hósdagur 7. august 2014síða 5

5 Fríggjadagur 8. august 2014 · Nr. 88 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Annika Olsen, Fólka­flokk­ urin, og Sirið Stenberg, Tjóð­veldi, sita ofta hvør sínu megin borðið – ikki minst tá talan fellur á eldra­økið, sum verður lagt út til kommunurnar tann 1. januar 2015. Men tær eru á einum mál­ið um, at Kári P. Høj­ gaard steðgaði allari til­ gongd til eitt 20 ára langt kjak um samanlegging av kommun­um, og at hetta var betri ógjørt. Kjakið um kom­munu­ sama­n­leggingar tyk­ist ógjørligt at fáa lív í aftur. Tað varð lagt í grøv­ina med alla, tá ein meir­iluti av teimum 32 % før­oy­ing­ unum, sum ómak­aðu sær at luttaka í fólka­at­kvøðu­ni í 2012 søgdu nei til kom­mu­ nu­sam­an­leggingar. Búskaparfrøðingurin Magni Laksafoss heldur ikki, at tað ber til at finna hald­góð­ar búskaparligar loysn­ir við verandi 30 kom­ m­un­um. Tungar uppgávur Í Degi og Viku mándadagin týs­dagin 5. august greiddi hann frá, at arbeiðsorkan fer at minka niður í 20.000 sam­stundis við, at talið av eldri borgarum fer at vaksa til­svarandi. Føroyska samfelagið megn­ar ikki at ganga fram­tíðar avbjóðingum á møti við so smáum kommunum, bæði tí tær eru dýrar at umsita, og tí at tað sam­stundis verða lagdar sera tung­ ar uppgávur út til kom­ munurnar, sum tær als ikki ­megna at lyfta. Hóast ætlanin um at legg­ja kommunurnar sam­ an kollsilgdi í 2012, hevur sam­gongan nemliga hildið fast um tær ætlanir, sum vóru tengdar at hesum: At leggja eldraøkið og barna­ verndarøkið út til ko­m­ munurnar. Haraftrat skulu skúlarnir leggjast út sam­ bært stevnuskránni hjá sit­ andi samgongu, men hetta er ikki gjørt enn. Umframt hesar upp­ gávur hava kom­mun­ur­nar longu fingið barna­garðs­ økið at røkja, og tí­skil fara allar tær tungu væl­ferðar­ upp­gáv­ur­nar hjá sam­felag­ num at liggja undir kom­ mun­unum framyvir. Dýrt hjá kommunum At taka yvir barna­garðs­ økið var sera dýrt hjá kom­mun­unum, men tað verð­ur øðrvísi við eldra­øki­ num, sigur Annika Ol­sen, landsstýriskvinna. Peng­ar­ nir fylgja við hesu ferð, og tí er tað bert ein spurningur um, hvør skal gera tað. Hesum er Sirið Stenberg ikki samd í. - Við forskatting av pen­ sión­um tók landsstýrið sam­stundis tann partin av skatti­num, sum skuldi fara til kommunurnar, tá fólk fáa pensiónina útgoldnað. Hetta svarar til meira enn 100 milliónir krónur, sum lands­stýrið hevur tikið frá kom­mununum, og tískil er talan ikki um pening, sum kommunurnar fáa til­førd­ ar, sigur hon. Forskattingin av pen­ sión­um merkir somuleiðis, at eldri brúkarar av teimum væl­ferðartænastum, sum kommunurnar skulu veita, onga skattainntøkur hava við sær í framtíðini, og tað er sostatt ikki møguligt at síggja, hvar pengarnir skulu koma frá, sigur hon. Annika Olsen er ósamd, og sigur, at landið sjálv­sagt skal gjalda fyri væl­ferð­ar­ tænasturnar til eldri og at veit­ingin til ommunurnar fara at vaksa tilsvarandi. Skulu leggja saman sjálvboði Í verðandi lóg kunnu kom­ mun­ur­nar leggja sam­an, men tað skal vera sjálv­ boð­ið. Soleiðis er tað eisini eydnast at koma niður á 30 kom­mun­ur, men hetta er bara ikki nokk, sigur Magni Laksa­foss. Í sambandi við, at eldra­økið er lagt út, gjørdi landstýriskvinnan í almannamálum lóg um samstarvseindir, sum áleggur ávísum kom­mu­n­ um at samstarva um eldra­ økið. Hetta samstarvið er gingið sera gott, og hon vónar, at nakrar av kommununum av sínum ein­ting­um velja at føra sam­starvið víðari og at legg­ja kommunurnar sam­ an. Sirið Stenberg, ið er býráðslimur í Vágs Kom­ mun­u umframt at vera løg­ tingskvinna fyri Tjóðveldi er samd í at samstarvið gongur gott. Hon sigur, at tíð­in vil vísa um summar kommunur fara at leggja sam­an av sínum eintingum. Bumbað 100 ár aftur í tíðina Fólkaatkvøðan hjá Kára P. Højgaard bumbaði okkum 100 ár aftur í tíðina, hvat viðvíkur kommununýskipanina, sigur Annika Olsen landsstýriskvinna. Ein kommununýskipan er neyðug, men eingin politikari fer at nerta tað nú, tá ein meiriluti segði nei í 2012, vilja bæði Sirið Stenberg og Annika Olsen vera við Kommunuútreiðslur í Suðuroy Hvalba Borgarstjórin .......................................................... 237.079 Bygdarráðið ............................................................ 262.969 Fyrisiting ................................................................. 833.443 Tilsamans 1.333.491 Sumba Borgarstjórin .......................................................... 172.625 Varaborgarstjórin......................................................15.005 Bygdarráð ..................................................................48.480 fundir og skeið ..........................................................73.472 fyrisiting .................................................................. 448.714 Tilsamans 758.296 Porkeri Borgarstjórin .......................................................... 179.920 Bygdarráðið ...............................................................60.440 Fyrisiting ................................................................ 357.734 Tilsamans 598.094 Hov Borgarstjórin .......................................................... 124.643 Bygdarráðið ...............................................................87.560 Fyrisiting ....................................................................60.000 Tilsamans 272.203 Tvøroyri Borgarstjórin .......................................................... 631.254 Býráðið .................................................................... 586.746 Vørur og tænastur ................................................. 108.000 Fyrisiting annars 5.690.000 Tilsamans 7.016.000 Vágur Borgarstjórin ......................................................... 603.000 Býráðið .................................................................... 606.000 Fyrisiting annars ................................................4.036.000 Tilsamans 5.245.000 Fámjin Borgarstjórin .............................................................92.734 Bygdaráðslimir ..........................................................56.033 Fyrisiting annars .................................................... 209.578 Tilsamans 358.345 Borgarstjóraløn tilsam. 2.041.255 Alt tilsamans 15.581.429 Kostar 15,6 milliónir at umsita Suðuroynna Tað er upp til kommunurnar sjálvar, um tær velja at leggja saman við øðrum kommunum, og hóast ein kanning í 2003 vísti, at meira enn 80 prosent av suðuroyingum tá gingu inn fyri kommunusamanlegginum, eru enn sjey kommunur í Suðuroynni. Í 2012 kostaði tað 15,6 milliónir krónur at umsita Suðuroynna og meira enn tvær milliónir krónur fóru til borgarstjóralønir, vísir ein uppgerð, sum Sosialurin gjørdi í oktober 2012. Umsitingin verður munandi dýrari framyvir, tí kommunurnar eisini hava fingið eldraøkið at umsita kommunusaman­legging