mánadagur 12. mai 2014síða 9

9 Mánadagur 12. mai 2014 · Nr. 53 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Fyri limirnar í Føroya Arbeiðarafelag, FA, merkir broytingin í lógini um uppihaldsloyvi fyri ES- borgarar ikki nakað í fyrstu syftu, tí generella arbeiðsloysið í Føroyum enn er omanfyri 3,5 prosent. Eftir lógarbroytingina kunnu ES-borgarar fáa arbeiðs- og uppihaldsloyvi í Føroyum, tá samlaða arbeiðsloysið fer niður um 3,5 prosent. Tað var eisini galdandi áðrenn lógarbroytingina, men munurin er, at pro­sent­ sat­sur­in tá stóð í við­ merk­ing­unum sum ein veg­leiðing, meðan lógin fyri­skrivaði, at ein meting skuldi gerast í hvørjum einstøkum føri, um støðan á arbeiðsmarknaðinum talaði fyri at loyva útlendingum inn. Eitt afturstig - Tað er eitt afturstig, tí nú verður bara automatiskt latið upp, tá tølini hjá ALS siga, at minni enn 3,5 prosent av arbeiðsstyrkini er tøk. Tað er ikki aktuelt í løtuni, men vónandi verður talið einaferð so lágt. Hinvegin verður latið upp fyri faklærdari arbeiðsmegi í byggivinnuni, um upp til seks prosent ganga arbeiðsleys har, og tað er als ikki í lagi, sigur Georg F. Hansen. Hann óttast, at hetta bert er enn eitt fet á eini glíðibreyt, har føroyski arbeiðsmarknaðurin verður latin víðopin fyri øllum, uttan at hond fyrst verður tikin um trupulleikarnar og ójavnarnar, sum heimliga arbeiðsmegin daglig berjist við. - Vit kunnu ikki bara lata upp, uttan at alt er væl fyrireikað, og karmarnir eru í lagi. Tað kann vera upp á sítt pláss at loyva útlendingum við serførleikum henda vegin til serligar uppgávur, men tað má gerast í sam­ ráð við partarnar á arbeiðs­ marknaðinum og ikki bara trumfast ígjøgnum av ar­ beiðs­gevarunum við hjálp frá landspolitikarunum. Fak­ felø­g­ini mugu hava atgongd til at kanna, um løn og onnur viðurskifti eru í lagi, tá útlendingar verða bodnir higar at arbeiða, so vit eisini kunnu vera við til at hjálpa teimum til rættis. - Og arbeiðsgevarar skulu í hvørjum einstøkum føri grundgeva fyri, hví brúk var fyri júst hesum fólkunum til hesa uppgávuna, og hví føroyingar ikki kundu loysa hana. Tað má eisini vera eitt avgjørt krav, at útlendingar, sum koma á eitt føroyskt arbeiðspláss at arbeiða, duga at samskifta við hini á arbeiðsplássinum. Tað hevur ofta verið ein trupulleiki, sigur Georg F. Hansen. Ongi lærupláss Hann er als ikki samdur við Føroya Arbeiðsgevarafelag, FAG, sum sigur, at byggivinnan onki fær gjørt, tí so stórt trot er á handverkarum. - Eg ivist stórliga í, at trupulleikin er so stórur, sum FAG ger hann til. Tað er ikki neyðugt við byggifaklærdum fólki til alt arbeiði í byggivinnuni – til dømis forskallarum, bilførarum og maskinførarum. Øll hesi verða sum regul roknað upp í, tá vinnan upplýsir tørvin á faklærdum fólki til byggiverkætlanir. Vinnan hevur annars sjálv ein stóran part av skyldini, um so stórur tørvur er á handverkarum, sum hon sigur, tí vit frætta javnan um ung, sum fegin vilja, men til fánýtis royna at fáa lærupláss í byggivinnuni, sigur FA-formaðurin. Hann heldur annars, at eisini arbeiðsgevararnir eiga at síggja tað sum eina høvuðs­uppgávu at