hósdagur 24. juli 2014síða 7

7 Fríggjadagur 25. juli 2014 · Nr. 84 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Leo Poulsen Tað byrjaði so smátt við, at Knud Jacob­sen kom til Førya sum av­ loysari í 1980. - Tá var tað Petur Reinert, sáli, sum eg loysti av, og seinni eisini Mag­nus á Stongunum. Eg var av­ loys­ari hvørt summar uttan eini tvey í byrjanini av 80-unum heilt fram til 1997, tá eg byrjaði í meiri føst­um kørmum, sigur Knud Jacob­sen. Honum hevur altíð dámt óvan­ liga væl í Føroyum. - Eg eri als ikki stórbýar mennis­kja, og eg trívist ikki í størri plássum. Tí hevur mær alla tíðina dám­að so ómetaliga væl í Før­oy­ um, sigur Knud Jacobsen. Hann heldur, at tað hevur stóran týdning, at læknin kennir sjúk­ling­ar­nar, men tað er annað, ið hevur enn meira at siga. - Tað, at sjúklingurin kennir lækn­an hevur nógv meira at siga. At sjúklingurin kennir læknan so mik­ið væl, at hann hevur fult álit á hon­um, hevur alt at siga. Tað kann ikki­ vera rætt, at sjúklingurin skal gera seg kendan við einar fimm ella seks ymiskar læknar, tí tá verða viðurskiftini ongantíð so, sum tey eiga at vera, sigur Knud Jacob­sen. Hann heldur tí, at tað verð­ur eitt stórt afturstig, um kommunu­ lækna­økini nú verða savnað undir størri veingjum. - Tá fær tú ongantíð somu góðu viðurskifti millum kom­mu­nu­læk­ na og sjúkling, sigur Knud Jacob­ sen. Væl móttikin Hann kennir seg vera væl mót­ tikn­an í Føroyum. - Tað vísir eg eisini, nú eg farið av­stað aftur, at tey skipaðu fyri einari móttøku fyri mær. So tað er við nakað av sorgblídni, at eg nú sigi farvæl, sigur Knud Jacobsen. Hann sigur, at konan og børnini eisini eru fallin væl til í Føroyum. - So tað er við bæði sorgblídni og takksemi, at eg nú sigi farvæl. Tú kanst eisini siga, at seinasti sølu­dagur er farin framvið, tí eg eri 71 ár, nú eg gevist, sigur Knud Jacob­sen. Hann hevur ikki hugsað teir stóru tankarnar, nú hann gevst. - Eg havi ein skóg, sum mær dám­ar mær væl at hugna mær í, og nakað av kirkjuligum arbeiði bíð­ar eisini í Danmark, so eg fari nokk ikki at keða meg, tá eg komi heim, sigur Knud Jacobsen. Hann hevur eisini níggju abba­ børn, sum stundir nú vera at taka sær nakað meira av. - So hóast eg fari til Danmarkar aft­ur nú, so vænti eg ikki, at eg fari at keða meg komandi tíð­ina. Tað verður uttan iva nóg mik­ið at takast við, nú eg verið pen­sjó­ n­ist, sigur Knud Jacobsen, sum síðani 1997 hevur starvast sum kommunulækni á Eiði og á Norð­ skála. sæst aftur við, at MVG inntøkurnar ikki hava havt nakran veruligur vøkst­ur seinnu árini, og at tal­ið av løntakarum, hevur stað­ið meira ella minni í stað. Í apríl 2014 (nýggjastu tøl­ini frá Hagstovu Føroya) vóru omanfyri 2600 færri løn­takara­r, enn tá tað vóru flest í 2008. Kunnu tó fegnast um, at nú ferð umsíðir er komin á fleiri stórar byggi­verk­ætlanir, sam­stund­is sum fram­gongd er í uppi­sjóv­ar­ vinnu og alivinnu, sær út til, at ávís framgongd er at hóma í MVG og talinum av løn­takarum, ið eru knýtt at byggi­vinnuni og ídnaði. Manglandi konjunktur­ javn­an Hetta leiðir aftur til, ein annan part av bú­skap­ar­politikkinum hjá sam­ gonguni, ið hevur verið skei­v­ur. Tí samgongan hev­ur framt alt ov fáar íløg­ur seinastu árini, tá tørvur hevur verið á hes­um, samstundis sum tað nú verður sett gongd á eina røð av almennum íløg­um í