hósdagur 17. juli 2014síða 6

Fríggjadagur 18. juli 2014 · Nr. 81 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Ingolf S. Olsen Í Vinnumálaráðnum verður stór­ur partur av løgfrøðiligu ork­uni í løtuni brúkt til at fyri­reika umfatandi dag­før­ ingar av føroysku vinnu­fe­ lagslóggávuni og hug­verks­ rættinum, sum er danskt máls­øki, men har fleiri dag­ før­ingar og broytingar, ið eru gjørd­ar í Danmark, ikki eru sett­ar í gildi í Føroyum. Tá danskar lógir ella lóg­ ar­broytingar skulu setast í gildi í Føroyum, skal tað ger­ast við sonevndum rík­ is­lógartilmæli, har heitt verð­ur á donsku rík­is­mynd­ ugleikarnar at seta við­kom­ andi lógir og broyt­ing­ar í gildi í Føroyum. Donsk lóggáva Men hóast vinnu­fel­ags­lóg­ gáv­an er yvirtikin, verður eis­ini hon dagførd við støði í dagførdu donsku vinnu­fe­ lags­lóg­gáv­uni. – Politikkurin hjá hesum og undafarna landsstýri hev­ ur verið, at okkara vinnu­lóg­ gáva skal vera á hædd við og sam­svara tilsvarandi lóggávu í grannalondunum – í ES- lond­unum og EBS-londunum – og tað merkir fyri okkara við­komandi donsk lóggáva. Tí snýr tað seg eisini í stór­an mun um at umseta danska lóg­gávu til føroyskt, sig­ur Sør­in Pram Sørensen, leið­ andi løgfrøðingur í Vinnu­ mála­ráðnum. EBS-londini eru lond, sum ikki eru limir í ES, men sum á týðandi økjum hava felags bú­skaparpolitikk við ES. Tó at talan í stóran mun er um at seta í verk danska lóggávu í Føroyum, so vissar Johan Dahl, vinnu­ málaráðharri, um, at til­lag­ ing­ar um neyðugt verða gjørd­ar, so lógirnar passa bet­ ur til føroyska sam­fe­lag­ið. – Tað gjørdu vit til dømis eisini, tá vit bólkaðu vinnu­fe­ løgini og skuldu gera av, nær eitt fe­lag var í bólki A, B, C ella D. Bólk­ingin er lag­að til føroysk við­urskifti, hvat til dømis um­setningi og grann­ skoð­an við­víkur, sigur Johan Dahl. Ivasamur Hann er eisini iva­sam­ur, hvørt tað er rætt at innføra íverk­set­ara­fe­løgini, sum eru í donsku lógini, og har krøvini til parta­pening eru ógvusliga link­að í mun til van­lig partafeløg og smá­ parta­feløg. Ein atfinning her kann vera, at tað virkar bú­skaparpolitiskt skeivt at stimbra undir økt virksemi í uppgangstíðum, sum vit hava nú, har tað framm­anundan er trot á arb­eiðs­megi. – Vit hava í løtuni eitt sam­skifti við Vinnu­frama­ grunn­in, har hugt verður eft­ir, hvussu vit kunnu gera okk­ara íverksetaraskipan i heims­klassa, og tað verður eis­ini kannað, hvussu aðrar tjóð­ir hava gjørt, sum eru í front vidvíkjandi íverksetan, til dømis okkara grannar og USA. – Komandi broytingarnar og dagføringarnar eru ikki enda­liga vidgjørdar politiskt enn, just tí eg eisini vil hava kann­að og lýst viðurskifitini við íverksetan og tí partinum av lóggávuni við linkaðum krøv­um til partapening og ann­að,   sum danir og aðrir hava sett i verk. Vit skulu hava lýst fyrimunir og vansar við hesum, og eg eri sjálvur ikki enn sannførdur um, hvørt tað er rætt at gera júst hasa broytingina. Kanska skulu vit heldur hyggja at skip­anini við íverksetan sum heild og gera hana so góða sum til ber viðvíkjandi ráð­ gev­ing, stuðli, fígging o.s.fr. Her vænti eg at fáa eitt upp­ skot frá Vinnuframa í næstu fram­tið, sigur Johan Dahl. Ingolf S. Olsen Fyri vinnuna sum heild er ein dagføring av vinnu­fe­lags­lóg­ gávuni og atknýttari lóg­gávu neyðug, fyri at hon alla tíð­ ina skal vera í samsvar við tilsvarandi lóggávuna úti í Evropa, har hon støðugt verð­ ur dagførd. Tí fegnast Marita Ras­mussen, stjóri í Føroya Arb­eiðsgevarafelag, um stóra dagføringararbeiðið, sum er sett í gongd í Vinnu­mála­ráð­ num. – Vit ynskja okkum eitt vinnu­lógarverk á sama stigi og eftir sama leisti sum í restini av Evropa. Tað hevur stóran týdning, bæði tá føroyskar fyritøkur skulu bjóða seg fram utt­an­fyri Føroyar, og tá út­lendsk­ar fyritøkur koma henda vegin, sigur Marita Ras­mussen, stjóri í Føroya Arb­eiðs­gev­ ara­felag. Serliga tá tað snýr seg um im­materiella rættin, hug­ verks­rættin, ið umfatar prod­ ukt­verju – tað eru lógirnar um patent, vørumerki, snið­geving og lógin um brúks­modell – eru stór hol í føroyska lógar – og reglu­verk­in­um. Um allar dagøringarnar í vinnufelagslóggávuni og í