hósdagur 10. juli 2014síða 9

9 Fríggjadagur 11. juli 2014 · Nr. 78 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Tað almenna má samstarva við vinnuna um lærlingar Eyðgunn Samuelsen løgtingskvinna Símun Pauli Jacobsen Vestmanna Bill Justinussen Vit hoyra um tað ferð eftir ferð, at nú eru ongi lærupláss at fáa og nakað seinni, hoyra vit, at nú er metstórt tal av lær­lingum. Trupulleikin er bara tann, at tá ið ongi læru­ pláss eru at fáa, er arbeiðs­ loys­ið ofta sera høgt, og tá ið nóg­v­ir lærlingar vera tiknir inn, tá er trot á arbeiðsmegi. Hetta tí at einstaki meistarin bert kann taka lærlingar, tá ið hansara ordrabók er í vøkstri. Samfelagi hevur hin­vegin tørv á at nógv kunnu slep­ pa í læru, tá ið ringar tíð­ir og arbeiðsloysið er. Tað er ikki einfalt at gera nakað við hetta ósamsvar millum út­boð og eftirspurning av arbeiðs­megi og læruplássum. Men um allir partar seta sær fyri, í felag at samstarva um eina varandi loysn, so ber til at gera nakað við trupul­leikan. Konjunkturjavna lærlingatal Hóast arbeiðsloysið er minka og byggivinnan er í vøkstri so eru tað framvegis 1000 arbeiðsleys. Tí áttu vit at havt brúk seinastu 3 árini, meðan vinn­ an hevur verið niðri í ein­ um aldudali, til at við­gjørt hvussu vinnan var best útgjørd at møta av­bjóð­ing­ un­um, tá ið hon kom upp aft­ur úr aldudalinum. Ein aktuel­l­ur trupuleiki ið ar­ beitt kundi verið við at loyst, var hvussu vit tryggja eina støðuga lærlinga tilgongd. Vit mugu hava eina støðuga tilgongd av lær­ lin­g­um av tveimum or­søk­ um, fyri at hava nokk av handverkarum, tá ið byggi­ virk­semi veksur og fyri at tey ungu, ið ynskja at fáa læru­pláss, kunnu fáa tað, bæði í góðum og ringum tíð­ um. Trýpartasemja vinnan, tað almenna og ALS. Flestu av grannalondum okkara hava eitt vælskipað trý­parta samstarv mill­um tað almenna og vinnu­na, ar­ beiðsgevarar og ar­beiðs­tak­ ar­ar. Okkum manglar, at tað almenna tekur stig til at skipa eitt javnbjóðis sam­ starv millum partarnar á arbeiðsmarknaðinum, har fokus er á at menna ar­ beiðs­marknaðin og ar­beiðs­ megina, so vinnan al­samt er før fyri at møta av­bjóð­ing­ unum í dagsins samfelag. Eitt samstarv har part­ar­ nir krevja nakað av hvørj­um øðrum. Til dømis kundi tað almenna sett meistara­út­ búgv­ingina á stovn, ið vinnan hev­ur mælt til í longri tíð. Vinn­an kundi gingið við til at lærlingar fingu logbók ella útbúgvingarhandbók, so skjalfest er hvørjar fak­disipli­ nir lærlingurin hevur lært, með­an hann hevur verið á læruplássinum. Hevur lær­ ling­ur­in onkra disiplin, ið arbeiðs­uppgávurnar hjá meistara­num ikki hava dekka, so kundi skúlin nomið við tann partin, næstu ferð lær­ling­urin kemur í skúla. Møguligar loysnir mugu byggja á vitan Øll okkara grannalond hava fram­rokningar um hvussu stór­ur teirra framtíðar tørv­ ur er á yrkislærdari arbeiðs­ megi. At gera eina slíka kann­ing, her hjá okkum, sum Javnaðarflokkurin hev­ur skot­ið upp, er felt í løg­tingi­ num av sam­gongu­ni, hóast hon hevði verið ein uppløgd byrj­an á eitt konstruktiv trý­ parta­sam­starv. Somuleiðis kundu part­ar­ nir í felag loyst spurningin um, hvussu lærutíðin hjá lær­lingi­num kann skipast tá ið lítið arbeiðið er. Vinnan hev­ur ikki verið glað fyri skipan­ina við skúla praktikk. Kann verða, at tað ið felag hevði borið til at funnið eina loysn, har lærlingatalið er meira støðugt enn í dag, og har læruplássi kundi havt ábyrgd­ina av lærlinginum, meðan hann skifti millum skúla og lærupláss á ein meira fleksiblan hátt enn í dag. Eindarkostnaðurin fyri ein studentaskúlanæming er munandi hægri enn fyri ein lærling, tí kundi ein um­ hugs­a, at stuðulin til læru­ pláss­ini fyri lærlingar var endur­skoðaður. Ein annar møgu­leiki er at tilkomin fólk kundu fingið tilboð um at koma í læru við ar­beiðs­ loysis­stuðli. Tað almenna má taka stigi Alt hetta eru spurningar, ið tað almenna átti at gingið á odda við at kjakast við vinnu­na um og funnið loysn­ ir í felag. Eitt vælskipað trý­ parta­samstarv er vegurin fram, heldur enn sum nú, bert at sløkkja eldar tá ið eld­ ur er í komin. At geva loyvið at fáa útlendska arbeiðsmegi inn, nú støðan er akutt, er jú bert eldsløkking og ongin var­andi loysn. kjak Nú eri eg ikki nakar heilt ungur maður longur – verði 89 ár í