týsdagur 8. juni 2004síða 4

6 Nr. 106 - 8. juni 2004 Nr. 106 - 8. juni 2004 7 til Danmarkar at verða viðgjørd. Heldur ikki Bárður Niel- sen er serliga fegin um ráðstevnuna, sum tjóð- veldisflokkurin og norður- atlantsbólkurin hildu í Keypmannahavn herfyri og har føroyski blokkstuð- ulin varð høvuðsmálið. Hann staðfestir, at hóast hann hevur er landsstýris- maður í fíggjarmálum og sostatt er ovasti politiski myndugleiki í Føroyum í fíggjarmálum, varð hann ikki boðin at halda røðu á ráðstevnuna. – Vildu tey havt at vita, hvat landsstýrið helt, hevði verið natúrligt at bjóða einum umboði fyri lands- stýrið við. – Tað heldur hann, var eitt sindur undarligt, ser- liga tá ið ávísir politikarar úr Danmark vóru við. Annars viðurkennir Bárður Nielsen at tjóð- veldisflokkurin og norð- uratlantsbólkurin hevur fullanrátt at hava eina slíka ráðstevnu. Men hann heldur ikki, at tað er rætt at fara til Dan- markar at viðgera føroysk- an fíggjarpolitikk. – Slíkt kjak hoyrir heima í Føroyum og ikki ímillum danskar politikarar og í donskum fjølmiðlum. Men Bárður Nielsen er sannførdur um, at tjóð- veldisflokkurin hevur bara eittans endamál við eini ráðstevnu, sum hesari: – Tjóðveldisflokkinum sat í samgongu í seks ár, men hann kiksaði, tí vit fingu hvørki sjálvstýri ella ein sjálvberandi búskap og blokkurin varð heldur ikki skorðin burtur. – Eg dugi heldur ikki at síggja, hvussu blokkurin kann verða skorðin enn meiri í næstu framtíð. Og tað, sum miseydnað- ist í Føroyum, fer flokkur- in til Danmarkar at fáa danir at skerja blokkin fyri okkum, ímóti politiska viljanum í Føroyum. Hann heldur, at við hes- um tiltakinum er okkara sjálvavgerðarrættur á fíggjarliga økinum partvís tikin frá okkum og tað er ógvuliga óheppið, sigur landsstýrismaðurin. Men tað er næstan sum um at tjóðveldisflokkurin vilja hava danir at leggja seg út í føroysk viðurskifti. – Hetta kann kom at skapa spenningar ímillum føroyskar og danskar politikarar og ímillum vanligar danir og føroy- ingar og tað er ómetaliga óheppið. – Men tá ið slíkir upp- lýsingar um at blokkstuð- ulin og, hvat hann verður brúktur til, koma upp, noyðast danskir politikarar at taka tað upp. Undarligt Bárður Nielsen vísir eisini á, at tá í tjóðveldisflokk- urin sat í samgongu í bestu tíð í Føroyum nakrantíð, vildi hann hava danir at góðtaka eina skiftistíð upp á 12-15 ár, fyri ikki at taka grundarlagið undan før- oyska búskapinum. Men danir vildu bara geva 4 ára skiftistíð. Men nú, flokkurin er í andstøðu, og tíðirnar eru farnar at versna, heldur hann, at blokkurin kann skerast burtur uppá 6-8 ár. – Í 2001 vóru umstøður- nar at taka eina skiftistíð uppá fýra ár munandi betri enn tær eru at taka eina skiftistíð upp á 6-8 ár nú, sigur Bárður Nielsen. Høgni Hoydal og tjóðveldisflokkurin dragsa føroyskan politikk niður til Danmarkar við ein- um einasta endamáli og tað er at øsa danir upp ímóti føroying- um, sigur løgmaður RÍKISFELAGS- SKAPURIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er at draga innan- hýsis føroysk viðurskifti niður til Danmark, har tey ikki hoyra heima. Jóannes Eidesgaard, løg- maður, heldur, at tað er hugstoytt, at tjóðveldis- flokkurin og norðuratlants- bólkurin hava skipað fyri ráðstevnu í Keypmanna- havn, har føroyskur fíggj- arpolitikkur og ríkisveit- ingin vóru høvuðsmálini. Hann ásannar, at tað er ein partur av fólkaræðinum at halda ráðstevnur so tað hevur norðuratlantsbólkur- in fullan fólkaræðiligan rætt til. – Men tað løgna við hes- ari ráðstevnuni, var, at í hesum føri var talan um at leggja innanhýsis viður- skifti í Føroyum fram fyri danir at kjakast um. Hann minnir á, hvussu stórar trupulleikar, føroy- ingar høvdu undir kreppuni av, at danir løgdu seg uppí alskyns, føroysk viður- skifti, eisini viðurskifti, sum vóru yvirtikin. – Tí var