hósdagur 7. august 2014síða 30

nr. 88 · 8. august 2014 10 Siðsøga við Óla Jacobsen Frá Tjaldrinum til Mykinesar Jógvan kom at hava eina fjølbroytta virkisleið bæði á sjógvi og landi. Hann var við trolarum, hvalaskipi og Tjaldrinum. Bleiv so vitapassari í Mykinesi S einasti partur endaði við, at Jógvan sum smiðjumaður var við at taka ímóti Fuglberg tann kenda túrin í 1946, tá ið hann fór runt í sjónum, og hann heldur áfram: Eftir at eg var útlærdur á smiðjuni hjá Samson í Klaksvík, fór eg á maskinmeistaraskúla, har eg fekk prógv í 1947. Hesin skúli vardi í 13 mánaðir. Hann var ein partur av naviga­ti­ ónsskúlanum, har Jens Pauli í Dali var stjóri. Vit vóru níggju næmingar, og allir klár­aðu tað, men tað var neyðugt at dríva á. Próv­ dómarar vóru Vilhelm Nielsen úr Havn og Johan í Grótinum úr Klaksvík. Við trolarum Hesa tíðina var nógv brúk fyri mask­in­monn­ um í Føroyum. Beint eftir kríggið keyptu før­ oyingar ein hóp av trolarum úr Bretlandi. Teir vóru sum so framkomnir tøkniliga, men teir vóru gamlir og ikki altíð so væl í standi. Tað var tískil ein avbjóðing at koma við hes­um trolarum. Eg var fyrst við Vesturvarða úr Sørvági. Skip­ari á honum var Hans Petur Højgaard av Toft­ur. Hann var vanliga kallaður Hans Petur Sjey, tí til skiparapróvtøkuna fekk hann bara sjey­tøl, sum var tann hægsti karakterurin. Ann­ars var Hans Petur mest kendur sum línu­maður. Aftaná fór eg við Tróndi í Gøtu, ið sum navn­ið sigur, hoyrdi heima í Gøtu. Hetta var eisini ein av hesum gomlu trolarunum. Skip­ ari var Richard Jacobsen úr Klaksvík. Har kom eg at sigla nógv saman við gøtumonnum. Teir dámdi mær væl.Stýri­ maðurin var Reinhold Thomsen úr Norðra­ gøtu. Hann minnist eg eisini sum ein sera fitt­an mann. Hann gjørdist eisini skipari seinni á Tróndi. Seinni átti og førdi hann sluppina Fimm Systk­in. Reinhold var eisini fleiri tíðarskeið vara­mað­ur á tingi fyri Sambandsflokkin. Maskinan var kolfýrd. Her vóru umstøður, sum vit illa kunnu hugsa okkum í dag. Tá ið skipini fóru avstað, var lastin nærum full av koli. Tað var bara ein krubba tóm, sum fiskur kundi koyrast í, tá ið túrurin byrjaði. Ein gongd var aftur í maskinrúmið. So var tað uppgávan hjá manningini at koyra kol­ ið í eini trillubøru aftur í maskinrúmið, har kynd­ararnir høvdu til uppgávu at lempa kol­ið í fýrin. Eitt arbeiði var eisini at fáa øskuna fyri borð. Kol var ikki bara kol. Tað kundi vera ógvu­ liga ymist. Vit kundu fáa polskt kol, sum var brúnt á liti, og sum brendi illa. Í Noregi kundu vit fáa Svalbaldskol, sum brendi væl. Men tað var so smátt, so tað var ódrúgt. Men tað besta kolið var tað enska. Trolararnir tóku eisi­ni kol i Bretlandi, tá ið høvi var til tess. Hinvegin var tað eitt sera stórt framstig, tá ið kolið varð avloyst av oljuni. Vit royndu eystanfyri á saltfiskaveiðu. Tað var nógvur fiskur at fáa. Men hann var so smáur, at ein stórur partur varð koyrdur út aftur, so havið fleyt í smáfiski frá teimum mongu trolarunum. Tað kann ikki hava verið skyn­som stovnsrøkt. Á stórhvalaveiðu Aftaná kríggið vóru eisini aðrir vinnu­møgu­ leik­ar. Ein av teimum var stórhvalaveiðan, sum annars hevði verið í Føroyum síðan alda­ skiftið. Ein av teimum stóru fyritøkunum var p/f Sperm, sum hevði hvalastøðina við Áir. Eg fór so við Sirra sum 2. meistari. Sirra var roknaður fyri at vera ein av teimum góðu