hósdagur 8. mai 2014síða 39

Sosialurin nr. 52 · 9. mai 2014 15 VIKUSKIFTI Tey høvdu als onga útgerð yvirhøvur. Í veru­ leik­anum vóru skipini ikki meira útgjørd enn Nóa ørk á sinni, burtursæð frá seglum. Tey fyrstu árini flaktu teir niðri á dekk­ inum. Eliesar minnist eisini mótstøðuna ímóti at fáa flekiborð. Tað fyrsta, hann minnist til fleki­borð, var, at Per í Søldarfirði, sum í 1932 gekk burtur við Immanuel, sum bestimaður kom umborð við einum flekiborði. Besti­ maðurin á hinari vaktini riggaði tað av aftur! Men tað var skjótt, at flekiborðið vann. Men so konservativir vóru menn tá. Strævið lív men sunnudagur var frídagur Hetta var sera strævið lív. Frívaktin var bert fýra tímar. Høvuðsarbeiðið var at fáa fiskin inn á dekkið. Reiðskapurin var jú snøri, og sjálv­dráttur. T.v.s. at hvør maður fekk løn í mun til talið av fiski, hann dró inn á dekkið. Aftaná skuldi gerast reint, og fiskurin skuldi fáast í lastina. Tey fyrstu árini var tað soleiðis, at deksvaktin flakti fiskin. Aftaná tað kom frívaktin upp. Hon skuldi vaska fiskin og salta hann í lastini. Hetta var sera tvørligt, men varð eisini broytt til, at allir vóru uppi í senn. Saltfiskur skuldi rívast um. Hetta merkti, at hann skuldi saltast umaftur aftaná nakrar dagar. Seinnu nógvu árini var lastarmaður, sum hevði hetta sum høvuðsarbeiði umborð. Men fyrst Eliesar mintist, var eingin lastar­ maður, so hetta at ríva um var tískil eitt eyka­ arbeiði hjá manningini. Sunnudag varð hildið frí. Tá varð eisini lestur lisin. Á nógvum skipum vórðu møti hildin umborð. Eliesar kom at sigla sjey ár út frá Havnini, og har er so sanniliga nógv broytt. Hann mintist Müllers pakkhús, at her lossaðu teir salt, og her fingu teir alla sína út­gerð um­ borð. Her vórðu seglini seym­aði og hild­in við­ líka, so her var mið­støð­in fyri tí stóra skipa­virk­ sem­inum, sum tá var í Havn. Og nú er Müllers pakk­hús blivið til ment­an og eisini minnis­varði frá hesi tíð. Gjørdist skipari Í 1927, 1928 og 1929 var Eliesar við »Fugl­oynni«, sum Jóan Jakku Jacobsen og Jens Klæmint Isaksen, ættaðir av Viðareiði, áttu. Í 1929 fingu teir stýrhús og motor. Sjálvt um motorurin ikki var so stórur, so var hetta ein øgiliga stórur munur. At hugsa sær at kunna standa innandura og stýra! Eliesar fekk skiparaprógv í 1927-28, og nøkur ár seinni tók hann eisini longdina. Hann fór at føra »Coronet« í 1930, ’31 og ’32. Hon hevði ein 45 hk motor, og nú var tað eisini tað vanliga, at skipini høvdu motor. Sá »Immanuel« beint fyri feigdarnáttina Tað var á vári í 1932, at »Immanuel« og »Laura« gingu burtur við tilsamans 38 monn­um. Eliesar minnist sera væl hesa sorgar­hend­ing, tí teir sóu »Immanuel« fara eystureftir beint uppundir ta ódnina, sum helst gjørdist banin hjá hesum báðum skipum og teirra mann­ingum. Tað var heilt nógvur fiskur at fáa, og »Coronet« lá fløt av fiski. Veðrið var gott tá, men Eliesar minnist ikki at hava sæð baro­ metrið falla so skjótt, so tað var alt, sum bendi á illveður. Eliesar gav boð um at hála loddini inn og so at fara at reinsa. Skjótt byrjaði illveðrið, og teir mistu fisk av dekkinum, og teir fingu seglið yvir­ stag. Hetta merkir, at fremri partur av fokkuni er føst í stakið (sum gongur úr mastrini fram í stevnið). Aftari endi av fokk­uni