mikudagur 14. mai 2014síða 6

Hósdagur 15. mai 2014 · Nr. 55 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Rannvá G. Fossaberg Føroyingar tíma og duga ikki nóg væl at brúka sínar egnu rávørur, og tað merkir, at hvørt ár verður nógvur mat­ ur burturbeintur, ið annars er góður og bíligur. Tað er ser­liga innan seyðaslaktið, at vit blaka rávøru burtur – rávøru sum vit síðani fara í handlarnar at keypa frá út­ landinum. Eitt nú eru seyð­ar­ høvd, livur, nýru og hjørtu rá­ vør­ur, sum nógvir før­oy­ing­ar burtur­beina aftan á slaktið. - Eg haldi ikki, at tað gev­ ur meining, at vit brenna tað, sum vit sjálvi hava her í landinum, og so velja at inn­ flyta júst somu rávørur. Av­ roð eru nógvastaðni delika­ tessu­matur, men vit duga ikki nóg væl at brúka avroð og gera lekrar, annarleiðis rætt­ir við teimum. Læra vit tað, so sleppa vit undan at innflyta hesar vørurnar, brúka okkara egna tilfeingið og spara pening. Tað sigur Richa B. Richards­dóttir úr Havn, ið er út­lærd føðsluatstøðingur, og sum í meir enn 25 ár hevur verið bóndakona. Í sambandi við Umhvørvisvikuna, sum var í farnu viku, helt hon fyri­lestur um føroyskar rá­ vør­ur, avroð og partar av slakti­num, ið verða burt­ur­ beindir. - Rákið er soleiðis, at meir og meir verður burturbeint, og møguliga verður tað um fá ár vanligt, at vit bara eta tjógvini, meðan alt hitt verð­ ur blakað burtur. Hendir tað, er talan um matoysl av ring­ asta slag, og tað eigur avgjørt ikki at fara fram, sigur Richa B. Richardsdóttir. Blaka góðan mat burtur Síðani fyrst í 90unum hava bønd­ur­nir kring landið havt trupult við at sleppa av við avroð so sum hjarta, liv­ ur, høvd og nýru. Og hen­da negativa gongdin er fram­ vegis galdandi. - Tað, sum eg ikki skilji, er, at vit blaka hesar rávørurnar burt­ur, men innflyta tað úr útlondunum. Sum dømi kann eg nevna, at í sambandi við fyrilesturin ringdi eg til eina stóra heilsølu í Føroyum, sum kundi upplýsa mær, at í fjør høvdu tey innflutt ikki færri enn 44.000 seyðarhøvd. Tað vísir, at hetta er matur, sum okkum dámar, og vit eta javnan. Tí gevur tað ikki meing­ing, at vit burturbeina hesar rávørurnar, sum vit fram­man­undan hava í landi­ num, sigur Richa B. Richards­ dóttir. Sjálv hevur Richa B. Richards­dóttir verið í sam­ bandi við Bóndafelagið, yms­ ar heilsølur og handlar fyri at fáa eina hylling av, hvussu svart tað sær út fyri før­oysk­ ar rávørur so sum avroð. Hon vísir á, at umleið 60.000 lomb verða flett um árið, men mett verð­ur, at einans 10 prosent verð­ur tikið til rættis. Tað vil siga, at hvørt ár eru eini 54.000 avroð, harímillum høvd, sum verða blakað burt­ ur. - Ein av orsøkunum er tann sokallaða domino­effek­ t­in. Um ein sigur, at tað er møtu­mikið og trupult at fá­ ast við avroð, so smittar tað av upp á onnur. Ikki tí, tað er eitt sindur strævið at fáast við, men hinvegin hví skal alt vera so lætt? Sjálvandi er tað trupult, um onkur ber tær avroð, og tú ongantíð hev­ur fingist við tey, men til ber at læra seg at hagreiða og brúka hesar rávørunar, sigur Richa B. Richardsdóttir. Vilja keypa í smáum Richa B. Richardsdóttir held­ ur, at ein onnur orsøk til, at al­samt fleiri fólk ikki brúka stóran part av slaktinum, er, at tey flestu eru von við at keypa inn til tað, mann hev­ ur brúk fyri í dag og í morgin. - Nógv hava ikki møgu­ leika til at frysta eina rúgvu av mati og tíma tað kanska held­ur ikki, og tað er jú ikki í sam­svari við eina rávøru sum av­roð. Avroðini fært tú um heystið, og so mást tú keypa rætti­liga nógv av teimum. Trupul­leikin har er tann, at bønd­ur­nir kunnu ikki koyra tað til eitt flettingarstað og so fáa kjøtið heimaftur til dømis til at ræsa, og so tek­ur virkið sær annars av rá­vøru­ Føroyingar blaka mat og mentan burtur - Tað er eingin logikkur í, at vit burturbeina okkara egnu rávørur so sum livur og nýru fyri síðani at innflyta somu vørur frá útlandinum. Eg eri bangin fyri, at vit ikki bara blaka matin burtur men í seinasta enda eisini ein part av føroyskari mentan. Soleiðis sigur Richa B. Richardsdóttir, sum finst at, at ein stórur partur av seyðaslakti verður burturbeindur