dagurin 10. juni 1998 ein ógvuliga gleðilig- ur dagur, tí tá gjørdu føroy- ingar og danir eina avtalu, sum staðfesti, at ábyrgdina fyri búskapinum í Føroy- um, lá í Føroyum. Men tað, sum hendir við hesari ráðstevnuni, er, at føroysk málsøki verða drig- in til Danmarkar at verða umrødd. – Hetta er beinleiðis at skaða áhugamálini hjá landsstýrinum, sigur løg- maður. – Blokkurin hevur stóran týdning, serliga í dag, nú vit dragast við hall á fíggj- arlógini. Var blokkurin ikki, var hallið á fíggjarlógini í ár 800 milliónir og so vóru vit í djúpari kreppu. Á ráðstevnuni var ein høvuðsboðskapur, at blokk- urin var við til at hita før- oyska búskapin. Og eftir- spælið er tað, at danskir politikarar siga, at er blokk- urin til skaða fyri føroying- ar, má hann endurskoðast. – Tað er átaluvert, at ein ávísur flokkur fer, uttanum landsstýrið, til Danmarkar, sáa iva um ein so týðandi part av okkara búskapi, sum blokkurin uppá 600 milliónir, er. – Hvat vit brúka blokkin til, kemur ikki dønum við, Tað er staðfest í avtaluni frá 1998, at føroyingar hava sjálvir fullu og endaligu ábyrgdina av fíggjarpoli- tikkinum. Jóannes Eidesgaard sig- ur, at sostatt er Høgni Hoy- dal í fullari ferð við at bróta eina týðandi avtalu við danir, sum hann sjálvur var við til at gera. – Tað ger Høgni Hoydal og tjóðveldisflokkurin við at leggja føroysk málsøki yvir til danir til kjak. – Tað er eisini undarligt, at nú tjóðveldisflokkurin ásannar, at hann ikki fær undirtøku fyri sínum poli- tikki í Føroyum, so fer hann til Danmarkar fyri at fáa danskar politikarar at taka undir við sær og sostatt at fáa síni frama fyri sínum sjónarmiðjum ígjøgnum bakdyrnar. Vil skapa øsing Jóannes Eidesgaard er sannførdur um, at endamál- ið við hesi ráðstevnuni var ikki at fáa meiri vitan til vega. – Vit vita øll, at tann spenta støðan ímillum Før- oyar og Danmark bjargaði tjóðveldisflokkinum í níti- árunum. Men teirra stóri trupulleiki í dag, er, at tað er ov friðarligt ímillum Føroyar og Danmark. – Tí royna teir sjálvir av øllum alvi at sáa split í ímillum londini bæði og at festa eld aftur í ósemjurnar ímilllum Føroyar og Danmark – Tað gera teir við at fara til Danmarkar at seta sjón- eykuna á blokkin til Før- oya, fyri sostatt at seta kílar ímillum føroyskar og danskar politikarar. – Men meiri álavarsamt er tað, at hetta er eisini við til at seta kílar ímillum meiniga danan og føroy- ingar. – Tað leikaði rættiliga hart á í kreppuni og mang- an tordu føroyingar ikki at viðurkenna, at teir komu úr Føroyum. Men teir brota- sjógvarnir løgdu seg og seinastu árini hevur tað verið rættiliga friðaligt ímillum Føroyingar og danir. Og serliga eftir, at avtalan frá 1998, gjørdi støðuna greiða, hevur at kalla ongir samanbrestir verið. – Tí er tað ótrúliga átalu- vert, at ein føroyskur politikari setir sær sum mál at seta kílar ímillum danir og føroyingar, soleiðis sum tjóðveldisflokkurin nú hev- ur gjørt við hesi ráðstevn- uni. Løgmaður sigur, at tað er heilt óskiljandi, at júst tjóð- veldisflokkurin skal fara at avreiða málsøki, sum eru føroysk, niður aftur til Danmarkar, tí hjá tjóð- veldisflokkninum er tað aðalmálið, at í Føroyum skulu føroyingar ráða. Hann vísir á, at í kjalar- vørrinum á hesi ráðstevn- uni hevur enntá eitt kjak í Danmark tikið seg upp um føroyskan skattapolitikk og um frádráttin, sum føroysk- ir fiskimenn fáa. – Vit kunnu vera ymisk á málið um fiskimannafrá- dráttin. Men tað eru ikki danir, sum skulu hava eina meining um tað, tí skatta- mál vóru yvirtikin í 1948. – Tjóðveldisflokkurin hevur altíð tvíhildið um føroyskan sjálvsavgerðar- rætt. Flokkurin gekk á odda at leggja donsku ríkisveit- ingina í ein blokk, júst fyri at fáa sjálvsavgerðarrættin yvir honum. Men nú ger flokkurin tað beint øvugta, tí nú fer hann aftur til Danmarkar at tosa