týsdagur 24. juni 2014síða 5

5 Mikudagur 12. februar 2014 · Nr. 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 25. juni 2014 · Nr. 71 Heldur á fíggjarlógina Kaj Leo Holm Johannsen heldur ikki, at tað er neyðugt, at Kringvarpið fær aðrar inn­ tøkur, um lýsingarnar verða tiknar frá teimum, men sigur, at hann hevur ikki sæð tølini hjá Kringvarpinum, so tað kann hann ikki vita við vissu. Um Kringvarpið skal hava hægri inntøkur, skal tað heldur vera á fíggjarlógini, enn at kringvarpsgjaldið verður frítikið fyri mvg, sigur løgmaður. – Vit skulu eisini hava inntøkur, og vit skulu ikki gera broytingar á mvg regl­ unum. So er tað betur, at geva eina játtan á fíggjar­ lógini, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Bjørn Kalsø, segði annars við Sosialin, at tað er av týdningi, at Kringvarpið er óheft, og at tað er betur, at tað verður fíggjað við kring­ varps­gjaldið, enn at tað er á fíggjarlógini, tí Kringvarpið skal vera óheft av politisku skipanin. Hetta heldur løg­ maður ikki nýtist vera nakar trupulleiki. – Um pengarnir koma frá mvg ella beinleiðis av fíggjarlógini hevur ikki so stóran týdning. Haraftrat hava vit kringvarpsstýrið og eina skipan, sum tryggjar, at Kring­varpið er óheft av politikarum, sigur løgmaður. marjun@sosialurin.fo 13 Mikudagur 18. juni 2014 · Nr. 68 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 fjølmiðlar Tað er ikki óhugsandi, at bløðini eru heilt vekk um 10 ár. Tað sigur blað­ stjórin á Sosialinum, Eirik ur Lindenskov. Frá at eiga millum seks og átta tíðindabløð í tíðar­ skeiðinum 2002 ­ 2007, hava Føroyar nú trý bløð. Tvey av teimum gevur Miðlahúsið út, nevniliga Sosialin og Vikublaðið. Tað triðja er Norðlýsið. Men støðan kann lættliga broytast. Tað er ikki óhugsandi, at bløðini doyggja heilt út, sigur Eirikur Lindenskov. Lýsingargrundarlagið er við at flyta seg yvir á hinar miðlarnar, og fíggj­ arliga grundarlagið fyri at gera bløð kann lættliga vera burtur um nøkur ár. Søguliga hava Føroyar havt óvanliga nógvar blað útgávur samanborið við okkara grannalond. Hetta er helst av tí, at flokspressan var í hásæti líka fram til 90’in i. Sostatt vóru sjey tíðinda­ bløð í 2006. Tey vóru Dimma lætt­ i ng, Sosialurnin, Oyggj­ atíðindi, Norðlýsið, FF/ FA blaðið, Vikublaðið og Vinnuvitan. Fara vit long­ ur aftur í tíðina komu Dag blaðið og Fregnir somu leiðis út í 2002, og tá vóru samlaðu útgávurnar átta í tali. Í dag eru trý bløð, sum øll verða borin ókeypis í hvørt hús minst einaferð um mánaðin. Norðlýsið verður bor­ ið út í hvørt hús einaferð um mánaðin, Sosialurin hvønn mikudag og Viku­ blaði hvønn mánadag. Tá bløðini verða borin út í hvørt hús er upplagið á leið 18.200. Aðrar dagar er upplagið hjá Norðlýsinum 1.200 og 8.000 hjá Sosial­ inum. Sostatt verður høv­ uðsparturin av teimum bløðum, sum verða prent­ að í Føroyum í dag, borin ókeypis í hvørt hús. Eingi bløð um 10 ár Lýsingargrundarlagið er við at flyta seg yvir á hinar miðlarnar, og fíggjarliga grundarlagið fyri at gera bløð kann lættliga vera burtur um nøkur ár. Danir spræna milliardir í miðlarnar Marjun Dalsgaard Radarin, Føroyar í dag, Fimm­ arin, Bis marin, fiskitáttir og ungdóms sendingar. Vit min n ast nógvar góðar løtur í