skaparreglunum eru ikki hildnar. Til dømis er virðið á partabrøvunum hjá grunn­inum í Eik Banka skeivt ásett. Partabrøvini eru mett út frá ”innara virðinum”, heldur enn søluvirðinum. Og eisini eftirlýsir frágreiðingin, at grunnurin ikki gjørdi kon­sernroknskap, ið eisini um­fataði Eik Banka. Jørn Astrup Hansen hevur ikki somu fatan av støðuni: – Avgerandi er væl, at nevndin upplýsir í rokn­ skap­inum, hvussu parta­ brøv­ini í Eik Banka eru virðis­sett. Og viðvíkjandi kon­sern­roknskapinum hevði tað eftir mínum tykki verið meira relevant, um bankin hevði tikið grunnin við í sín konsernroknskap. Tí reelt var tað jú bankin, sum stýrdi grunninum, og ikki umvent. Hevði man styrkt roknskapirnar, so­ leið­is at roknskapirnir hjá bank­anum og grunnunum vórðu settir upp saman við einum konsernroknskapi fyri bankan, so hevði tað langt frammanundan ver­ið av­dúkað, at Eik var á sam­ an­stoytskós við lógina um finan­siel virksomhed. Bankin hevði tá ikki havt møgu­leika at brúka grunnin sum rusk­ spann, soleiðis sum tað nú endaði, sigur Jørn Astrup Hansen. Drálið Meðan danska fíggjareftir­ litið og Finansiel Stabilitet hava sett í verk umfatandi kanningar í kjalarvørrinum av húsaganginum hjá Eik Banka, og har ovasta leiðslan er drigin í rættin, so hevur gingið øðrvísi við føroyska part­inum av skrællinum í Eik. Grunnaeftirlitið er, sum fleiri ferðir nevnt, eitt før­ oyskt málsøki. Advokaturin Eyðfinnur Jacobsen hevur síðani síðst í 2011 kannað Eik Grunnin, eftir umbøn frá føroyska grunnaeftirlitinum, sum er Skráseting Føroya. Í fyrstu atløgu játtaði løg­ting­ið 300.000 krónur til kann­ing­ ina. Síðani gekk rúm tíð við at diskutera, at henda upp­ hæddin var ov lítil, og eitt lítið ár seinni játt­aði tingið 300.000 krónur afturat. Ad­vo­katurin metti kann­ ingararbeiðið at kosta 1,5 millión, hann hevur í fleiri umførum eftirlýst fleiri pengar, og ger í síni frá­ greiðing til Skrásetingina fleiri ferðir varug við, at peng­ar vóru ikki til at kanna ymisk viðurskifti, ið áttu at verið kannað nærri. Við Sosialin 24. apríl, segði Jógvan Thomsen, stjóri á Skrásetingini, at hann hevur onga meining um, hvørt kann­ingar­arbeiðið skal halda fram: – Mítt sjónarmið er sum so ikki so áhugavert. Vit hava ikki fingið játtan til meira, og so kunnu vit ikki gera meira, segði Jógvan Thomsen, sum ikki vildi siga sína meining um, hvørt kanningin er nøkt­ andi. Í somu samrøðu váttar Jógvan Thomsen, at Skrá­ set­ingin fer ikki at kæra avgerðina hjá fútanum um, at málið um dispositiónirnar hjá nevndini fyri gamla Eik Grunnin er fyrnað. Tí verð­ur ikki farið í rættin við nevnd­ ar­limunum í grunn­in­um. Gongdin, soleiðis sum føroyska samfelagið hevur valt at rudda upp eftir skrædl­ið í Eik, vekir undran hjá Jørn Astrup Hansen. – Tað undrar meg, at eitt heilt ár gongur, frá grunn­ urin fer á heysin, til myndug­ leikarnir taka avgerð um at kanna viðurskiftini. Tað undrar meg, at man tvey ár seinni ikki var komin víð­ ari. Og so undrar tað meg eisini, at tað skal kosta 1,5 millión krónur at granska eitt avmarkað tal av trans­ akt­iónum, sum sam-bært tí, ið vit higartil hava fingið upp­lýst, eru at meta sum rímuliga ”triviellar,” sigur Jørn Astrup Hansen. Sjálvrannsakan Hóast løgmaður í kjalar­vørr­ inum á skrædlinum hjá Eik segði, at ”hvør steinur skuldi vendast,” so tykist føroyska uppruddingararbeiðið at vera av. Skráseting Føroya ger ikki meira við málið, fyrningin verður ikki kærd, og politiska skipanin er passiv. Tað er óheppið, met­ir Jørn Astrup Hansen, sum enn einaferð minnir før­ oyska samfelagið á sína sam­ tíðarsøgu: ­– Føroyar yvirtóku eftir­ litið við vinnurekandi grunn­ um fyrst í nítiárunum. Síðani tá hevur man, frá tíð til aðra, fjeppast uppi í tankanum um eisini at gera eftirlitið við bankunum til føroyskt málsøki. Eg má minna á, at tað tók bara átta ár, frá tí at sera sterki Føroya Sparikassi varð gjørdur um til eitt parta­felag, til alt var burtur. Alt fór fram, meðan føroysku myndugleikarnir høvdu eftir­ litið við grunninum, sum átti og stýrdi øllum. Eg rokni við at tær røddir, ið tosa fyri at gera eftirlitið við bankunum til føroyskt málsøki, eru tagn­aðar fyri eina stund, sigur Jørn Astrup Hansen og heldur fram: – Eftir mínum tykki hevði tað verið sunt fyri føroyska samfelagið, um skrædlið hjá Eik Banka og Eik Grunninum hevði ført við sær eitt sindur meira av sjálvrannsakan í før­oyska samfelagnum. Hesa­ferð var skrædlið ikki bara eitt danskt málsøki. TÍÐINDI – Tann fíggjarliga sera sterki sjálvsognarstovnurin Føroya Sparikassi varð gjørdur um til eitt partafelag í 2002, og harfrá tók tað bara átta ár, til alt varð burtur. Alt hetta fór fram, meðan føroyska samfelagið hevði eftirlitið við grunninum, sum átti og stýrdi øllum, sigur Jørn Astrup Hansen, sum eftirlýsir eitt sindur av sjálvrannsakan, nú føroyska samfelagið leggur lok á sín part av skrædlinum í Eik.