við danir um, hvat blokk- urin verður brúktur til. Jóannes Eidesgaard sig- ur, at hann dugir ikki at síggja nakað annað enda- mál við hesum enn at royna at skapa øsing ímillum før- oyingar og danir og at seta tjóðirnar upp ímóti hvørj- um øðrum. kjalarvørrinum á kreppuni. – Tá gingu tjóðveldisfólk á odda at skuldseta danir fyri at leggja seg út í før- oyskan politikk og at taka føroyingar av ræði. – Støðan var rættiliga spent tá. Politiskt var stór ósemja ímillum danir og føroyingar. men eisini imillum vanliga danan var ein rættilig øsing ímóti føroyingum. Fingu alla ábyrgdog allan myndugleika Bjarni Djurholm sigur, at í juni 1998 eydnaðist tað kortini landsstýrinum at fáa eina avtalu við donsku støjrnina sum staðfestir, at ábyrgdin fyri fíggjarpoli- tikkinum í Føroyum, liggur hjá Føroya Landsstýri. – Í hesi avtaluni verður staðfest púra greitt, at ábyrgdin og myndugleika fyri fíggjarpolitikkinum í Føroyum liggur hjá lands- stýrinum. – Síðani hevur verið full- komiliga friður í viður- skiftunum ímillum Føroyar og Danmark. Men nú hendur so tað, at tjóðveldisflokkurin og Norðuratlantsbólkurin fara til Danmarkar at halda eina ráðstevnu um føroysk við- urskifti, har danski blokk- stuðulin til Føroya er eitt høvuðsmál. – Sostatt er tjóðveldis- flokkurin farin at sáa iva um tann sjálvavgerðarrætt, vit fingu í avtaluni frá 1998. – Og tað er rættiliga hug- vekjandi, at tað júst skal vera tjóðveldisflokkurin, sum fer so vítt, sigur Bjarni Djurholm. – Hetta er at draga før- oyskan fíggjarpolitikk nið- ur til Danmarkar, har hann als ikki hoyrir heima og tað er rætt og slætt landsskaði- ligt virksemi. Føroyingar eru eitt oyðiland Bjarni Djurholm sigur, at høvuðsboðskapurin á hesi ráðstevnuni hevur verið, at føroyingar fáa hundraðtals milliónir frá dønum um árið, sum vit í roynd og veru blaka burtur og at vit eru eitt oyðiland. – Hetta er tað saman sum at fortelja dønum, at føroy- ingar eru ábyrgdarleysir og tað mátti ikki sømt seg. – Men við hesi framferð- ini, er Tjóðveldisflokkurin sostatt í ferð við at avreiða tað avtaluna, sum vit fingu í 1998 og har tað er stað- fest, at vit hava sjálvi ábyrgdina av okkara fíggj- arpolitikki. – Hetta er onki minni enn eitt bakbit ímóti teimum avtalum, vit gjørdu við danir í 1998, leggur hann afturat. – Tað er ringur fuglur, ið drýtur í egið reiður, men tað er júst tað, sum tjóð- veldisflokkurin hevur gjørt. Bjarni Djurholm sigur, at í kjalarvørrinum á hesi ráðstevnuni, hevur aftur ein øsing tikið seg upp ímóti Føroyum, bæði ímillum politikarar og ímillum vanliga fólki í Danmark. – Og nú er enntá føroysk- ur skattapolitikkur drigin upp í kjakið og sjálvt før- oyskir fiskimenn eru drignir uppí. Hann sipar til, at nú eru eisini danir farnir at finnast at frádráttinum, sum fiskimenn fáa. – So langt er tjóðveldis- flokkurin farin, staðfestir Bjarni Djurholm. Vilja skapa øsing Bjarni Djurholm heldur, at ráðstevnan hjá tjóðveldis- flokkinum er ómetaliga óheppin fyri føroyskan politikk, serliga tá ið vit minnast til, at framgongdin í føroyska búskapinum er við at venda og at tað tískil liggja ovurhonds stórar av- bjóðingar fyri framman hjá landsstýrinum fyri at fáa javnvág á fíggjarlógina. – Samstundis verður av- leiðingin tann, at vit nú mugu at brúka drúgva tíð og nógva kreftir upp á at sannføra danir um, at vit eru ikki so ábyrgdarleys, sum hendan ráðstevnan hevur málað á veggin Bjarni Djurholm sigur, at hendan ráðstevnan tænir ongum endamáli enn at øsa danskar politikarar og van- liga fólki í Danmark upp ímóti føroyingum. Men hann ivast ikki í, at júst tað er endamálið hjá tjóðveldisflokkinum. – Tjóðveldisflokkurin brúkar eitthvørt høvi til at gera vart við seg polititiskt. Vit sótu í samgongu í seks á, men hjá tjóðveldisflokk- inum var yvirtøku- soðið rættiliga tunt, tí teir