hósdagur 5. juni 2014síða 10

Fríggjadagur 6. juni 2014 · Nr. 64 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hendan tíðin á árinum verður knýtt at einari fantastiskari kenslu av lívi, áræði, gleði og vón. Óansæð hvussu veturin hevur verið, kemur fyrst várið við sínum brellbitum um, at nú er summarið á veg. Hendan fantastiska kenslan er torfør at lýsa, men hon hevur vælveru við sær. Alt lýsnar, bøurin grønkast og sjálvt lukturin í náttúruni boðar frá, at hendan tíðin má njótast. Alt skal fáast við. Gleðina yvir lív, vøkstur og vælveru geva vit burtur av frá hvørjum øðrum. Hetta er tíðin, har vit barnafamiljur royna at vaska klæðir undan børnunum, sum halda, at tað er super at spæla vatnkríggj og svimja í ánni. Sjálvt um tað viðhvørt er eitt sindur troyttandi at hava nakrar karmar liggjandi á gólvinum, tá man kemur frá arbeiði, ja so smílist eg, sum oftast og minnist hvussu fantastiskt tað var at koma dýggjvát inn til ommu at skifta fyri at fara beina kós út aftur og uttan iva enda í ánni lítla løtu aftaná. Men best, sum alt stendur í blóma, verða vit mint á, at aftan á hesa fantastisku kenslu av lívi er ein onnur kensla, sum kennist sum ein stór kontrast til árstíðina. Lívið hevur eina baksíðu, og tað hevur fingið meg teir seinastu dagarnar at hugsa nógv um, hvat vit menniskju renna eftir. Hvat er tað, sum ger at vit skunda okkum so nógv, at vit ikki sansa og njóta tað, sum er beint framman fyri okkum? Hvat er tað, sum ger, at vit ikki steðga á, hugsa okkum um, og siga, ja her er alt, sum mær tørvar, og eg njóti og hvíli í tí, sum eg havi og geri? Tað er nokkso torført allíkavæl, tí at tað er okkurt í okkum menniskju, sum ger, at vit hava tørv á, at finna okkum eitt pláss í tilveruni ella í hesum heimi, áðrenn vit duga og kanska hava møguleikan fyri, at kunna seta okkum eitt sindur aftur á og njóta lívið. Ofta hava vit eydnuna, og alt tað, sum okkum tørvar beint framman fyri nøsina uttan at vit hava sansað tað. Tað eru tey tíðarbil, har man er noyddur at steðga á og spyrja seg sjálva: “eri eg á rættari kós og eru míni virði, tey eg ynski at hava og leggja í míni børn?” Hesi tíðspunktini kunnu hava samband við sjúku ella deyða, tey tíðspunktini tá vit menniskju verða tvungin at steðga á eina løtu fyri at minna okkum á ella fyri at læra okkum, at her er ein heilur heimur, vit kunnu njóta, bara vit loyva okkum at síggja tað. Øll fólkini, sum eru rundan um okkum, tey hava vit lyndi til at halda fara at verða her hjá okkum í allar ævir. Tað er alt ov trupult at fyrihalda seg til, at hugsa sær, at man brádliga má liva uttan ein man elskar. Lív og deyð verða vit mint á av og á, og fyri meg ger tað, at eg verið noydd til at fyrihalda meg til, um eg havi nátt tað eg vil, um tað vildi verið so, at eg ikki eri her í morgin. Tað er ofta torført, men eg haldi eisini, at tað hevur nógv gott við sær. Tað ringasta er, at man verður noyddur at fyrihalda seg til lívið og njóta tað, so gott sum man kann , sjálvt um vit ofta verða mint á, at onkur manglar. Tískil er tað umráðandi, at minnast tey, vit sakna, tá vit vakna til ein fantastiskan dag við nógvari sól og nógvum lívi. Minnast tey við einum smíli. Eyðgerð Mørkøre Kruse málsviðgeri EYGA MÁLIÐ Summarið boðar frá lívi kjak kjak Appendix til Decorum Officiale Hans Pauli Strøm fyrrv. landsstýrismaður Bjørn á Heygum hevur eina áhugaverda og góða grein við heitinum Decorum Officiale: Siðastandurin í Føroyum. Í greinini er tíverri ein faktuel upplýsing, sum er skeiv: í einum broti skrivar Bjørn, at eg varð noyddur frá sum landsstýrismaður vegna ein meirnýtslu á 270 mió. kr. Rætti samanhangurin er hesin, sum er uppsettur í talv­uni niðanfyri, og eru tølini roknskapartøl frá Gjaldstovuni fyri árini 2005- 08, sum var tíðarskeiðið, ið lands­stýris­mála­nevndin kann­aði: Meirnýtslan í almanna- og heilsumálum fór í høv­uðs­ heitum til sjúkra­húsviðgerðir, fólka- og fyritíðarpensjónir og almenna forsorg, ser­stak­ liga breka-økið Sum talvan vísir var meir­ nýtslan á øllum