útvarpinum og fyri fáum árum síðani vóru umleið 10 redi geraðar sendingar at hoyra um vikuna. Í dag eru tær avloystar av beinleiðis sendingum, sum ikki krevja eins nógva plan­ legging, avtalur, klipping og redigering. Tað verður fram leitt nógv minni í dag, og hetta er ein trupulleiki, heldur Jóhann Mortensen, sum hevur 18 ár á baki í fyrst út varpinum millum annað sum tíðindaleiðari og síðani sum leiðslusamskipari í Kring varpinum. – Tað er eingin ivi um, at journalistikkurin hevur fingið bakkast. Nógv stórmál fara framvið alla tíðina. Eitt nú flatskatturin, vit gjørdu onga sending um tað. For­ skatting av pensiónum, vit gjørdu onga sending um tað. Makrelmálið hava vit onga sending gjørt um. Vit fáa trupuleikar við at doku­ mentera samtíðina, tí vit fylla flatuna við beinleiðis sendingum, sigur Jóhann Mortensen. Í 2007 var avgjørt, at lýs­ ing arnar í Kringvarpinum skuldu niðurlagast, og Kring varpið skuldi fíggjast á annan hátt, men einki er hent í so máta, og gjaldið til Kring varpið hevur staðið í stað í fleiri ár. Eigur ikki vera lýsingafíggjað Jóhann Mortensen heldur ikki, at tað er rætt, at kring­ varpið skal verða lýs inga­ fíggjað. – Reint principielt er tað ikki rætt, at Kringvarpið er fíggjað av lýsingum. Tað er fyri tað fyrsta eitt sera sving­ andi grundarlag at byggja al­ menna public service miðilin á. Er hákonjunkturur hava vit nógv at arbeiða við, og so er bráddliga øgi liga lítið – hetta er als ikki nøkt­ andi, sigur Jóhann Mort­ ensen. Avleiðingarnar av sving andi konjunkturum eru somuleiðis harðar fyri privatu miðlarnar og kostaðu Dimmalætting dýrt. Tað er heldur ikki rætt at Kringvarpið skal kapp ast við privatar miðlar á lýsinga­ økinum, heldur Jóhann Mort ensen, men hann dugir ikki at síggja nakra aðra loysn, tá pengarnir ikki koma aðrastaðni frá. – Kringvarpsgjaldið er ikki hækkað í fleiri ár, og tað rætta hevði sjálvandi verið, at Kringvarpið ikki kappaðist við privatu miðlarnar og ikki var tengt at lýsingarinntøkum, men tá vit ikki fáa pengarnar inn á annan hátt, noyðast vit at royna at fáa so nógvar lýsarar sum gjørligt, sigur hann. Hann heldur at ein loysn kundi verið, at landið fíggjaði raksturin av húsi, bilum og øðrum, og hyggjaragjaldið fíggjaði send ingarnar og tíðind a flut n ingin. Umframt lýsingar, hevur Kringvarpið loyvi til at hava sponsoreraðar sendingar. Dømi um hetta eru millum annað Kyn og Kenslur, Rót og Rútma, og Vikuskifti. Journalistikkurin fingið bakkast Góðskan er ikki eins góð og fyri nøkrum árum síðani. Beinleiðis sendingar fylla luftina, tí orka er ikki at gera redigeraðar sendingar, sigur Jóhann Mortensen, leiðslusamskipari í Kringvarpi Føroya Eitt vælvirkandi fólkaræði krevur ein fjølbroyttan miðlaheim. Tískil er ein skipan í D k lokalbløð, fakbløð internet red ktió i Jóhann Mortensen, leiðslusamskipari í Kringvarpi Føroya a semju Marjun Dalsgaard Eitt opið og vælvirkandi fólka­ræði hevur tørv á frælsum og óheftum miðl­ um á sama hátt sum tú og eg hava tørv á súrevni, sigur Høgni Reistrup. Hann er kandidat í miðlafrøði frá lærda háskúlanum í År­hus. Hann heldur, at støðan hjá føroysku miðlunum í dag ikki verður tikin í nóg stórum álvara. – Um landsstýrið og ting­menninir