trygg­ja so góðar lønir og sátt­mála­ viðurskifti annars her heima, at arbeiðsmegin ikki flýggjar av landinum. Georg F. Hansen metir, at einir 1500 føroyingar eru arbeiðsleysir í løtuni – okkurt um 1200 í ALS og einir 300 uttanfyri arbeiðsloysisskipanina. útlendsk arbeiðsmegi kanska heimsins besta sjó­ fólk, og teir fara út í heim at sigla undir DIS og NIS og øðrum skipanum, sum gera, at ongin skattur kemur frá teimum í heimligu kass­ar­ nar. Tú og eg, sum eftir eru, mugu gjalda í staðin. Vit liva í einum avskeplaðum samfelag, staðfestir Suni Simonsen. - Vit mugu gera karm­ar­ nar í øllum samfelagnum so góðar, at okkara egnu vilja vera her. FHF hevur heldur onki ímóti, at vit taka út­ lendska arbeiðsmegi inn í stutt tíðarskeið, tá talan er um ein akuttan og veruligan tørv. Men mynstrið er broytt so nógv seinastu ár­ini. Fyri 20 árum síðani var tað til dømis vanligt, at tveir-tríggir serútbúnir út­lendskir montørar vórðu boð­sendir til serligar verk­ ætlan­ir, og teir settu so einar 20 føroyingar afturat sær. Nú er tað oftast so, at ein útlendsk fyritøka sendir alt fólkið, sum skal brúkast. Tí má hyggjast eftr veruliga tørvinum til ta einstøku uppgávuna og ikki bara at arbeiðsloysisprosentinum júst tann dagin, arbeiðið skal gerast, sigur for­mað­ urin í Føroya Hand­verkara­ felag. - Vit liva í einum avskeplaðum samfelag, har vit útflyta stóran part av dugnaligastu arbeiðsmegini, meðan tey sum eftir eru, mugu gjalda alt tað, tað kostar at reka samfelagið. Og heldur enn at betra um karmarnar her heima, so okkara egnu vilja vera her, so lata vit bara upp fyri at fáa fleiri og bíligari útlendingar inn í staðin, sigur Suni Simonsen, formaður í Føroya Handverkarafelag Nevndin í Føroya Handverkarafelag, FHF, á fundi fríggjadagin. Nevndin og øll undirfeløgini vóru samd um, at markið fyri arbeiðsloysistalinum ikki mátti verða hægri enn fýra, áðrenn latið varð upp fyri fleiri útlendingum. Men Løgtingið samtykti, at hámarkið skuldi vera seks prosent. Úr vinstru ert teir Janus Jensen, Vestmanna Handverkarafelag, Heini Heinesen, Klaksvíkar Handverkarafelag og næstformaður í starvsnevndini hjá FHF, Poul Øregaard, Norðstreymoyar Handverkarafelag, Jóhan Hansen, Fuglafjarðar Handverkarafelag, Karl Magni Hammer, Nes Sóknar Handverkarafelag, Poul Johannis Svabo, Vága Handverkarafelag og limur í starvsnevndini hjá FHF, og Suni Simonsen, formaður. Magnus á Stongunum, umboðið fyri flogmekanikararnar, var ikki við á fundinum fríggjadagin FA: Enn eitt fet á glíðibreytini Tó at broytingin í útlendingareglunum ikki beinleiðis ávirkar limirnar í Føroya Arbeiðarafelag, so óttast formaðurin gongdina. Hann heldur linkaðu reglurnar vera enn eitt fet á glíðibreytini, har latið verður upp fyri minni krevjandi, útlendskari arbeiðsmegi – ein gongd, sum føroyska arbeiðsmegin síðani fer at merkja sviðan av Georg F. Hansen, formaður í Føroya Arbeiðarafelag, dámar onki, at pilkað verður við reglurnar fyri útlendskari arbeiðsmegi. Tó at nýggjastu broytingarnar serliga viðvíkja faklærdari arbeiðsmegi, óttast FA-formaðurin, at tær bert eru enn eitt fet á einari glíðibreyt