fríggjadagur 18. juni 2004síða 3

4 Nr. 114 - 18. juni 2004 Nr. 114 - 18. juni 2004 5 Stór hækking í postgjøldunum er á veg og nógv posthús afturat skulu lata aftur POSTVERKIÐ Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú verður nógv dýrari at brúka Postverk Føroya. Gongst sum ætlað, verða postgjøldini hækkað í næst- um og sostatt fer tað at verða dýrari at senda bæði brøv og pakkar. Postverk Føroya hevur søkt Posteftirlitið um loyvi at hækka postgjøldini. Men enn hevur Posteftirlitið ikki svarað og sostatt er óvist, um, ella nær, hækkingarnar koma í gildi. Men tekur eftirlitið undir við Postverkinum, verður talan er um eina hampiliga stóra hækking í postgjøld- unum. Bergur í Garði, stjóri í Postverki Føroya, sigur, at Postverkið hevur søkt um loyvi til at hækka prísin fyri at senda brøv eini 10-15%. Samstundis er søkt um at fáa loyvi til at hækka gjøld- ini fyri at senda pakkar eini 20%. Hetta eru miðaltøl, tí stórur munur er á, hvussu nógv tær ymsu hækking- arnar eru. Í summum førum eru hækkingarnar undir miðal og í øðrum førum eru tær yvir miðal. Tekur Posteftirlitið undir við tilmælinum frá Post- verkinum, verða hækking- arnar settar í verk eftir eina hóskandi kunning og freist til viðskiftafólkið hjá Post- verkinum. Annars sigur stjórin í Postverkinum, at Postverk Føroya hevur verið í eini serstøðu framum so nógv onnur postverk í øðrum londum. – Hóast telduposturin hevur vundið nógv uppá seg, er talið á brøvum, sum Postverk Føroya hevur av- greitt, kortini hækkað hvørt ár, heilt til í 2003, tá ið tað minkaði aftur. – Men hereftir vænta vit, at talið á brøvum fer at minka eini 3-4% um árið. Bergur í Garði sigur, at í Danmark minkaði talið á brøvum í fjør eini 4 % og í Grønlandi var talan um eina minking upp á heili 8- 9%. – Tí ræður tað eisini um hjá Postverkinum at skil- bøta raksturin. Fleiri posthús latast aftur Postverkið hevur eina játtan uppá 2,3 milliónir á fíggj- arlógini. Men endamálið er av- gjørt, at tað skal hvíla í sær sjálvum. Tað eru eisini tey greiðu boðini, vit hava fingið frá landsins myndugleikum, at raksturin av Postverkinum skal hvíla í sær sjálvum, sigur Bergur í Garði. – Men tað er eisini málið, sum Postverkið hevur sett sær sjálvum, leggur stjórin afturat Sostatt skulu postgjøldini ásetast soleiðis, at post- verkið ikki gevur undirskot. Eitt er at hækka post- gjøldini, fyri at fáa rokni- stykkið at ganga upp. Men Postverkið hevur eisini aðrar mátar at fáa rakstrarkostnaðin niður. Og ein av hesum møgu- leikum er at lata posthús aftur fyri at spara útreiðsl- ur. Fyri nøkrum árum síðani ásetti Løgtingið beinleiðis, hvussu nógv posthús skulu vera í Føroyum. – Sostatt hevði Postverk- ið onki val á hesum øki. Men í 2002 varð hendan lógin sett úr gildi aftur og síðani eru nøkur posthús stongd. Yvirhøvur er talan um posthús á smáplássum, sum eru stongd. Men Stjórin í Postverkin- um sigur, at vit hava fram- vegis alt ov nógv posthús í landinum. – Sostatt er ongin ivi um, at tað fara enn fleiri posthús at lata aftur, sigur hann. Akkurát, hvussu nógv posthús fara at lata aftur, vil hann ikki siga enn. – Men talan verður um posthús í teimum smáu og miðalstóru bygdunum, sig- ur hann. Hann sigur, at í løtuni eru 34 posthús í landinum. Hann sigur, at av røttum skuldu ikki verið meiri enn 15-20 posthús í