hósdagur 28. august 2014síða 11

11 Fríggjadagur 29. august 2014 · Nr. 97 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 kjak Føroya Sjómannadagur 10 ár á baki Eyðun Joensen klaksvíkingur í Havn Havi helst verið øll farnu 10 árini á sjómannadegi í Klaks­ vík hesa tíð og við hvørt á egn­um kjøli við seglførandi ellis­fari og havi hvørja ein­ astu ferð verið ovfarin av tí ótrú­ligu samhaldsføstu, góðu fyri­reiking og stákan , sum vit vitjandi hava verið fyri. Og tað so mikið, at eg hvørja ferð havi stúrt fyri, hvat nú og í komandi tíð­ um. Hvat kunnu hesar fyri­ reik­andi eldsálir fram­hald­ andi finna uppá at gera ár­liga sómannadagin so for­ kunnugan við ? Eitt árið fingu vit vitj­andi høvi til at síggja ger­andis­ amboð sjófarandi umborð, smiðjuna, eitt ár livandi hval við bryggjukant og eitt árið kavbát, tó av herðnarligum ávum bert uttanífrá. Eitt árið var tað umframt alt tað forvitnisliga fasta m.a. áður umstrýddi húkurin sum innsigl til býin, nú kópa­ konan í Mikladali og eitt sera forkunnugt risa sjó­gætis­ borð. Og umframt alt so hittast nógv fólk í øllum aldri á sjó­ mannadøgum, sum annars sjáldan hittast í øðrum høpi. Aftur í ár var skráin drúgv og forkunnug, heila viku aftaná sumarfestivalin, með­an vit spent bíðaðu eftir hæddar­punktinum farna leygardag. Veður og vindur mugu sær ráða og stundum hevur verið heldur illfýsið á tilstundandi heystardøgum, men í ár var tað sum heild á einari leið , og fyrireikarar høvdu tryggja seg við alskyns inniskjólum, og sólin sá eisini. Seglførandi førini á vágni vóru gamaní færri, tó fleiri m.a. Johanne, Fram og tey lokalu framvegis eru trúgv og drúgv. Sjálvur fekk eg í allarsíðstu løtu forfall vegna smávegis maskinbrek og mátti í staðin taka bilin. Fyrrapartin var gaman í regn og frískt hágættarlot, tó tað út á dagin makaði og við sólarglottum uppivið. Hesuferð var stevnu­ depilin fluttur yvir um vágna á rúmsáttari øki nærri vitj­ andi skipum og uppat øðr­um mentanarøkjum. Tað riggaði heilt væl. Har í Klaksvíksgarðinum var gylt av fólki víða hvar og tað serliga til fjølbroytta og forvitnisliga fiskaborðið og tað so mikið, at tað allan seinrapartin ikki minkaði av sera langari bíðirøð. Konan og eg eygleiddu bíðirøðina, fóru burturfrá til annað áhugavert har nær­ hendis, og tá vit umsíðir smekk­aðu til, tók tað gylta tíð, men sama ger, tí smáprát við kend og ókend fólk stytti um, og til endans smakkaði óføra væl av alla handa sjó­ gæti og øðrum við. Eftir fólkameinginum at døma tóktist hetta avgjørt vera tað mest forkunnuga hesa­ferð. Eg undraðist árini framm­ an­undan og undrist fram­ vegis, hvussu í verðini tað ber til at stápla sovorðið upp á beinini bert við gávum, beina­semi og sjálvboðnari arbeiðs­megi og uttan petti kostnað fyri brúkaran. Samhaldsfesti, eldsálir, gesta- og gávublídni er kanska eitt svar og gamaní sigast norðoyingar at vera lokalir og ærukærir í tí sambandi, men har var eisini dugni sýndur víða hvar í land­inum frá skipum og fyritøkum. Sjómannadagurin er ikki longur bara lokalur , men Føroya størsta og mest fólksliga tiltak við áhuga og stuðli víða hvar í landinum. Latið tí hetta sera væl­ eyðn­aða 10-ára tiltak vera okkum øllum ein áminning um, at føroyngar – hóast ger­ andisligt sundurlyndi- sakt­ ans kunnu standa saman og rógva saman, tá tað snýr seg um eina góða felags søk, og at nógvir kreativir heilar, góður vilji umframt ikki minst fjálgar og virknar hendur saman kunnu taka stór felags tøk . Sostatt mikil heiður og tøkk til fyrireikarar og alla handa stuðlar av árliga sjó­ manna­degi Føroya í Klaksvík – eing­in nevndur, eingin gloymd­ur. Væl kann afturvendandi sukses forplikta fyri fram­tíð­ ina, men við gongdini higartil er lítið at stúra fyri, meðan vit árliga bert njótandi gestir bíða til næsta sjómannadag. P.S. Væntandi hava tit mongu fyrireikandi eins og mongu stuðlandi ein eftir­ metingar­fund og m.a. at stinga víðari út í kortið og hava í tí sambandi so søtliga uppi­borið eitt hugnaligt kokka­gildi. Takk fyri enn eina rimmar uppliving frá einum, sum í lívinum samlar upp á góðar