mánadagur 8. september 2014síða 9

9 Mánadagur 8. september 2014 · Nr. 101 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 tíðindi Jón Brian Hvidtfeldt Tað, sum fyrr var tvørligt og trupult, er í dag lætt og líka­ til. Soleiðis tykist myndin síggja út, nú løgmaður hevur verið á fundi við russisku stjórnina. – Talan var um ein ótrú­ liga konstruktivan og gev­ andi fund. Í roynd og veru ein tann besta fundin, sum eg havi verið á, sigur Kaj Leo Holm Johannesen í far­tele­ fonini úr Moskva. Vaksandi, russiski áhugin fyri føroysku fiskavørum fekk russ­isku stjórnina at bjóða løg­manni á fund. Fund­urin kom í lag eftir at Russland 7. august setti inn­ flutnings­bann á vørur úr ES, Norra, USA og fleiri øðrum lond­um í vesturheiminum. Føroyar eru sum kunn­ugt ikki raktar av handils­bann­ inum, og tað økir um russiska áhugan fyri føroyskum fiska­ vørum. – Russland ynskir ein vaks­andi samhandil við Før­ oyar. Tey ynskja at keypa okk­ara fiskavørur, og tað kom eisini greitt til sjóndar á fundinum fyrrapartin, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Sambært løgmanni høvdu russar fyrireikað seg væl til fundin. Vertur fyri fund­in var Ilia V. Shestakov, sum er vararáðharri í land­bún­aðar­ málum og sam­stundis stjóri fyri Russ­ian Fishery Agency, ið er ein stovnur undir russ­ isku stjórnini. Harum­framt vóru stjórar fyri russ­isku inn­flutnings- og toll­myndug­ leikarnar við á fundinum. – Fyri tað fyrsta fingu vit enn einaferð stað­fest, at Føroyar verða ikki rakt­ar av russiska inn­flutn­ings­ banninum, ið land­ið hev­ur sett í gildi móti ES, Norra og øðrum lond­um í vest­ur­heim­ inum. Tvørtur­ímóti gjørdu russisku myndugleikarnir greitt, at tey vilja gera ein eyka innsats fyri at øll før­ oysk virki verða góðkend at út­flyta til Russlands, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. At handling liggur aftan fyri russisku orðini fekst sjón fyri søgn, longu í síðstu viku, tá kryvjivirkið hjá Bakkafrost í Kollafirði aft­ur kom á grøna listan hjá russ­ iska matvørueftirlitinum eftir oyðimarkargongd á reyða lista í okkurt um tvey ár. Tí kann Bakkafrost aftur selja laks til Russlands, sum er kruvdur í Kollafirði. Bakkafrost boðaði um dag­ arnar frá, at fyritøkan væntar at trífalda sín útflutning til Russlands, og ein orsøk til tað er óivað at finna í spentu politisku støðuni millum Russland og stóran partin av vesturheiminum, ið eitt nú hevur við sær at norskar alifyritøkur sleppa ikki at selja til Russlands. Fríhandil Í september 2012 hitti Kaj Leo Holm Johannesen russiska utt­anríkisráðharran Sergej Lavrov. Handilsviðurskiftini land­anna millum vóru á skránni fyri tann fundin, sum varð hildin í samband við ST- aðal­fundin í New York. Ta ferð­ina nýtti løgmaður høv­ið at seta fram ynski um eina frí­ ±handilsavtalu við Russ­land. Men síðani hevur verið lítið at hoyrt um føroyska ynskið um fríhandilsavtalu. Oftast hevur undanførslan verið, at Føroyar eru bara ein lítil aktørur í stóru myndini, har fleiri enn 30 onnur lond somuleiðis ynskja frí­hand­ ilsavtalu og harvið betri atgongd til risastóra, russiska marknaðin. Eftir fundin við russisku stjórnina fyrrapartin