Føroyum. – Tað hevði verið nóg mikið til at givið eina nøkt- andi tænastu. Sostatt er væntandi, at sum frálíður fer umleið annaðhvørt posthús í Før- oyum at lata aftur. Kortini vil stjórin í Post- verkinum ikki seta tal á, tí teir eru ikki lidnir at við- gera støðuna og at fleiri posthús fara at lata aftur, er ongin ivi um. Í fyrsta umfari er kortini ætlanin at lata eini fimm posthús aftur. Bergur í Garði sigur, at tað, at fara á Posthús, er sum at fara til handils. – Fólk fara har sum handilin er og tað sama er partvís galdandi fyri post- verkið. Hann sigur, at undir- støðukervið er nógv batnað seinastu árini og sostatt er tað eisini nógv lættari at sleppa á posthúsið og tað eigur eisini at verða tikið til eftirtektar. Hinvegin sigur hann, at so hvørt posthús lata aftur, verður postlutningurin um- skipaður á teimum pláss- um, sum missa posthúsini. – Verða posthús latin aftur, skal ein ein onnur loysn verða klár at seta í verk. Tað kann gerast við landpostboðum. Men tað kann eisini gerast við at ein handil í eini bygd eisini hava posthús. Men hann sigur, at onki ítøkiligt er um aðrar loysnir enn. – Tað, sum hevur størstan týdning, er, at vit hava eitt ávíst tal á viðskiftafólki til hvørt posthús. Hvussu tað so fer at gangast hjá Postverkinum at lata fleiri posthús aftur, er ein heilt annar spurn- ingur. Tað skerst ikki burtur, at tað hevur verið ein stórur politiskur trupulleiki, hvørja ferð, tað er komið upp á tal at lata eitt posthús aftur. Hóast politikarar form- liga onki hava við málið at gera, hava teir verið sera eymir um posthúsini og tað er meiri enn so hent, at tað hevur elvt til politiskt kjak , tá ið talan hevur verið um at lata posthús aftur. Og tað er eisini meiri enn so hent, at mál um at lata posthús aftur, hava verið reist á sjálvum Løgtingi. Í farnu viku fekk Postverk Føroya loyvisbræv frá Landsstýrinum, har karmarnir fyri postvirkseminum eru ásettir POSTVERK FØROYA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Nú hevur Postverk Før- oya fingið loyvisbræv frá landsstýrinum. Tað hevur leingi ligið í luftini, at Postverkið skuldi fáa loyvisbræv – ella vinnubræv – til at reka postvirksemi og í síðstu viku kom tað so. Higartil hevur Post- verkið verið rikið sum ein almennur stovnur undir landsstýrinum. Postverkið varð rikin eftir lógini um postverk Føroya. Men sum ein liður í at gera Postverkið til ein vinnurekandi fyri- tøku, varð lógin um post- virksemið sett í gildi í 2001. Men ein fortreyt fyri hesi lógini, var, at Postverkið eisini fekk loyvisbræv og tað kom so í farnu viku. Í loyvisbrævinum eru teir vinnuligu karmarnir fyri Postverkið ásettir og har verður eisini ásett, hvørji rættindi og skyld- ur, Postverkið hevur. Ein avleiðing av, at Postverkið kom undir nýggju lógina frá 2001 og hevur fingið loyvis- bræv, er, at nú er tað ikki longur landsstýrið, sum skal góðkenna postgjøld- ini. Annars hevur tað verið so, at Postverkið hevur søkt landsstýrið um loyvi til at broyta postgjøldini. Og hevur landdsstýrið tikið undir við umsókn- ini, eru nýggju post- gjøldini ásett í kunngerð. Men síðani Postverkið fekk loyvisbræv, skal tað søkja Posteftirlitið um loyvi til at hækka gjøld- ini. Posteftirlitið kann so ganga umsóknini á møti ella ikki. Men í øllum førum hevur landsstýrið mist alla ávirkan á post- gjøldini og kann