hósdagur 31. juli 2014síða 25

13 Fríggjadagur 1. august 2014 · Nr. 85 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kunn­skapir við at gerast næmingar har fyri lítlan pening. Peningur treyt tá í stórum hjá tí meiniga manni, so lítið var at taka av fyri víðari læru. Men tann peningur sum háskúlin tá kravdi fyri læru og vistarhald, var so lítil, at tað kundu yvirkomast hjá nógvum, um vilji og trongd til kunnskap var til­staðar. Tað sum hevði ta størstu ávirkan til, at eg avgjørdi at fara á háskúla, var ein røða, sum annar av háskúlans lærarum Rasmus Rasmussen helt í Gjáar skúla í byrjan av tjúg­undu øld um skúlans virki og endamál. Ein táttur í hesum endamáli var at fáa saml­að pening til at styðja háskúlan. Tann dagin tók eg ta avgerð, at eg skuldi fara at læra í há­skúlanum í Føgrulíð og vera har um veturin 1904-05. Sum hjá so nógvum øðrum kom hetta skeið at hava stóran týdning fyri Dánjal, og lagnan vildi tað so, at 35 ár seinni hittust teir báðir aftur í virksemi fyri fiskimenn. Dánjal sum formaður og Rasmus sum skrivari í FF. Kom tíðliga uppí felagsstarv Dánjal kom tíðliga uppí felagsstarvið. Longu í 1912 varð hann valdur sóknarformaður við Gjógv. Hann var sýsluformaður í 1912-16 fyri Eysturoynna, og í 1941 gjørdist hann felags­ formaður. Tað vóru ikki minst fiskimenn í Svínoy, sum stuðlaðu honum. Tá kundu hesir gera mun. Hann fekk allar tær 31 atkvøðurnar í Svínoy. Og til valið í 1950, tá tað gekk meira javnt á, fekk Dánjal aftur hvørja einastu atkvøðu í Svínoy. Við Gjógv varð í 1941 stovnað eitt ung­ manna­felag, sum seinni fekk navnið »Norð­ stjørnan«. Felagið skipaði javnan fyri kjak­ fundum, og var Dánjal ein virkin luttakari. Í gerðabókini sæst, at á einum fundi hevur Dánjal hildið røðu um fyrstu ferð, hann var í Grønlandi við skonnartini »Agnes« í 1923. Dánjal plagdi at halda fyrilestrar um mál sum viðvíktu fiskimonnum. Hetta visti hann sjálvsagt nógv um. Hørð tíð hjá fiskimonnum Tað var ein sera hørð tíð hjá føroyska fiski­ mannin, tá ið Dánjal tók við for­mans­skap­ inum í FF. Seinni heimsbardagi leikaði í sum harðast við teimum avleiðingum vit kenna. Hesi árini vóru nógv færri fiskimenn enn annars vóru við skipunum, sum jú meira sigldu við fiski enn at veiða hann. Tí var tað ein av uppgávunum hjá formanninum í Føroya Fiskimannafelag at medvirka til at býta kjansirnir so rættvíst sum gjørligt mill­um teir nógvu fiskimenninir, sum vildu sleppa at sigla. Aftaná kríggið fekk Dánjal heiðursmerki frá bretska konginum fyri sín leiklut undir krígnum. Men nú var nógv broytt. Undir kríg­num vórðu sáttmálarnir settur av einum gerðar­ rætti, men nú eftir kríggið fóru øll skipini aftur at fiska, og nú kundi aftur sam­ráðast frítt. Í 1946 vórðu gjørdir sátt­málar fyri heilar 13 veiðuhættir. Hetta vóru mest netto­ sáttmálar, soleiðis sum ásett av gerðar­rætt­ inum undir krígnum. Fyrsta uppgávan var tí at útvega fiskimonnum brutto­sátt­málar. Hetta førdi í 1948 til drúgvar samráðingar og eisini eitt verkfall, sum vardi í 10 dagar. Aftaná hesa orrustu vórðu sáttmálar fiski­ manna fyrstu ferð skrivaðir á føroysk­um. Men komið var ikki á mál við bruttosátt­mál­ anum. Avoldaði flotin gav føroyska sam­felag­ num, og eisini Føroya Fiskimannafelag nýggjar av­bjóðingar. Eitt stig her var Grøn­ lands­felagið, sum Føroya Fiski­manna­felag setti pening í, og her umboðaði Dánjal felag­ ið í nevndini. Í hesum sambandi var hann eis­ini fleiri ferðir í Grønlandi at sam­ráðast um okkara rættindi har. Tá var eisini gjørt av at leggja útróðurin í Føroyinga­havn­ina, og kom hesin í nógv ár at hava stóran týdning fyri føroyska samfelagið. Høvdu álit á