hósdagur 3. juli 2014síða 10

Fríggjadagur 4. juli 2014 · Nr. 75 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Siðsøga við Óla Jacobsen Eiðismaður gjørdist fiski­ klógv í Esbjerg Tað verður nú ein steðgur í frásøgnunum hjá Kristian Djurhuus. Tær halda fram seinni í summar. Nú verður aftur ein fiskimannasøga í tveimum pørtum T að eru rættuliga fitt av føroy­ing­ um, sum hava gjørt seg galdandi sum fiskimenn í Danmark. Ein teirra var eiðismaðurin Karl Johan Joensen, sum eisini dugdi væl at greiða frá. Hann byrjar við minnum av Eiði Tá bilur kom til Eiðis Eg varð føddur í 1925. Tá búðu 565 fólk í bygd­ini. Fyrst í 30-árunum kom tann fyrsti bil­urin til bygdina. Talan var um ein brúktan Ford last­bil. Hann var altíð í ólagi, tí varð hann kallaður Lasarus. Vegurin millum bygdir­nar var ikki liðugur, so tað varð bert koyrt í bygd­ini, og hetta fingu børnini nógvan stutt­leika burtur úr. Ein dagin komu eini eldri hjún frá eini grannabygd at hyggja at hesum løgna fari. Konan spurdi, hvussu nógvir mans skuldu til at draga bilin! Bilurin varð nógv brúktur til at koyra tøð og torv í bygdini. Útróður og gummi­ ballur undir krígnum Undir krígnum var lítið av skipsfiskiskapi. Tey flestu skipini sigldu jú við ísfiski við minni manning. Men á Eiði varð nógv róð úti. Her vóru tá 29 bátar. Ofta varð ein slupp fylt eftir einum útróðrardegi. Selt varð í Bretlandi. Men viðraði ikki tók tað fleiri dagar at fylla sluppina. Útróður gav ikki tað stóra, men tað var ikki nógv at velja í, tí var eisini smáligt í nógvum heimum. Tað bøtti ikki um, at vegna minu­vandan fóru menn ofta ikki á flot, fyrr enn tað var blivið ljóst, og komið varð aftur, áðrenn tað gjørdist myrkt. Heima var einki radio og eingin veður­ forsøgn. Tí máttu menn sjálvir meta um veðrið sum við at banka á barometrið. Nógv varð eisini hugt upp í luftina, eins og miðað var eftir streyminum. Tað vóru teir, sum dugdu væl á at skyna um veðrið. Vit brúktu goggu til agn. Var uppiløga, máttu vit veiða goggu. Eingin frysting var, so rot kom skjótt í goggurnar. Tá luktaðu tær ræðu­liga illa, og tað kundi vera sera sjó­ verks­ligt! Tá so komið varð heim aftur, mátti bátur­ in dragast. Hetta var áðrenn nakar bátahylur var. Tað mátti sparast í húsarhaldinum. Tað ein­asta, sum kundi keypast, vóru tær mest neyðturviligu húsarhaldsvørurnar og petroleum. Alt varð keypt í leysari vekt, og nógvar vørur vóru skamtaðar. Øll í húsinum fingu eins nógv skamtanarkort. Tí var ríkiligt av skamtanar­kortum í húsum við nógvum børn­um, meðan tað knípti í húsum, har bert vaksin fólk vóru. Men nógv hús áttu grind, spik og turran fisk í hjallinum, so hetta drýggjaði væl um. Harafturat høvdu fólk kúgv. Undir krígnum arbeiddi eg í tríggjar vetrar við at gera veg millum Eiði og Ljósá. Vegurin var útstykkjaður í 100 metrar longdir, og hesar longdir fingu 12-13-14 mans upp á akkord. Vegurin skuldi leggjast soleiðis, at høgligt var at koma til torvheiðarnar. Undir krígnum var eisini stórur tørvur á gummiskóm og gummistivlum til sjófólkið. Men tað, sum bjargaði støðuni, vóru allar gummi­ballurnar, sum róku á land ymsa staðni í Føroyum. Tær stavaðu frá søktum farma­skipum. Hetta vóru samanpressaðar gummi­plátur, sum blivu loystar hvør frá aðrari við bensini. Tá kundu tær brúkast til at lappa gummiskógvar og stivlar við. Eisini vórðu gjørdir gummiskógvar av nýggjum og somu­leiðis stivlaskøft úr hesum tilfari. Fyri at spara gummiskógvarnar brúktu vit húðarskógvar. Tá hesir vóru slitnar, vórðu teir vendir, og kundu tískil slítast báðumegin. Vit lærdu at vera sparin. Misti pápan Eg var nú blivin 16 ára gamal og fekk læru­ pláss sum smiður í Havn. Her vóru eisini av­bjóðingar. Teir flestu motorarnir, sum vit umvældu, vóru danskir, og úr Danmark fing­ ust eingir eykalutir. So hesar máttu vit gera sjálvir, hetta eydnaðist væl. Sama ár, 1942, fórst pápi mín, Rasmus, við »Tór 2«, sum varð torpederaður av týsk­um kavbáti, og 18 mans fórust. Árið framman­ undan var pápi eisini við »Tór 1«, tá ið hann var minusprongdur. Men tá bjargaðust allir. Foreldur míni vildu ikki, at eg skuldi ger­ ast fiskimaður. Tey hildu, at eg skuldi hava eina útbúgving. Men nú var mamma blivin einsamøll, so eg fór heim til Eiðis at vera hjá henni. Eg gjørdist maður í húsinum á ungum aldri. Eg kendi tað sum eina tunga ábyrgd, men eg vildi gera mítt besta. Hetta kundi stundum kennast tungligt, so ungur sum eg var. Vit lærdu eisini andalig virði at kenna. Higar komu missiónsmenn umframt Andrew Sloan og Victor Danielsen at halda møti. Eg gekk nógv á møti í hesum tíðum og kom eisini til trúgv. Av størsta týdningi var eisini, at vit høvdu gott samanhald í familjuni. Vit vitjaðu nógv hvør annan, eins og vit hjálptu hvør øðrum. Til skips Summarið 1945, slapp eg við fyrsta »Skála­ berg«, sum Christian Holm Jacobsen og Kjølbro áttu saman, men eg var bert við tveir ís­fiska­túrar. Árið eftir slapp eg við sluppini »Føroy­ ingur« hjá Dánjal Jákup í Skipshandlinum. Vit vóru á snørisveiðu til ísfisk undir Íslandi og landaðu í Bretlandi. Hetta var hart lív. Svøvnurin gjørdist ikki meira enn 3-4 tímar um samdøgrið. Á ísfiskaveiðu vóru túrarnir av­markaðir í longd, tí tað var mark fyri hvussu leingi veiðan helt sær. Á einum túri á Suðurlandinum fingu vit motorskaða. Vegna vánaligt veður vórðu øll segl repað, og lagt varð bakk út frá landi. Somu nátt gjørdist eitt rættuligt ódnarveður. Á hundavaktini fingu vit ein sjógv, sum fór Karl Johan og systir hansara, Maria, í 2004 Karl Johan 1. partur