februar komandi – men tó eftir umstøðunum í tolu­liga góðum árum. Sjálvt um eg í alla mína tíð til pensjónsaldur havi verið í føstum starvi uppi á landi, so havi eg við sunda­út­róðri hildið pottin við døgurða­ mati gjøgnum meira enn 50 ár, og tað havi eg eina Harra­ num at takka fyri. Øll góð og full­komin gáva er omanífrá. Í hesi mongu ár av lívi mín­um, hvar eg havi havt eydnu­na við mær bæði á sjógvi og landi, so eru tað ser­ liga tveir dagar í Vest­manna­ sundi, sum skara framúr í minninum. Hin fyrra sermerkta hend­ingin var ein dagin, tá ein kalvi upp á 63 pund leyp sjó­leysur upp úr sjónum og nær­mast fleyg inn í bátin. Hetta havi eg skrivað um áð­ ur. Hin seinna sermerkta hend­ing­in var ein dagin suðuri í grunninum. Veðrið var gott. Dýtrdarveður. Dróg ikki um fliðuna. Eg og sonur mín vóru farnir í grunnin hend­an dagin at royna. Eini 10-15 aðrir bátar vóru eisini í grunninum hendan dag­ in. Men fiskiskapurin var eingin. Tyktist at vera stein­ oyði til fisk. Sum dagurin gekk, og tað tyktist at vera steinoyði til fisk, byrjaðu bátarnir at rýma vegna fiskaloysi. Men vit vóru verandi, væntandi broyt­ing út á dagin. Eg hevði ongan hug at fara heim við ong­um fiski. Eg veit ikki, um allir hinir bátarnir vóru rýmd­ir heim, men vit sóu ongan bát. Vit lógu nakað sunnan fyri Skæling, nærri streym­ oyar­landinum, men einki bar til. Tá vit høvdu ligið har í rúma tíð og einki fingið, ivaðist eg í at fara heim fyri fiska­loysi. Eg reisi meg upp fyri at hyggja, um nakað var at síggja. Tá síggi eg brádliga eitt veldugt fuglavað frá sjónum og upp móti skýggjum. Fugla­vaðið hevði beina kós móti NAVINUM, og tyktist vera inni á brondingaleið, með­an tað ferðast norður við Vága­landi­num. Eg ivaðist onga løtu í, at fugla­vað­ið elti eina stóra torvu av toski. Vit drógu snør­ini inn og sigldu móti fugl­a­vað­num. Vit koyrdu snørini út og sluppu ikki longur enn 5-6 metrar niður fyri toski. Vit lógu mitt í eini stórari toska­ torvu. Toskatorvan var nú kom­ in norður á Navirnar og helt fram spakuliga móti Marra­ gjógv. Vit høvdu bæði snørini úti við fýra húkum á hvørjum snøri. Arbeiðið hjá okk­um var at draga og krøkja toskar­ nar av húkunum. Tá vit vóru komnir áraka Marragjógv, var rúmið fult av stórum toski. Toskatorvan vendi nú og helt fram móti leyna­landi­ num. Vit hildu okkum nú at hava fingið nokk av toski og sam­d­ust at gevast. Veiðan var 600 pund. Aftur ein góð og fullkomin gáva omanífrá. Harrin eigur alla tøkkina. Um útróður í Vestmannasundi Tað rann mær kalt nið­ ur eftir rygginum at hoyra um viðferðina, sum okkara einasti psy­k­i­at­ari, Tormóður Stórá, fær frá leiðsluni á Lands­sjúkra­húsi­ num. Okk­ara lítla stóra land er hóast alt so heppið at eiga ein psykia­tara, sum í mong ár trúfast hevur røkt helst truplasta og tyngsta starvið í landinum. Nú høvdu vit gylta møguleikan at kunna trygg­ja okkum hansara kom­pe­tencu í føstum starvi mong ár framyvir og so­ leiðis framtíðartryggja týdn­ingar­mesta starvið í sam­felag­num. Men her steðgaði dans­ urin, her steðgaði virðingin, her steðgaði vit og skil, tí PRINSIPPINI komu í vegin. Álvaratos, hevur leiðslan á Lands­sjúkrahúsinum ikki onn­ur prinsippir, sum ganga fram um setanarprinsippir? Ein psykiatari bjargar man­ na­lívum. Er tað ikki aðal­ uppgáva og høvuðs­prin­ sipp á einum sjúkrahúsi at bjarga mannalívum? Sku­lu møgulig mannalív víkja fyri fjákutum fyri­sit­ ingar­prinsippum? Hvat ger leiðslan tann dagin, ongin psykiatari søkir starv? Hvat ger leiðslan tann dagin, bíði­ røðirnar trí-, fýra- og fimm­ faldast? Tá børn og ung við sálarligum kvølum í hópa­tali banka á læstar dyr hjá landssjúkrahúsinum, tí ongin psykiatari søkti starv­ið? Karsten Hansen, okkara dugn­aligi landsstýrismaður, sum miðvíst fór politiskt til verka at betra um barna­psykiatriina - sjálv­ andi saman við góðum og hartarbeiðandi starvs­fólk­u­ ­m og Tórmóður Stórá - hev­ ur eftir bert 2½ árum megn­ að at minka um bíðirøðirnar munandi. Nú mást tú bein­ an­vegin taka í nakkan sjúkra­húsleiðsluni. Gev teim­um eina greiða lektión um prinsippir, so tey ikki missa kalvan á stokkinum. Tað er avgerandi, at góða gong­din innan psykiatriina held­ur fram. Og har er ong­ in ivi; Tormóður Stórá er lykilin og loysnin. Psykiatrisk Prinsippir