formanninum Sum allir felagsformenn munnu hava roynt, so var Dánjal eisini út fyri mótstøðu. Hetta førdi einaferð til, at stjórnin í felagnum kunn­gjørdi eina álitisváttan til Dánjal sum for­mann. Her varð m.a. sagt: Tað vit ynskja at úttala er, at Dánjal Klein hevur verið felagnum ein góður formaður, íðin og rættlinjaður í sínum starvi. Uttan at siga nakað niðursetandi um aðrar formenn, felagið hevur havt, halda vit at hann hevur verið felagsins besti formaður. At tað ikki bert eru vit sum halda so, men eisini felagslimirnir yvirhøvur, varð prógvað við síðsta felagsformansval, tá Dánjal Klein varð valdur einmælt aftur til felagsformann eftir 3 ára starv. Dánjal var formaður í Føroya Fiski­ manna­felag fram til árslok 1952. Tá var hann blivin 70 ár, og Dánjal stillaði ikki upp aftur. Hann átti tá bert 3 ár eftir, tí tann 7. januar 1956 doyði hann brádliga - 73 ára gamal. Dánjal sum semingsmaður At Dánjal var ein semjusøkjandi maður verð­ur váttað av Heðini Brú í hansara endur­ minn­ing­um. Hann greiðir frá, tá teir í eini bygd skuldu máta ein koyriveg oman gjøgnum bygdina at strondini. Her skuldi so takast ymsir snøklar frá ymiskum monnum, og tí kundi lættliga trætur koma burtur úr. Hans Jacob tók sær tey ráð at fáa Dánjal Klein at koma á staðið. Hann var formaður í búnaðarnevndini í økinum og kendi til slík viðurskifti. Teir máta upp uttan trupulleikar at byrja við, og Heðin Brú greiðir frá: Nú koma vit at einum lítlum glupsi, sum einaferð í tíðini hevði verið køstur. Tað lá so fyri, at eg var noyddur at seta ein ella tveir hælir niður har. Tá leypur ein av monnunum til, ovursintur, rykkir hælirnar upp og blakar langan veg: »Tað skal eingin koma her og seta mark í jørð, sum eg eigi, ikki um tvøran fingurin fær kommunan frá mær. Nú vita tit tað!« So fór hann á heimveg. Dánjal Klein fer aftaná honum. Teir tosa báðir, støðga viðhvørt, ganga so aftur. Um eina góða løtu kemur Dánjal oman aftur. Tá eru vit komnir eitt sindur longur oman við arbeiðinum. »Kom nú og set hælirnar aftur, har teir stóðu. Maðurin játtar, at kommunan fær hend­an geiran upp í koyrivegin.« Og Heðin leggur afturat, at hevði tað ikki eydnast Dánjali at tosa hendan mannin til rættis, var óvist hvussu tað kundi verið við øðrum eigarum. Dánjal Klein vísti her sínar gávur »at leggja niður sjógv«, og tað var ikki einasta ferðin. Sjálvstýrismaður sum nakar Dánjal var allar dagar sjálvstýrismaður. Hann var valevni og stillari hjá flokkinum megin­partin av lívinum. Hansara sjálvstýris­ sinni kom eisini til sjóndar innan kirkjugátt. Áðrenn kirkjan kom við Gjógv í 1929 plagdi Dánjal at lesa lestur í skúlanum. Og hann las á føroyskum sum als ikki var nøkur sjálv­ fylgja tá. Komandi partur: Í komandi parti greiðir Jógvan Christiansen frá sínum langa virksemi sum maskinmeistari, m.a. við nýggja Tjaldrinum. Brynhild, sum tók húsið uppá seg, tá mamman var deyð. Her er hon saman við trimum teimum elstu børnunum, Helgi, Signa og Jutta Manning á Polo í 1932. Teir eru aftast vinstrumegin frá: Guttorm Zachariassen, Zacharias Fr. Jacobsen, báðir frá Kirkju, Petur P. Joensen, Eliesar Johannesen og Hans Jacob Hansen, Gjógv, Hans P Heinesen, Svínoy. Miðraðið: Símun Petersen og Hans P Mikkelsen, Svínoy, Símun M. Zachariassen, Kirkju, Svend Joensen, Gjógv, Niclas Niclassen, Koltur Fremst: Knud Danielsen, Kunoy, Søren Joensen, Gjógv, Johannes Lassen, Klaksvík, Dánjal Klein og Erling Petersen, Svínoy Dánjal saman við sínum børnum. V.f. Dánjal, Leivur, Hjørdis, Gunnhild, Kjartan, Bergfríða, Brynhild, Fríðborg, Torgerð og Guttorm Guttorm var ein góð kelda til hesa grein. Her er hann saman við konuni Mariu