mánadagur 1. september 2014síða 10

Mánadagur 1. september 2014 · Nr. 98 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Marjun Dalsgaard Kjakið um at einskilja jørð­ ina fær ikki vónirnar upp hjá Paturi Bærentsen, bónda í Kaldbaksbotni. Hann held­ ur, at talan er um, at politik­ ar­ir vilja tekkjast veljar­um, og flyta fokus frá øðrum trupulleikum, nú Jacob Vestergaard land­stýris­ maður hevur tikið spurn­ ingin um at ein­skilja jørðina upp aftur. Hevði Pætur Bærent­sen møguleikan, hevði hann helst keypt, sig­ ur bóndin, men tað velst um prísin. - Nú hava vit hildið garðin í fleiri ættarlið. Vit hava gjørt íløg­ur og goldið tryggingar í nógv ár, tað kann ikki vera rætt, um vit skulu gjalda mark­nað­arpis fyri garðin, sigur hann. Tað er ikki meira enn rími­ ligt, at bóndirnir sleppa at eiga jørðina, sum teir røkja, held­ur bóndin. - Tað er soleiðis í dag, at tað eru A borgarar og tað eru B borgarar. Skipanin er ein órættur mótvegis festi­bónd­ um, sum skulu gjalda alla røkt av garðinum, íløgur og trygg­ingar, men sleppa ikki at fáa nakað við av garðinum, sig­ur Pætur Bærentsen. - Tað eigur at vera so, at festibóndin kann keypa garð­in fyri ein prís, men um onkur annar vil keypa hann, skal tað vera til ein hægri prís, tað er ikki meira enn rímiligt, sigur Pætur Bærent­ sen. Umstøðurnar ótolandi Men uttan mun til, um jørðin verður einskild ella ikki, so eiga broytingar at gerast. - Sum nú er eigi eg einki. Eg skal gjalda alt sjálvur, sum krevst fyri at halda garðin, men eg eigi hann ikki sjálvur. Allar inntøkur frá garðinum fara í Búnaðargrunnin, men út­reiðslurnar skal eg gjalda, sigur Pætur Bærentsen. Hann hevur fulltíðarstarv hjá J&K Petersen, og rekur garð­in við síðuna av. Hevði hann ikki tað, hevði hann ikki ráð til at reka garðin, sig­ ur Pætur Bærentsen. - Einasta inntøkan vit hava frá garðinum er, at vit sleppa at selja seyðin, men tað er sera lítið, vit fáa burtur úr tí – tað er ikki meira enn til fóður og heilivág, sigur hann. Skal ein festibóndi gera íløg­ur í garðin, kann hann søkja Búnaðargrunnin um peng­in til verkætlanir. - Tað eitur seg, at Bún­að­ ar­grunnurnin stuðlar okk­ um, og vit kunnu søkja um lán, men eg haldi ikki, tú kanst kalla tað stuðul, tí tað er teirra egna ogn, og teir áttu at goldið alt, ella lati festibóndan fingi inn­tøkur­ nar frá garðinum, sigur Pæt­ ur Bærentsen. Leiguinntøkur til garðin Eitt nú hevur garðurnin hjá hon­um inntøkur frá útleigu av Sornfelli og Mjørkadali, men tann inntøkan fer til Bú­nað­ar­grunnin. - Um ikki jørðin verður ein­skild, so kundi ein loysn ver­ið, um ikki annað at giv­ ið garðinum inntøkuna frá leigu av jørðini, sigur Pæt­u­r Bærentsen. Hann er giv­in við at samskifta við Bú­nað­ ar­grunnin, tí hann fær einki svar haðani. - Eg eigi milliónir á festi­ kontu hjá Búnað­ar­grunni­ num, men skrivi eg til teir og spyrji, um eg kann fáa lán ella stuðul til íløgur í garðin, fái eg ikki nakað svar – ikki so mikið sum eitt nei, sigur hann. Tá Pætur Bærentsen eina­ ferð verður pensioneraður hev­ur hann rætt til at keypa jørð­ina, sum bóndahúsini stan­da á, og ger hann tað, fær hann húsini. Hann verð­ ur sostatt ikki tveittur á dyr, men trupulleikin er, at kom­ andi bóndin skal eisini búgva á jørðini, og higartil hevur kommunan ikki viljað givið loyvi at byggja fleiri hús í Kal­d­baksbotni. Fólk merkja ikki mun Um jørðin er almen ella pri­ vat kann gera meiniga før­ oy­ingini tað sama, heldur Pætur Bærentsen. - Helvtin av jørðini í Før­ oyu­m er privat, og tey allar felstu støð, har tú gongur í haga­num, veist tú ikki, um tú gongur í einum privatum ella almennum haga. Meinigi føroyingurin fer ikki at merkja nakran mun, um festi­bónd­ir­nir sleppa at keypa jørðina, sigur Pætur Bærent­sen. - Hví skal tað bráddliga fara at broyta nakað sum helst, um tann jørðin, sum í dag er almen, verður privat? Vit hava ikki sæð hetta henda, har sum jørðin longu er privat, sigur bóndin í Kald­ baks­botni. Haraftrat er tað møguligt, at eitt nú gera reglur fyri, hvat landsjørðin skal brúkast til, um hon verður seld. - Tað ber til at gera reglur um, at jørðin skal brúkast til land­búnað, og at gera reglur um, at man skal kunna ganga í haganum. Eingir tílíkir reglar eru fyri privatu jørðina í dag, men tað ber til at seta inn, sigur Pætur Bærentsen. Hann er 39 ár, og hevur ný­liga yvirtikið garðin frá for­eldru­num. Vit eru B borgarar Í dag eru A og B borgarar í Føroyum. Skipanin er ein órættur mótvegis festibóndum, og uttan mun til, um almenna jørðin verður einskild ella ikki, so mugu viðurskiftini broytast, heldur bóndi í Kaldbaksbotni, Pætur Bærentsen Pætur Bærentsen saman við familjuni. Pætur er 39 ár, og tók yvir garðin hjá foreldrunum í Kaldbaksbotni fyri trimum árum síðani Privatmynd Bóndin í Kaldbaksbotni starvast dagliga hjá J&K Petersen og rekur garðin við síðuna av Privatmynd