hósdagur 29. mai 2014síða 37

Sosialurin nr. 61 · 30. mai 2014 13 VIKUSKIFTI Snultarin Fómi Fyrsta víðagitna skaldaverkið hjá russiska rithøvundanum Dostojevski varð skrivað í Sibiria í 1859. Í brævi til mammu sína skrivaði Dostojevski, at hann hevði havt persónar í søguni í huga í fimm ár. Høvuðspersónurin í søguni er ein snultari og hyklari av versta slagi. Fómi hevur livað sum vesalingur, men tá ið hershøvdingin doyr, fær Fómi tak á einkjuni, sum heldur hann vera eitt halgimenni, og Fómi fær alt størri vald á stórgarðinum á Steffansleiti. Bókin kann lesast í føroyskari týðing hjá Heðin Brú. Fjodor Dostojevski Tey á Steffansleiti Veitsla og minni hjá Frú Dalloway Clarissa Dalloway er á morgunferð í London og fyrireikar seg til veitslu, hon skal hava um kvøldið. Hon minnist aftur á ungdómin í Bourton og ivast í, um hennara val av manni var tað rætta. Hon valdi tann álítandi Richard Dalloway fram um tann krevjandi Peter Walsh. Nógv av fólkunum, hon minnist um morgunin, eru við til veitsluna um kvøldið. Ein av best kendu bókunum hjá Virgina Woolfe, sum kom út í 1925. Virgina Woolfe Mrs Dalloway Ýlið og øðin Compson familjan í Mississippi hevur havt lív og góðar dagar, men nú er familjan í upploysn og stríðist við versnandi umdømi. Familjan fær eisini fíggjarligar trupulleikar, og tey missa sína átrúnaðarligu sannføring. Søgan er býtt upp í fýra frásagnir, sum lýsa lívið í familjuni og viðgera kenslur, sambond og eksistens. William Faulkner skrivaði bókina fyri umleið 85 árum síðani, teksturin kann til tíðir tykjast trupul, men talan er um eitt týðandi verk hjá kenda amerikanska rithøvundanum. William Faulker The Sound and the Fury Lívið á afrikanska kaffigarðinum Endurminningarnar hjá Karen Blixen frá lívinum í Bretska Eysturafrika, har hon hevði ein kaffigarð, eru hugtakandi lýsingar av hennara lívi í Kenya og av teimum fólkunum, hon kom í samband við. Bókin gevur eina mynd av, hvussu lívið var millum afrikanarar, og hvussu umstøðurnar vóru undir bretskum harradømi. Karen Blixen skrivaði upprunaliga bókina á enskum undir navninum Isak Dinesen, og Blixen týddi sjálv bókina til danskt. Bókin var grundarlagið undir filminum Out of Africa, sum kom út í 1985 og vann 7 Oscar heiðurslønir. Karen Blixen Den Afrikanske Farm Stórlæti og fordómur Í Hertfordshire í Onglandi í 1800-talinum ynskir Mrs Bennet, at hennara fimm døtur gifta seg væl við ríkmonnum, tí systkinabarnið hjá gentunum stendur til at arva garðin. Harra Bingley, sum flytur til økið, fær eitt gott eygað til elstu dóttrina, og tann næstelsta dóttirin Elizabeth, sum er høvuðspersónur í søguni, hittir tann heldur kaldliga Harra Darcy. Søgan fylgir familjuni og ikki minst sambandinum millum Elizabeth og Harra Darcy. Jane Austen skrivaði søguna fyri tveimum øldum síðani, og hon verður fram­ vegis roknað sum ein tann best umtókta skaldsøgan í bretskum bókmentum. Jane Austen Pride and Prejudice Svongd í Kristiania Fyrsta skaldsøgan hjá norska rithøvundanum Knut Hamsun verður nú á døgum roknað sum eitt av størstu verkunum í norskum skaldskapi – og er eisini høgt í metum í heimsbókmentum. Søgan byggir á egnar upplivingar hjá Hamsun sum ein fátækur og svangur ungur maður í Kristiania – nú Oslo. Bókin varð útgivin í 1890 og er tvær ferðir gjørd til film. Knut Hamsun Sult