hósdagur 7. august 2014síða 6

Fríggjadagur 8. august 2014 · Nr. 88 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Vit fáa ongantíð eina effektiva eldrarøkt við teim­ um kommununum, sum vit hava í dag. Tað sigur Magni Laksafoss, nú tankin um at kommunusamanleggingar er jarðaður, og eldraøkið er lagt út til kommunurnar. Men landsstýriskvinnan í almannamálum, Annika Olsen sigur, at tað er óhugsandi at broyta kom­m­ u­nuskipanina nú, tí komm­ unurnar hava úr at gera við at fáa samstarv í lag í sam­ bandi við eldraøkið. - Tað hevði veri óðamannaverk, at fari at byrða kommunurnar við tí nú. Tær arbeiða hart við eldra­økinum og at fáa eitt sam­starv at koyra. Eitt sam­ starv, sum tær eiga stórt rós uppiborið fyri, leggur hon aftrat. Kommunurnar eru ov lítlar til at lyfta tað stóru uppgávuna, sum tað er, at yvir­taka eldraøkið, og fyri at bøta um hetta, gjørdi lands­stýriskvinnan ikki mætari enn at lóggeva um samstarvseindir. Eitt nú eru tær sjey kommunurnar í Suðuroynni eitt sam­starv­ søki, og hetta er á ein hátt ein tvungin sam­an­legging sigur Sirið Stenberg. - Eg haldi, at tað hevði verið betur, um lands­stýris­ kvinnan hevði lagt eina lóg um kommunusamanlegging fram fyri løgtingið, um tað er tað, sum hon vil hava. Á hendan hátt fáa vit jú ikki viðgjørt málið, sigur Sirið Stenberg. Hóast at hon heldur, at samstarvið millum kommurnar í stóran mun er væleydnað, so eru samstarvseindirnar ikki ein loysn upp á vantandi kommunusaman­ leggingarnar. Hetta er nakað rót Kommunurnar, sum skulu samstarva fáa størri fólka­ grundarlag at arbeiða út­frá, men nógv praktisk viður­ skifti gerast nakað rótut, held­ur Sirið Stenberg. - Kommunurnar hava ym­isk skattaprosent og ymisk­ar mentanir. Summi hava bygt ellisheim og hava skuld, onnur ikki. Nú skulu allir brúkarar hava somu at­gongd til umstøðurnar og tað verður rótut, sigur hon. Hon sipar til, at man í sunn­aru kommununum í Suður­oynni hevur bygt Harma­garð, og kom­mun­ urnar hava skuld í sam­ bandi við hetta. Í norðari helvt hava tey ikki bygt nakað ellisheim, so tá tey koma inn á eitt nú Hamra­ garð, fær kommunan eina rokning. Trupulleikin er ikki óloysiligur, men tað er rok­sut og førur nógva um­ sit­ing við sær. Lættari gerst tað ikki, tá hugs­að verður um, at nøkur heilt onnur samstørv gera seg galdandi, tá tað kemur til barnavernd og skúlar. Sam­starvið hevur verið gott, og tað kann hugsast, at summ­ar kommunur leggja saman av sínum eintingum, men hetta fer ikki at vera gald­andi yvir ein kamb. - Skattaprosentið í eitt nú Suðuroynni er sera ym­iskt. Onkur hevur 17 % onkur hevur 23% Hvør politik­ari hevur hug til at álegg­ja sínum borgarum, at skula gjalda meira í skatt við at leggja saman við ein­ ari aðrari kommunu? Spyr Sirið Stenberg. Skapar sosialan ójavnvág Hon heldur sum heild, at tað fer at skapa ójavna í samfelagnum, at kom­mun­ ur­nar fara at taka sær av stórt sæð øllum væl­ferð­ar­ tænastum. - Tað er sera ymiskt, hvussu væl kommunur eru fyri. Kommunurnar eru verri fyri í útjaðaranum, har fólk hava eina nógv lægri miðalinntøku, og tí verða skattainntøkurnar nógv lægri. Haraftrat hava vit lutfalsliga fleiri eldri, og framyvir fara tey ikki at hava eina skattainntøku við sær, tí pensiónirnar eru for­skattaðar, og teir peng­ ar­nir eru brúktir, sigur Sirið Sten­b­erg. Hon ivast ikki í, at kommunurnar fara fúsar til verka, og at tær fara at gera sítt besta, men tað verður trupult í framtíðini, heldur hon. - Eg dugi ikki at síggja, hvussu vit skulu gjalda hetta um 20 ár. Vit hava ong­ ar inntøkur til hetta í kom­ mununi. Kommunan hev­ ur bara skattakrónur sum inntøku, og nú skulu kom­ munurnar eisini lata ein skattalætta. Hesin skatta­ lættin til tey lág- og miðal­ løntu er givin upp á nakkan á teimum sjálvum, tí hetta fer at merkja brúkaragjald, sig­ur Sirið Stenberg. Hon heldur, at føroyskur politikkur sum heild er merkt­ur av, at tað verður hugs­að ov stutt. - Hetta er eittsindur ”hovsa-kent” og er eitt tekin um, at vit hugsa alt ov stutt í Føroyum. Eg haldi Magni Laksa­foss segði tað sera væl í kjakinum í Degi & Viku, har hann lýsta okkara fangara­mentalitet. Tað gong­ur fínt beint nú, og tí gera vit so og so. Men vit hygg­ja ikki eftir, um tað er hald­bart í longdini, sigur Sirið Stenberg. Burturvið at leggja eldraøkið út uttan kommununýskipan At leggja eldraøkið út til kommunurnar uttan at hava gjøgnumført tær neyðugu broytingarnar innan kommunuskipanina er heilt burturvið, heldur Magni Laksafoss kommunusaman­legging Sirið Stenberg, løgtingskvinna fyri Tjóðveldi og býráðslimur í Vágs Kommunu, heldur, at tað er høpisleyst at lata kommunurnar standa fyri øllum teimum tungu uppgávunum, og at tað fer at merkja størri sosialan ójavnvág, tí tað er ymiskt hvussu kommunurnar eru fyri Arbeiðsorkan verður minni og vit verða fleiri eldri. Kelda: Magni Laksafoss