ikki longur leggja seg út í, antin postgjøldini hækka, ella ikki. Men Bergur í Garði sigur, at hækkingin, sum nú er í umbúna, hevur onki við loyvisbrævið at gera. – Tað var longu í mars mánaða, at vit søktu um loyvi at hækka postgjøld- ini og stóð tað til Post- verkið, vórðu hækking- arnar langt síðani settar í verk. Postgjøldini eru ikki hækkað síðani í 2001, men hinvegin eru lønirn- ar rættiliga nógv upp- farnar síðani tá, so tað er avgjørt neyðugt at høkka postgjøldini, sigur stjórin í Postverkinum. Postverkið fingið loyvisbræv Nú verður nógv dýrari at senda brøv og pakkar Samstundis sum Postgjøldini hækka, eru útlit til, at annaðhvørt posthús í Føroyum, verður stongd, sum frálíður. Tað eru 34 posthús í Føroyum, men eitt hóskandi tal er ímillum 15-20, sigur stjórin í Postverkinum, Bergur í Garði Mynd: Jens Kr. Vang – Vit hava roynt at fáa kappkoyring undir skipað viðurskifti á koyribreytir burtur frá vegunum, men løgreglan og fútin hava verið ósam- arbeiðsvillig, og tað ger ikki støðuna betri viðvíkjandi kapp- koyring á vegunum, sigur Agnar Dahl, motorsúkklufjeppari og limur í MC- Føroyar FERÐSLA Heini í Skorini heini@sosialurin.fo Eftir tilburðin týsdagin seinnapartin, tá løgreglan jagstraði og tók ein motor- súkkluførara í Suður- streymoy, vísti bæði løg- reglan og Fersðlutrygd á, at trygdin er í vanda við øktum motorsúkkluvirk- semi í Føroyum. Agnar Dahl var í 2000 við til at stovna áhugafelagið hjá motorsúkklufjepparum í Føroyum, MC-Føroyar, og rekur hann eisini fyritøk- una AD-Import, sum inn- flytir og selur motorsúkklur og prutl. Endamálið við áhugafel- agnum var sambært Agnari at fáa avsíðis koyribreytir, so kappkoyring kann fara fram undir skipaðum viður- skiftum, og hann tekur frá- støðu frá sjónarmiðunum hjá løgregluni og Ferðslu- trygd, samstundis sum hann í ein mun vendir kanónini aftur móti teimum. Hann fýlist, at motorsúkklukoyr- arar fáa skuldina fyri, at trygdin á vegunum er í vanda. Myndugleikarnir langt úti Agnar Dahl sigur, at kapp- koyring og skilaleys koyr- ing altíð fer at vera, og at teir tí hava vent sær til myndugleikarnir við fyri- spurningi um koyribreyt burtur frá vegunum til frama fyri trygdina. – Men higartil hava vit bert møtt illvilja frá løg- reglu og fúta, og treytirnar, teir settu fyri skipaðari koyribreyt, vóru sera órími- ligar. Tað manglaði bara, at vit skuldu hava 4 metra høgt elektriskt hegn og tak omaná hesi koyribreytini, leggur Agnar skemtandi afturat. Á henda hátt metir hann ikki, at løgreglan hjálpir til at avmarka skila- leysa koyring á vegunum, og hetta er ábyrgdarleyst. Vandamikil løgregla Tilburðurin týsdagin, tá tveir løgreglubilar jagstr- aðu 20 ára gamla motor- súkkluføraran, sum varð máldur at koyra 193 km/t, avdúkaði eisini løgregluna sambært Agnari. – Tað er líka ábyrgdar- leyst at fara at jagstra ein motorsúkklukoyrara, sum helst hevur koyrt væl skjót- ari enn 193 km/t, við tveim- um løgreglubilum, tí tá set- ir tú øll onnur á vegunum í eins stóran vanda, sigur Agnar Dahl. Tá løgreglan enntá megnaði at fanga før- aran á motorsúkkluni, kann ein sambært Agnari spyrja seg sjálvan, hvussu skjótt teir løgreglumenninir so sjálvir hava koyrt. – Men løgreglumenn hava eisini brúk fyri at spæla, eins og vit onnur, og tað er møguliga ein orsøk til, at teir valdu skilaleyst og