upplivingar sum hesa. Nú stendur á gomlum nøglum Frank Davidsen P/F THOR hevur eitt skriv á Vága­portalinum í gjár við­ víkjandi kyrra­havs­loyv­un­ um, sum hava fingið uppi­ sjóvar­rættindi í føroyskum sjógvi. Í skrivinum sigur P/f THOR, at Jákup Mikkelsen, løgtingsmaður, ikki hevur sett seg nóg væl inn í fiski­ vinnulóggávuna, og at undir­ ritaði heldur ikki hevur sett seg inn í, hvat er upp og hvat er niður í hesum máli. Tað stutta av tí langa er, at kyrrahavsskipini bert hava veiðiloyvi í altjóða sjógvi. Sambært lógini um vinnu­ligan fiskiskap, so eru tey ræðisavmarkaði og hava ikki atgongd til føroyskt øki, tá ið tað kemur til fiskiskap. Men líka mikið, hvussu ofta eg lesi greinina, so síggi eg onga staðni, at THOR vísir á, hvar í lógini tað stendur, at kyrrahavsloyvir og onn­ ur fjarfiskiloyvir kunnu fáa rættindir í føroyskum sjógvi. THOR heldur, at eftirsum øll onnur fáa makrel¬kvotu, so skal THOR eisini hava. Trupulleikin er bara, at lógin heimilar ikki, at skip sum bara hava veiðuloyvi uttan fyri føroyskt sjóøki fáa rætt­ indi í føroyskum sjógvi. THOR tykist halda, at eftirsum reiðaríið hev­ ur útvegað Føroyum heili fimm prosent av uppi­sjóvar­ fiskinum í Kyrrahavinum, so skal THOR hava rættindi í føroyskum sjógvi. Eg havi alla virðing fyri, at THOR hevur vunnið sær (og harvið Føroyum) hesi rættindi. Trupulleikin er bara, at lógin heimil¬ar ikki, at skip, sum bara hava veiðuloyvi í altjóða sjógvi, t.d. kyrrahavinum, fáa rættindi í før¬oysk¬um sjógvi. Lógin hevur heldur onga paragraff, sum heimilar landsstýrismanninum at geva reiðaríum rættindi aft­ur­fyri ”nýskapan”, sum THOR tekur til. THOR tykist halda, at eftir­sum THOR var ein av fáu – um ikki einasta reiðara­ fyritøka í Føroyum – sum alment bakkaðu upp um Jacob Vestergaard, lands­ stýris­mann, tá hann setti hol á at hækka før¬oyska partin av føroysku makrelkvotuni, so skal THOR hava lut í makrelkvotuni. Trupulleikin er bara, at lógin heimilar ikki, at skip, sum bara hava veiðuloyvi í altjóða sjógvi, t.d. kyrrahavinum, fáa rætt­indi í føroyskum sjógvi. Lógin hevur heldur onga para­graff, sum heimilar lands­stýris­ manninum at geva reiðaríum rættindi fyri at bakka ein landsstýrismann upp. Eg fyri mín part havi einki ímóti reiðarínum THOR, og einki av mínari skriving hevur bent tann veg¬¬in. Eg eri ongantíð í míni skriving komin inn á, hvat er rætt og rímiligt. Eg havi bara víst á, at eitt nú THOR hevur fingið rættindi í føroyskum sjógvi av órøttum, t.v.s. í stríð við lógina um vinnuligan fiskiskap: Lógin heimilar ikki, at skip, sum bara hava veiðuloyvi í altjóða sjógvi, fáa rættindi í føroyskum sjógvi. Men tað havi eg ong­ antíð kastað THOR fyri, men bara samgonguni og serliga landsstýrismanninum í fiski­ vinnu­málum. THOR skrivar, at hækk­ ing­in av makrelkvotuni hev­ur ”havt stóran týdning, eftir­sum botnfiskaflotin í sama tíðarskeiði hevur ver­ ið raktur av fiskaloysi og samsvarandi vánaligari úr­ tøku”. Skuldi man endiliga tosað um, hvat er rímiligt, so vildi tað verið upp á sítt pláss at givið heimaflotanum dastið av økingini, meðan botnfiskurin fekk frið! Mun­ urin er, at hetta hevði havt heimild í lógini. Tað, sum THOR førir fram sum rímiligt, hevur ikki heimild í lógini. Um so er, at fiskimálaráðharrin vildi nakað annað, enn tað, sum lógin heimilar, t.d. at geva THOR og øðrum við veiði­loyvum ein¬ans uttan fyri føroyskt øki, rættindir í føroyskum sjógvi, ja so kundi hann bara farið í tingið og fingið sær neyðugu heimildirnar. Men tað er týðuligt, at landsstýrismaðurin vil ráða sjálvur! Tí hevur hann høgt av hæli og sneitt av tá í lógini fyri at býta, sum hann vil. Vónandi fær THOR sítt ynski uppfylt um, at fjølmiðlarnir fara at lýsa, hvat er hent síðani 2009. Ein fullfíggjað lýsing fer møguliga at geva THOR kreditt fyri teirra leiklut, sum THOR sjálvt lýsir hann. Men hon kann aldrin staðfesta, at lógin heimilar THOR rættindi í føroyskum sjógvi við kyrrahavsloyvum/- skipum. Spurningurin er bara, um landsstýrismaðurin hevði verið so fegin um, fjøl­miðl­ ar­nir fóru at grava í rúkandi toftunum!