senn, júst tá privati part­ur­in av búskapinum eisini fer undir fleiri stórar verk­ætlanir. Hetta hevur gjørt lágkonjunkturin longri og ógvusligari enn neyðugt, og fer framyvir at upp­hita búskapin skjótari enn neyðugt. Vit síggja longu nú at mangul er uppá arbeiðs­megi innan byggi­vinnu­ na, og at prísstøðið er hækkandi. Hetta er nakað, ið kundi verið slopp­ið undan, um farið varð undir stóru almennu íløgur­nar fyrr. Tað var eisini óneyðugt at koma í hesa støðu­na, tí meginparturin av stóru íløgunum vórðu longu samtyktar áðrenn hen­da samgongan tók við, tvs. í CHE-samgonguni og tá minnilutasamgongan sam­starv­ aði við Tjóðveldi og Fram­sókn í 2011. Eitt nú Mark­nagils­depilin, vardir bú­stað­ir í Norðoyggjum og í Eysturoynni, nýtt Hav­ rann­sóknar­skip, útbygging av Lands­sjúkrahúsinum, Húsa­láns­ grunnurin (Bústaðir) fekk nýggjar heimildir at byggja leigubústaðir o.s.fr. Manglandi nýskipanir Eitt av aðalmálunum hjá Tjóð­ veldi er, at fáa framt al­neyðugu nýskipanirnar í góðum samstarvi við við­kom­andi partar. Hetta er neyðugt fyri at tryggja at vit fáa sum mest og best tænastur og virðir til fólk, vin­nu og samfelag. Men eisini á hesum øki hevur sam­gongan tíverri valt aðra leið. Hevur í størstan mun framt “plenu­ klippara-sparingar” á fíggjar­lógini, heldur enn at frem­ja veruligar nýskipanir. Hetta hevur kostað dýrt. Bæði tí at hetta hevur skert fleiri vælferðartænastur v.m. óneyðugt, og tí at tað vísir seg, at tað er júst í lág­konjunk­tur­um, at tað er møgu­ligt at fáa semjur um ný­skipan­ir. Ongin fiski­vinnu­ nýskipan er í eygsjón, og heldur ongin ný­skipan av fyrisitingini – bert ein fráboðan um at 10 mió. kr. skulu sparast innan 2 ár. Innan eldraøkið hevur land­ið blakað handklæðið í ring­in. Landsstýrið megnar ikki at fremja neyðugu ný­skipan­i­rnar, og velur í staðin at blaka ábyrgdina frá sær, og lata økið til kom­mun­ur­nar at taka sær av. Og á pensjónsøkinum hev­ ur samgongan ásett lógar­tvungið pen­sjóns­inn­gjald og framt søguliga stóra pen­sjóns­skatta­hækk­ing, men ong­in verulig pen­sjóns­nýskip­an hevur sæð dag­sins ljós. Hvat hendir við Sa­m­halds­fasta og Fólka­pen­ sjón­ini? Sum skilst ætlar stórur partur av samgonguni at avtaka fólka­pensjónina - vónandi verð­ur ikki so - men enn veit ong­in hvør endin á hesum verð­ur. Hildið kundi verið áfram, men samanumtikið er ikki eydnast at fremja tær ný­ skipan­ir, ið samfelagið hevur ovur­ stóran tørv á. Nýggj stjórn og ítøkilig átøk alneyðug Manglandi býti av virðum landsins, manglandi álit á landsins leiðslu, manglandi konjunkturstýring og mangl­andi nýskipanir eru sostatt týðandi orsøkir til at vit ikki hava fingið ta varandi fram­gongd, ið vit fyri langari tíð síðan áttu havt, tá hugsað verð­ur um umstøðurnar annars í búskapinum. Politisk átøk á hesum økjum eru samstundis lykil­in til, at tryggja varandi fram­gongd. Skal hetta eydnast verður tó neyðugt við nýggjari stjórn, ið kann endurreisa álit­ið á politisku skipanina. Eini stjórn, ið vil seta bjørt mál fyri land og fólk, og sum megnar at fremja neyðugu átøkini fyri, at fáa Føroyar aftur á rætta kós. Kristina Háfoss Løgtingskvinna fyri Tjóðveldi Knud takkar fyri seg Eftir at hava verið knýttur meira ella minni fast at læknadøminum á Eiði síðani 1980, hevur Kund Jacobsen sín seinasta arbeiðsdag í dag Mynd: Sigmar Mørkøre