skiltu, hvussu stóran týdning góð­ir miðlar hava fyri okk­ ara samfelag, so høvdu teir sett seg niður og funni eina loysn, sigur Høgni Reist­ rup. – Miðlalandslagið er nógv broytt. Miðlarnir mugu liva av lýsingum, og lýsingamarknaðurin er nógv broyttur. Tí mugu miðl­arnir hava aðrar inn­ tøkur, um vit skulu hava eitt fjølbroytt miðla­lands­ lag, sigur hann. Men stuð­ uls­skipanir eru av tí ringa. – Tað keðiliga við stuðuls­skipanum er, at tað er ringt at koma burtur frá tí aftur. Haraftrat er tað av stórum týdningi, hvussu pengarnir verða býttir, tí miðlarnir skulu vera óheftir av politisku skipanini, og tað kann skjótt gerast ein trupulleiki, og um privatu miðlarnir eisini eru tengdir at almennari fígging. – Um tað er so, at tú hevur eina pulju og deilir pengarnar út eftir støddini á redaktiónum ella onk­ rum ávísum leisti, er tað møgu­liga ein skilagóð loysn. Annars er ein góð loysn tað, sum hevur verið frammi fyrr, nevnliga, at frítaka kringvarpsgjaldið fyri mvg og taka lýsingar­ nar frá Kring­varpinum aftur­fyri, sigur Høgni Reistrup. Kringvarpið skal hava kapping Søguliga hevur Kring­ varpið í stóran mun haft ein leik­lut, sum ein stovnur, ið kann upplýsa og útbúgva fólk og røkja okkara móð­ur­mál. Hesin leiklutur er nærm­ ast burtur, sigur Høgni Reistrup. – Kringvarpsgjaldið hev­ur staðið í stað í fleiri ár og lýs­ingarinntøkurnar hjá Kring­varpinum eru mink­aðar. Tað sæst aftur í inni­haldinum. Hetta er sum ein ónd ringrás, tí um Kringvarpið ikki hevur nokk av pengum, hava tey heldur ikki fólk við journalistiskari útbúgving, sum kunnu gera góðan jour­nalistikk, og tað førir við sær, at stovnurin miss­ ur virðing, sigur Høgni Reist­rup. Men ístaðin fyri at tosa um at avtaka tað, skal man heldur styrkja Kringvarpið. Tó er tað av altavgerandi týdningi, at Kringvarpið hev­ ur kapping, og tí skulu kappingaravlagandi lýs­ ingar­inntøkurnar burtur. – Kringvarpið skal ikki vera alt ov sterkt í mun til aðrar miðlar. Kring­varp­ ið skal hava kapping fyri at tryggja eitt fjølbroytt miðla­lands­lag, sigur Høgni Reist­rup. Fyri at skapa betur viður­skifti fyri privatu miðlar­nar, er neyðugt at taka lýs­ingar­nar frá Kring­varp­inum. – At lýsingar eru í al­ menna public service miðl­inum er ikki so óvanl­ igt. Eitt nú Írland, Polen og Eysturríki hava almennar miðlar, sum eisini eru lýs­ inga­fíggjaðir, men tað er eingin ivi um, at tað er kapp­ingar­av­lag­andi, sigur Høgni Reistrup. marjun@sosialurin.fo Tað er neyðugt, at Kringvarpið fær kapping. Nógv størv í fjølmiðlaheiminum eru burtur, og tað er ein náttúrlig gongd, sum sæst alla staðni, men tað merkir ikki, at vit skulu góðtaka eitt einsháttað miðlalandslag, sigur Høgni Reistrup Neyðugt at Kringvarpið hevur kapping Seinastu sjey árini eru helvtin av størvunum innan føroyska miðlaheimin horvin. 2007 var annars árið, har breið politisk semja var um, at lýsingarinntøkurnar hjá Kringvarpinum skuldu niðurlagast, og Kringvarpið skuldi hava annað inntøkugrundarlag. Síðan er einki hent á hesum økinum. Tvørturímóti hevur kringvarpsgjaldið staðið í stað í fleiri ár. Tað hevur ført við sær, at Kringvarpið hevur lagt seg út í harða kapping við privatu miðlarnar um lýsingarnar. týris-­ fjølmiðlar