hvala­bátunum. Skipari, tá eg var við, var Hans Petur Thomassen á Langasandi. Har var eg tvey ár , og tað gekk væl. Vit fingu 50 hvalir fyrra árið og 60 tað seinna. Men tað gekk skjótt niður á bakka, og tað vardi ikki leingi til henda vinnan fór á húsa­ gang. Tað var eisini ein serlig avbjóðing at vera maskinmaður við Sirra. Tað vísti seg, at hvalur var sera viðkvæmur fyri óljóði. Sirra hevði verið í bretsku marinuni undir kríg­num, har hann hevði verið bumbaður. Tað var okkurt hent við fundamentinum, og mask­inmeistararnir høvdu tað øgiliga trupult við at halda leiðini í ordan. Vóru leiðini ikki í ordan larmaði aksilin illa. Tá máttu vit javn­an taka leiðini av, skava og fílað tey, so larm­urin gjørdist minni. Róðurstamman var eis­ini slitin, hetta gav eisini nógv stríð hjá mask­imonnunum. Mangan mátti arbeiðast um náttina millum túrar. Manningin á einum slíkum hvalabáti var um 10 mans. Av hesum vóru fýra í mask­ inrúminum, tveir meistarar og tveir kynd­ar­ ar. Maskinurnar vóru tá oljufýrdar mótsatt teim­um flestu av trolarunum. Lønin var ein føst samsýning umframt eina upphædd fyri hvønn hvalin. Hetta kundi geva nokk so fitt av sær. Fyrra árið gav um kr. 12.000, og hetta var gott tá í tíðini. Seinna árið skuldi givið tað sama. Men tá var tað, at fyritøkan fór á húsagang, og eg misti helvt­ina. Tað var ein, sum einki misti. Tá ið tað fór at sansa at, fór hann inn á skrivstovuna og segði, at hann fór ikki út aftur fyrr enn hann hevði fingið allan sín ágóða. Hetta eydnaðist. Við nýggja Tjaldrinum Eg var við tí nýggja Tjaldrinum, sum varð bygt í 1953. Hetta skip avloysti tað Tjaldrið, sum Skipafelagið hevði keypt í 1947. Eg fór nið­ur seinasta túrin við gamla Tjaldrinum, og eg fór umborð á tað nýggja. Hetta nýggja Tjaldrið var eftir tátíðina eitt fram­úr skip. Tað varð bygt á Aalborg Værft sum nýbygningur nr. 110. Tað var 88,6 metur langt og var 2.661 tons til støddar. Longdin var umleið helvtin av Norrønu, so tað sigur nak­að um støddina. Tað vóru koyggjur til 300 fólk, men við deks­ferðafólki kundi tey vera 400. Umframt hetta var manningin um 50. Størsta framstigið var, at siglingartíðin mill­um Havn og Keypmannahavn varð stytt úr trý samdøgur í 2 samdøgur. Nýbygda Tjaldrið kom úr Ålborg til Keyp­mannahavnar 21. januar 1953. Her vóru móttøkur, og allir føroyingar, búsettir í Keypmannahavn, vórðu bodnir umborð at síggja hetta stásiliga far. Tann 29. januar legði Tjaldrið úr Keyp­ manna­havn á síni fyrstu ferð til Føroya við um 100 ferðafólkum umborð. Men hetta gjørdist ein sera buldrasligur túr­ur. Tá ið komið var upp móti Hetlandi brast hann á við einum rættiligum illveðri, og vindmegin var upp til 11, sum svarar til um 30 metur um sekundið. Okkurt brotnaði um­borð, men kortini ikki nakað álvarsligt. Tað vísti seg, at skipið var óvanligt sjógott. Reið­arin var sjálvur við, og honum dámdi sjálv­andi einki, at skipið varð seinkað. Tí varð kanska lagt meira fyri enn ráðiligt var. Í Føroyum var stórur spenningur um hetta Jógvan Christiansen · 3. partur Hetta er tær tríggjar familjurnar, sum búðu í Mykineshólmi. V.f. Elias Lið, Malan, Fía Lið, Jógvan við Kristinu í fanginum, Meiken í fanginum hjá Ábraham Joensen og Herdis, kona Abraham situr undir dóttrini Sigrun. Poula hevur verið ófør at taka myndir í Mykinesi. Hesar kunnu okkara lesarar fáa gleði av, eisini í komandi parti.