kann verða festur í stýriborð ella bakborð. »Yvir stak« merkir tískil, at teir flyta aftara festið í hitt borðið. Fyri at bjarga fiskinum máttu teir koyra part av honum í forlastina óflaktan, og sigur hetta nakað um, at støðan varð mett at vera álvarslig. Tað skilst, at her hevur staðið á gomlum nøglum. Men »Coronet« kom heim í øllum góðum. Eliesar fór aftur ein túr í 1935 við »Coronet« sum skipari, tí skiparin varð sjúkur. Hetta var tann fyrri av tveimum Suður­lands­túrum. Tað var tá ”Coronet” eftir hesar túrir fór til Grønlands, at teir fingu tann ræðu­liga sjógvin, sum endaði við, at teir eftir 13 døgum róku til New Foundlands. 17. des 1932 giftist Eliesar við Jóhonnu, sum var ættað av Viðareiði, dóttir Jústa í Eiðsvík (Justesen). Tey giftust hjá sýslumanninum, og tað var Poul Petersen, sum seinni gjørdist løg­tingsmaður í eitt mannaminni, sum vígdi tey. Tey búsettust so í Klaksvík. Í 1933 og 1934 var hann við »Carlton«, har Richard hjá Jóan Jakku á Viðareiði var skipari. Kundi verið ringur endi Í 1933 vóru teir úti fyri eini hending, sum lættliga kundi fingið ein ringan enda. Esmar Fuglø var 2. bestimaður, meðan Eliesar var 1. bestimaður. Teir vóru undir Íslandi og høvdu fingið nógvan fisk. Tað var gott veður, og teir lógu av­hálaðir. Tað var um midnáttina, og menn vóru farnir í koyggjuna. Tá verður rópt, at tað er saman­stoytur. Teir lupu upp, og komnir upp í stýr­húsið er ein dyggur stoytur og eitt stórt brak. Tá síggja teir ein trolara koma strúkandi afturvið stýriborðsloring. Skiparin, Richard Jacobsen, tekur ferð á seg og fær lopið inn á hekkuna á trolaranum. Hann rýkur upp á brúnna, og her sær Richard bert ein mann sita á einum krakki. Helst hevur hann sovið. Tað fyrsta, Richard ger, er at seta telegrafin á fult bakk. Maðurin reyk upp og spyr á enskum, hvaðani Richard er komin! Hann kundi ikki skilja, hvussu ein nakin fremmandamaður knappliga kundi standa inni á brúnni. Richard greiðir frá støðuni, og at teir mugu venda aftur, tí skipið kann jú søkka. Tað varð hálað og siglt aftur til »Carlton«. Tá teir koma aftur til skipið, høvdu teir sett ritubátin út. Esmar Fuglø við tveimum øðrum komu umborð. Skaðin var tíbetur avmarkaður. Mesanbummurin var brotin, og uppstandið aftan fyri mesanina var alt brotið, men annars var skrokkurin heilur, og hon lak ikki. Teir gjørdu sjálvir skaðan aftur, og teir kundu gera túrin lidnan uttan at fara inn. Seinni fóru teir til Grønlands, og hetta gekk væl. Eliesar fór at rógva út við »Øker« í 1935. Fyrst vóru teir á vanligum várróðri og síðan við kalvalínu. Teir sendu kalvan niður sjálvir og fingu væl burturúr. Skipari var Andreas Isaksen, ættaður úr Norðragøtu. Andreas var meistari við honum við »Coronet«. Seinnapartin í 30-unum sigldi Eliesar eisini eina tíð við »Britons Pride«, sum Kjølbro tók úr fiskiskapi fyri at kunna sigla við farmi, fyrst og fremst millum Havnina og Klaksvík. Siglt varð eisini í Eysturoynna og í Norð­ oyggj­um. Komandi partur: Í komandi parti fer Eliesar við trolara. Tann fyrsti var tann fyrsti Skálaberg. Tað var óhøgligt at rógva út av Kirkju Eliesar á ungum árum Lýsing fyri »søstøvler« hjá Knúti. Men nú var tað skjótt, at gummistivlar tóku yvir Túnaprát á Kirkju. V.f. Brøðurnir Eliesar, Pætur Franklin og Mourits