ábyrgdarleyst at fara at jagstra ein motorsúkklufør- ara, í staðin fyri bert at fáa hansara nummarplátu, sig- ur Agnar Dahl. Munurin er sambært Agnari, at politist- arnir kunnu gera hetta lóg- liga, meðan onnur mugu fara útum lógarinnar karm- ar. Jón takkaði nei Agnar Dahl ger eisini við- merkingar til upplýsing- arnar frá Jón Kraagesten av Ferðslutrygd í gjár, sum óttast avleiðingarnar av øktum motorsúkkluvirk- semi. – Alt, sum hevur við motorsúkklur at gera, er bert blivið betri seinnu árini. Nógv fleiri hava koyrikort, og ferðin er farin niður munandi, sigur Agnar Dahl. Í hesum sambandi vísir hann á, at tað er eingin nytta at flyta aldursmarki frá 18 til 21 ár, sum Jón Kraagesten av Ferðslutrygd í blaðnum í gjár mælti til. Agnar Dahl sigur, at um lógleysi knallert-hugburð- urin við øllum møguligum órímiligum treytum skal flytast yvir á motorsúkkl- urnar, verður hetta bert verri fyri trygdina. – Tá MC-Boogie (tiltakið fyri øll motorsúkkluáhug- að) varð hildið, varð Jón Kraagesten av Ferðslutrygd bjóðaður við, so Ferðslu- trygd kundi hava sína ávirkan, men Jón takkaði nei, og tað hildu vit vera løgið. Agnar sigur, at um Jón Kragesteen nústaðni hevur uppdagað, at tað er ein motorsúkklumentan í Føroyum, hevur hann ikki havt fingurin á pulsinum. Hann slær at enda fast, at hann á ongan hátt stuðlar skilaleysari og ólógligari koyring, men hann fílist bert á, at motorsúkklukoyr- ararnir fáa skuldina av m.a. tilburðinum týsdagin. Løgreglan eisini ábyrgdarleys John Christiansen koyrilærari sigur, at seinastu 2-3 árini hava koyrilærarar merkt eitt »motorsúkkluboom« við fleiri og fleiri, sum taka koyrikort til motorsúkklur FERÐSLA Heini í Skorini heini@sosialurin.fo John Christiansen, koyri- lærari í Havn, er ein av teimum fimm koyrilærar- unum í Føroyum, sum bjóða koyrikort til motor- súkklur. Hann sigur, at hann í yrki sínum veruliga hevur merkt øktan áhuga fyri motorsúkklum seinastu 2-3 árini. – Vit hava merkt eitt »boom« viðvíkjandi áhuga fyri motorsúkklukoyrikorti, men hetta er eitt rák í øllum londunum kring okkum og ikki bert í Føroyum, sigur John Christiansen. Hann heldur orsøkina fyri økta motorsúkkluvirkseminum vera, at súkklurnar eru vorðnar nógv betri og tryggari, men eins og við bilum eru hjáárinini, at ferðin eisini økist. Tilkomin fólk Í gjár søgdu bæði Tommy Brockie av løgreglustøðini og Jón Kraagesten av Ferðslutrygd, at teir óttað- ust fleiri og fleiri ungar førarar, sum koyra ov skjótt, men John Christian- sen sigur, at tað generelt eru tilkomin fólk, sum taka motorsúkklukoyrikort. – Sum heild eru tey, sum taka koyrikort á motor- súkklu, yvir 30 ár, og eg fái so ikki eyga á nakað rák við fleiri og fleiri yngru motor- súkkluførarum, sigur John Christiansen. Minni enn í DK John Christiansen sigur, at umleið eru 360-380 motor- súkklur skrásettar í Føroy- um, og samanborið við Danmark er hetta talið sera lágt per íbúgva. – Samanborið við Dan- mark per íbúgva skuldu umleið 800 motorsúkklur verið skrásettar í Føroyum, so motorsúkkluvirksemið í Føroyum er nógv minni í Danmark samanborið við fólkatali, sigur John Christiansen. Koyrikort til motorsúkklur økjast Agnar Dahl fýlist á, at motorsúkkluførarar fáa skuldina fyri eitt nú tilburðin týsdagin, tá ein 20 ára gamal koyrdi 193 km/t Mynd: Jens K. Vang Mynd: Jens K. Vang C M Y K 5 4