er løg­ maður bjartskygdur. – Russar gera greitt, at tey ynskja eitt strategiskt sam­ starv við Føroyar. Frí­hand­ ilsavtalan varð eisini umrødd á fundinum, og eingin forðing tykist vera fyri, at Føroyar rímuliga skjótt kunnu fáa í lag eina fríhandilsavtalu við Russland, sigur Kaj Leo Holm Jo­hannesen. Løgmaður sigur seg hava góðar vónir um, at frí­hand­ ilsavtala verður undirskrivað innan eitt ár. – Ja, tað er eitt realistiskt mál, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Í samgonguskjalinum stend­ur, at landsstýrið skal ”leggja áherðslu á at føra ein virk­nan uttanríkispolitikk, altjóða handilspolitikk og at vinna okkum fríhandils- og sam­starvsavtalur.” Løgmaður hevur í fleiri um­førum ført fram, at Før­oy­ ar eiga at satsa upp á russiska marknaðin, og í næstum letur upp upp føroysk sendistova í Moskva. Heita eplið Dagliga hoyrast útmeldingar av ovastu, politisku rókunum um spentu støðuna millum Russland og stóran part av Vesturheiminum, íkomin í kjalarvørrinum av russiska leiklutinum í og mótvegis Ukraina. Partarnir hótta við støðugt fleiri tiltøkum móti hvørjum øðrum, spentu viðurskiftini vóru á bredd­ anum á NATO-topp­fund­ inum í Wales um dag­ar­nar, og serfrøðingar skíra viður­ skiftini millum Russland og Vesturheimin at vera ísakøld. Viðurskiftini sigast ikki hava verið so ring síðani áðrenn Múrurin fall. Tann støðan fekk ikki løg­mann at steðga á, nú inn­ bjóðing kom úr Moskva. – Nei, eg aftraði meg ong­ an­tíð við at fara til Russlands, sigur Kaj Leo Holm Johanne­ sen sannførdur. Uttanríkispolitiskt hevur løgmaður lítlan hug at leggja seg út í ”stríðið” millum Russ­ land og ES. Kortini var evn­ið stutt uppi at venda á fund­ inum fyrrapartin. – Jú, eg helt tað vera rætt at nevna Ukraina. Eg greiddi frá, at Føroyar síðsta árið hava upplivað eitt boykott frá ES, og eg førdi fram, at vit trúgva ikki upp á boy­ kott sum amboð at loysa ósemjur, sigur Kaj Leo Holm Johannesen. Sambært løgmanni vóru hansara orð móttikin við virð­ing. Men sum nevnt var ongantíð upp á tal hjá løg­ manni at setast aftur: – Vit eru ikki partur av hasi trætuni. Russland hevur valt at seta innflutningsbann á matvørur, eitt nú úr ES. Men tað merkir ikki, at øll ES lond eru givin at handla aðrar vørur við Russland, argu­menterar Kaj Leo Holm Johannesen. Sambært løgmanni nýtti hann eisini høvið til at vísa á aðra, føroyska framleiðslu, ið kann vera áhugaverd fyri russiska marknaðin. Eitt nú trolútgerð frá Vónini og trol­ lemmar frá Rock Trawldoors í Vági. Formliga hevur løg­mað­ ur ikki ráðført seg við Utt­ an­landsnevndina hjá løg­ ting­inum áðrenn fundin við russisku stjórn­ina. Við á ferðini hjá løg­manni til Moskva eru Gunnar Holm- Jacobsen og Áki Johansen, ávíka­vist deildar­stjóri og ráð­ gevi á Uttan­ríkis­tænastuni í Tinganesi. Løgmaður hálsfevndur av russisku bjørnini – Russiski marknaðurin er svangur og ynskir vaksandi samhandil við Føroyar, sigur løgmaður eftir »konstruktivan og gevandi fund« í Moskva – Vit eru ikki partur av trætuni millum Russland og ES, sigur løgmaður, sum í staðin fyri at leggja seg út í stórpolitikk hevur verið á »konstruktivum og gevandi fundi« í Moskva