málsøkjum, umleið líka stór í almanna- og heilsumálum sum fyri øll hini málsøkini samanlagt. Men av tí at almanna- og heilsumál høvdu meir enn helvtina av allari fíggjarlógini, so var lutfalsliga meirnýtslan, tvs. roknað í % av játtanini, umleið tann sama ella enntá eitt vet minni í almanna- og heilsumálum enn fyri hini málsøkini. Meirnýtslan hesi árini var sostatt ikki nakað serstakt fyri almanna- og heilsumál, ið var tað málsøkið, eg var lands­stýrismaður fyri – men eitt fyribrigdi fyri øll máls- øki, meir summastaðni og minni aðrastaðni. Eisini var hetta eitt afturvendandi fyri­brigdi tey nógvu árini framm­anundan hesum tíðar­ skeiðnum. Hetta verður ikki skrivað fyri at bera í bøtuflaka fyri tann ringa siðastandin, sum Bjørn tekur til. Men fyri at ávísa, í hvussu stóran mun hetta var ein generellur trupulleiki. Tí kendist tað eisini ikki sørt undarligt, at landsstýrismálanevndin í 2009 gjørdi av at taka eitt av landsstýrisfólkunum úr rúgv­uni í síni kanning og fell­ andi niðurstøðu. Rættleiðing frá grannskoðara­ virkinum NUMO Bjarni Arnason stjóri løggildur grannskoðari www.numo.fo Í oddagrein í kvøld við yvir­ skrift­ini “Hava einki lært” viðgerð Sosialurin útbjóð­ ing­ina av grannskoðan í sam­bandi við nýggja tunn­ils­ felagið. Eirikur Lindenskov sigur óbeinleiðis, at talan er um dumpingprís og setur spurn­ar­tekin við grann­skoð­ ara­góðsk­una. Sam­stundis verður Eik málið á marg­ háttligan hátt drigið inn í málið, og blaðið setir spurnar­ tekin við at brúka grann­ skoðarar, ið ikki hava danska autorisatión, samstundis sum spurnartekin verður sett við bíligar grannskoðara­rokn­ ingar. Oddagreinin nevnir tvey tilboð uppá grannskoðan av tunnilsfelagnum, sum vóru uppá kr. 50.000 og kr. 17.000. Men veruleikin er tann, at trý tilboð komu inn, hóast øll grannskoðaravirki í landinum, eisini tey skrá­settu, fingu høvi at bjóða. Øll feløg arbeiða eftir somu lóg og somu góðskukrøvum. Innkomnu tilboðini vóru uppá: Kr. 17.600 Kr. 25.000 Kr. 50.000 Tað eru sostatt kr. 7.400 frá lægsta tilboði til næstlægsta. Kr. 7.400 er sambært Sosialin munurin á hellubotni og sandi. Síðani verður Eik rokn­ skap­urin drigin inn í odda­ grein­ina sum ræðudømi. Her kann viðmerkjast, at rokn­skapurin hjá Eik grunn­ in­um og Eik bankunum í Føroyum og Danmark vórðu grannskoðaðir av grann­skoð­ ara við danskari autorisatión. Sambært ársfrásøgnirnar var grannskoðarasamsýningin 2,4 mió. kr. Donsk autorisation og góð grannskoðarasamsýnig er sostatt í sjálvum sær eingin trygd ímóti misvísandi rokn­ skapum. Fremmandamál í skúlunum Eyðun á Borg, m.a. dansklærari Tað er gott at duga fleiri mál, og hent er at duga danskt, men hugstoytt er at hoyra fólk á okkara døg­um siga, at vit kundu havt meir av donskum í mið­náms­skúl­an­ um!?! ÍSLENDINGAR: Onkur vil vera við, at tað er so synd í íslendingum, tí teir ikki duga líka væl tað flótandi danska sum føroyingar (rødgrød med fløde o.s.fr.). Íslendingar duga fyrst og fremst sítt móðurmál, og tað er tað, sum telur mest. FØROYINGAR: Føroyingar duga sera væl danskt. Teir eru eisini rættiliga stinnir í enskum, men sít egna móðurmál duga teir ikki nóg væl. Orsøkin er, at danskt hevur alt ov stórt rásarúm í hugaheimi føroyinga (skúli, (skúla)bøkur, bløð, sjón­varps­ tekstur o.s.fr.). Tað er næstan sjáldsamt at síggja føroyskar blað­grein­ ir, lýsingar, tekst í sjón­varps­ tíðindum o.a., har alt er rætt stavað. Og so telduteksturin! Huff,huff! Tað, sum nógvir føroyingar fyrr dugdu at stava við 7 ára skúlagongd, duga fleiri lærd fólk og akademikarar ikki í dag!? Hvat er hent? Hevur hetta okkurt við hugburð, máls­liga líkasælu viðvíkjandi før­oyskum at gera? Tað munnliga føroyska er ofta ein vavgreytur av donsk­um og føroyskum, bæði í fjølmiðlum og millum manna. Og so bendingin! “Flót­aði” og “hevur flótað” var at hoyra í sjónvarpi og útvarpi fyri ikki so langari tíð síðani!?! Hvar enda vit? Okkurt má gerast! Við føroyamálskvøðu á Borg á Argjum um halvarðsøku 2014 Íslendingar duga íslendskt! Duga føroyingar føroyskt?