lóggávuni um hug­verks­ rætt­in, sum eru framdar í Danmark seinastu árini, nú eisini verða framdar í Føroyum, verða í øllum før­ um tvær nýskapanir, ið kunnu fáa stóran týdning fyri føroysk vinnu, serliga íverk­setaravirksemið. Vinnupotensjali Tann eina er lógin um brúks­ modell, ið gevur eitt slag av patentið uppá smá­upp­ finnilsir, software og kon­ sept­ir, ið tað annaðhvørt er ómøguligt ella ov tvørligt at taka vanligt pa­tent uppá sum er. – Hesin nýggi møguleikn er spenn­andi, tí føroyska vinnan hev­ur ment mannagongdir og software, serliga innan mat­vøru­ vinn­una, ið ikki eru vard. Við lógini um brúksmodell verð­ur so ein skjótur og ein­faldur máti at fáa hesar loysn­irnar vardar. Eg síggi eis­ini eitt potensjali í hesum fyri øktum og kanska eisini nýggj­um virksemi innan eitt nú menning av software. Tá prod­uktið er óvart, gevur tað bara meining at brúka tað í egn­um virksemi, men tá tað er patenterað ella vart á ann­an hátt, ber til at menna loysn­ir við sølu fyri eyga, sig­ ur Marita Rasmussen. Hin nýskapanin er íverk­ setarafeløgini, sum dag­ føringin av donsku parta­ fe­lagslógini gav rúm fyri á nýggjárinum. Við einum symb­olskum partapeningi kunnu íverksetarar stovna so­vorðin feløg. Marita Rasmussen held­ur eisini, at føroyskum íverk­set­ ar­um tørvar betri umstøður, men hon hevur ikki gjørt sær nakra avgjørda meining um, hvørt íverksetarafeløgini eru besta loysnin. – Hatta er nakað, ið verð­ ur gjørt i einstøkum lond­um fyri at seta gongd á íverk­set­ ara­virksemið, so tað ber til at hyggja at royndum har. Vit fara at viðgera hetta nærri, tá lóg­gávan kemur til hoyringar seinni í ár. Men tað er greitt, at tað helst er størri váði at gera handil við eitt felag, ið lítl­an og ongan eginpening hev­ur aftanfyri seg. Tað hev­ur heldur onki at standa ímóti við, um tað gongur illa í hond, og líka mikið, um eitt fe­lag kann stovnast uttan partapening, so hevur tað tørv á rakstrarkapitali, um nak­að virksemi skal verða. Hin­vegin so hevur tað stóran týdn­ing at skapa góðar karm­ ar fyri íverksetarar, tí dags­ins íverkseti er framtíðar fyri­ tøk­an, staðfestir hon. Umfatandi dagføring av vinnulóggávu Grundarlag fyri øktum virksemi Øll vinnufelagslóggávan og hugverksrætturin skulu endavendast og fáast at samsvara við lógir og reglur í hinum evropeisku londunum. Vinnufelagslóggávan verður alla tíðina dagførd í ES, og patentlóggávan er ikki dagførd her heima í longri tíð. Tí fegnast Marita Rasmussen, stjóri í Føroya Arbeiðsgevarafelag, um umfatandi dagføringina, sum nú verður fyrireikað í Vinnumálaráðnum. Hon hevur ikki enn gjørt sær avgjørdar meiningar um innihaldið, men sær spennandi møguleikar í nýggju lógini um brúksmodell. Johan Dahl vil hava, at føroyska vinnulóggávan samsvarar lóg­ gávuni í londunum rundan um okkum, men hann er ivasamur, hvørt tað er rætt at innføra íverksetarafeløg við linkaðum krøvum til millum annað partapening í Føroyum júst nú. – Vit ynskja okkum eitt vinnu-lógarverk á sama stigi og eftir sama leisti sum í restini av Evropa, sigur Marita Rasmussen, stjóri í Føroya Arbeiðsgevarafelag. Hon heldur potensjali vera fyri øktum virksemi í nýggju lógini um brúksmodell. Í Vinnumálaráðnum verður arbeitt við hesum umfatandi dagføringum: Í lógarverkinum um hugverksrætt, ið undantikið lógina um upphavsrætt enn er danskt málsøki: Dansk patentlógin, lógin um vørumerki, lógin um sniðgeving, lógin um brúksmodell. Í vinnufelagslóggávuni: Lógin um góðkendar grannskoðarar og grannskoðanarvirki, so tað millum annað fram eftir bert verður eitt slag av góðkendum grannskoðarum. Ársroknskaparlógin, so hon verður í samsvar við tær broytingar, ið gjørdar eru í tilsvarandi donsku lógini síðani 2008. Partafelagslógin, millum annað við nýggjum ásetingum um íverksetarafyritøkur. Lógin um vinnurekandi fyritøkur, millum annað soleiðis, at tað fram eftir ikki fer at bera til at stovna fyritøkur við avmarkaðari ábyrgd eftir hesi lógini. Lógin um vinnurekandi grunnar, millum annað soleiðis, at gjøgnumskygnið í virkseminum hjá vinnurekandi grunnum verður størri, og størri krøv verða sett til leiðsluna. Lógin um bókhaldsskyldu, sum ikki er dagførd síðani 1978.