megn- aðu ikki at yvirtaka eitt tað einasta mál. Og tá ið tað fór at sansa at, tók hann til rýmingar úr samgonguni. Bjarni Djurholm heldur, at tað er tænir tjóðveldis- flokkurin til lítlan sóma, at hann nú fer til Danmarkar at skapa sær ein nýggjan, politiskan front. – Endamálið hjá tjóð- veldisflokkurin er at halda fast um tað sera spentu støðu, sum var ímillum Føroyar og Danmark í kreppuárunum og tí fara teir nú til Danmarkar at skapa øsing um blokkstuð- ulin. – Hendan áhaldandi mis- nøgdin ímillum Føroyar og Danmark eigur lívið í tjóð- veldisflokkinuma og tí royna teir aftur at skapa øsing í Danmark ímóti Før- oyum. Og tí er tað eisini avgerandi fyri tjóðveldis- flokkin at halda pottinum í kóki. – Og tá ið tað vísir seg, at teir ikki fáa undirtrøku fyri sínum politikki í Føroyum, gera teir ikki mætari, enn at teir fara til Danmarkar at draga danskar politikarar og danska almenningin upp í. fyri at fáa tey at hjálpa sær. Annars siga tjóðveldis- menn, at ongin røðari var valdur útfrá politiskum orsøkum og at endamálið var einans at fáa vitan? – Eg kann bara minna á, at tann eini høvuðsrøðarin (Hermann Oskarsson, blm) var í uppskoti til at vera valevni fyri tjóðveldis- flokkin til løgtingsvalið. Meiri er ikki neyðugt at siga um tað, sigur Bjarni Djurholm. Avtalan ímillum Føroyar og Danmark um fígggar- politikk I hesari avtaluni ímillum Danmark og Føroyar verður staðfest, at lands- stýrið hevur ábyrgdina av fíggjarpolitikkin- um í Føroyum ARTIKEL 8 Ansvaret for den øko- nomiske politik: Den Danske Reger- ing og Færøernes Landsstyre er enige om, at ansvaret for den økonomiske politik på Færøerne, herunder for fremtidig låneop- tagelse og garanti- stillelser, indenfor de rammer som følger af hjemmestyreloven, ligger hos Landsstyret. Herved er samtlige begrænsninger i Landsstyrets låneop- tagelser og garanti- stillelser bortfaldet. Brot úr avtalu frá 10. juni 1998 ímillum donsku stjórnina og Føroya Landsstýriø Høgni Hoydal skapar øsing ímillum føroyingar og danir Føroyingar farnir undir skaðiligt virksemi í Danmark Vil hava danir at hjálpa sær við tí sum ikki gekk í Føroyum Í 2001 vóru betri umstøður at taka eina skiftistíð uppá 4 ár enn tær eru at taka eina skiftistíð uppá 6-8 ár nú, sigur Bárður Nielse – Tjóðveldisflokkurin livir av at skapa øsing ímillum Føroyar og Danmark og tí royna teir aftur nú at øsa danir upp ímóti føroyingum, sigur Bjarni Djurholm. – Tjóðveldisflokkurin livir av at ósemjur eru ímillum Føroyar og danir og tí royna teir, hvat teir kunnu at festa eld í aftur og tað er ógvuliga átaluvert, heldur løgmaður Tá ið Høgni Hoydal sat í landsstýrinum, vildi hann hava 12- 15 ára skiftistíð í sambandi við loys- ingina frá Danmark. Nú hann er í andstøðu, og tíðirnar eru farnar at versna, heldur hann, at 6-8 ár eru nóg miki, sigur Bárður Nielsen RÍKISFELAGS- SKAPURIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin Tað er ikki rætt at dragsa føroysk málsøki Við sínum virksemi í Danmark, er Tjóð- veldisflokkurin farin at øsa danir upp ímóti føroyingum, samstundis sum teir eru í ferð við at máa støðið undan eini avgerandi avtalu ímillum Føroyar og Danmark RÍKISFELAGS- SKAPURIN Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo – Hetta er onki minni enn landsskaðiligt virksemi. Bjarni Djurholm, lands- stýrismaður og varaløg- maður er alt annað enn fegin um ráðstevnuna um, sum norðuratlantsbólkurin helt á Christiansborg her- fyri. Hann leggur dent á, at tjóðveldisflokkurin og norðuratlantsbólkurin hava fullan rætt til at halda tær ráðstevnur, teir vilja. Men hann sigur, at við hesum tiltakinum beinleið- is eggjar tjóðveldisflokk- urin dønum til at leggja seg út í føroyskan politikk. Bjarni Djurholm minnir á tey sera spentu viður- skiftini, sum vóru ímillum danir og føroyingar í C M Y K 7 6