fríggjadagur 30. juni 2000síða 7

12 13 tíðindablaðið sosialurin tíðindablaðið sosialurin Nr. 123 - 30. juni 2000 Nr. 123 - 30. juni 2000 Jákup Mørk/ Álvur Haraldsen Gamla neystið hjá Havnar Róðrafelag verður ikki bert nýtt til kappróðrabátar fe- lagsins longur. Gaman í, gamli Havnarbáturin stend- ur framvegis í. Eisini sæst gamli Háskúlabáturin, sum fyri gott tíggju árum síðani broytti navn til Bláskel, eftir at næmingar á Venjingar- skúlanum høvdu yvirtikið hann. Tað, sum helst er mest forvitnisligt við neystinum í dag, er, at uppi undir vað- ingini og fram við vangu- num í neystinum eru hópin av kajakkum skoraðar fast- ar. Kajakkir, sum seinnu ár- ini eru vorðnar ein alt meira vanlig sjón úti á vágni. Ítriv og ítrótt Onkur vildi kanska mett hetta sum eitt stuttligt, og kanska spennandi frítíðar- ítriv, men hetta er bara part- víst rætt. Talan er so sanniliga eis- ini um eina ítrótt, og seinna partin av juli mánaði, fara tríggir føroyskir rógvarar at kappast í Grønlandi, har grønlendska meistaraheitið í kajakkrógving stendur á skránni. Teir tríggir eru Já- kup Jacobsen, Páll Olaf Jac- obsen og Thomas Davidsen. Eisini var ætlanin, at ein fjórði føroyingur, Jan Egil Havnar Kajakkfelag hev- ur trý ár á baki, og hesa tíðina, sum felagið hevur verið til, hevur áhugin fyri ítróttini verið alsamt vaks- andi. 16 kajakkir Jákup Jacobsen, sum er ein teirra, sum so at siga dagliga er úti á vágni, sig- ur, at tað javnan kemur fyri, at eitt ella tvey fók koma oman at royna hesa ítróttina. Um tú bert er forvitin, og ætlar at royna hetta eina tíð, nýtist hetta ikki at vera nøkur stór útreið- sla. Í alt eru 16 kajakkir í neystinum, har av felagið eigur tær fimm, so tað ber til hjá áhugaðum at læna hesar eina tíð. Eisini vát- drakt v.m. eru til taks í neystinum, so har er snøgt sagt einki at hugsa um. Í longdini vil man kan- ska eiga sína egnu kajakk, og tá verður so talan um eina útreiðslu. Sjálv ka- jakkin kostar einar 10.000 – 20.000 kr. at keypa, og harumframt skulu so rok- nast útreiðslur til klædna- Christiansen, skuldi vera við á ferðini, men hetta varð kortini av ongum. Jákup, greiðir frá, at hetta er komið í lag, eftir at teir hava fingið eina innbjóðing úr Grønlandi um luttøku. Áður hevur tað verið so- leiðis, at tað bert hava verið grønlendingar, sum hava havt møguleika at luttaka í kappingini, men í ár er hon so fyri fyrstu ferð opin fyri altjóða luttøku. Øðrvísi kapping Hóast fólk kring allan heim- in rógva kapp í kajakkum, so er kappingin í Grønlandi kortini eitt sindur øðrvísi. Her verður nevniliga ikki róð við teimum árum, sum vit vanliga síggja í sjónvarp- inum, men við upprunaligu grønlendsku árunum. Bløð- ini eru væl minni, enn stóru bløðini á plastárunum, sum annars verða nýttar, og heldur ikki er árin snarað, soleiðis sum vit síggja tað í sjónvarpinum. Í Grønlandi verða luttak- ararnir bólkaðir í tríggjar bólkar, sum tó allir skulu nýta grønlendsku árarnar: Grønlendingar í grønlend- skari kajakk, útlendingar í grønlendskari kajakk og so útlendingar í kappróðra- kajakk. Munur er nevnliga á eini grønlendskari kajakk og so teimum, sum róð verður við á Olympisku leikunum. Kappróðrakajakkirnar eru vanliga stoyptar í plasti ella glasfipuri, og eru yvirhøvur bygdar eftir meira vísund- aligum fortreytum, so tær kunnu ganga best gjørligt. Grønlendska kajakkin er hinvegin bygd úr træi og so klødd við antin kópaskinni ella segldúki. Sniið er eisini nakað øðrvísi enn á plast- kajakkunum, og hetta við- førir eisini, at hon er nógv róligari í sjónum. Undir kappingini skal Já- kup royna seg í bólkinum við grønlendskari kajakk, meðan Páll Olaf og Thomas skulu rógva í bólkinum við kappróðrakajakkum. Verður bitin Jákup, sum er tann av teim- um, sum hevur drúgvastu royndirnar á økinum, greið- ir frá, at tað var meðan hann las í Danmark, at hann fekk áhuga fyri ítróttini. Nakrir grønlendingar vór- u eisini í holt við lestur, og tað gjøgnum hesar, at Jákup so við og við fekk kunnleika til rógvingina. - At enda varð eg full- komuliga bitin av hesum, og tað havi eg verið síðani, greiður Jákup frá. Hann leggur í hesum sambandi afturat, at tað er gjøgnum ein av hesum grønlending- um, at teir nú eru bodnir við til kappingina í Grønlandi. Seinastu sjey árini hevur hann sostatt róð, um ikki dagliga, so í øllum førum javnan, og einki er at siga til, at tað er vorðið huga- ligari, nú teir eru fleiri, sum kunnu venja saman. Vanligi teinurin teir rógv- a, er út móti Glyvursnesi ella til hoyvíkshólmin og pløggini, góðar 2.000 kr. Kanska heldur onkur, at hetta ljóðar av nógvum, men os hevur tú eisini eitt sjófar, sum heldur í eini 30 ár! Um summarið verður róð niðri í Álakeri, út í Sandá- Áhugin er vaksandi Áhugin fyri virkseminum hjá unga felagnum, hevur verið alsamt vaksandi undanfarnu trý árini gerð, og so eisini móti Gly- vursnesi og Hoyvíkshólm- anum, og Jákup sigur, at øll, sum hava áhuga, eru væl komin oman at royna seg. Eisini innandura Vilt tú heldur royna teg undir tryggari umstøðum, ber hetta eisini til. Um vet- urin verður nevniliga vant uppi í Svimjuhylinum. Fyr- imunurin er tá sjálvandi, at ymsu trygdarvenjingarnar kunnu roynast undir trygg- um umstøðum, og so sjálv- Sum nevnt aðrastaðni í síðuni, so skulu tríggir føroyskir kajakkrógvarar til Grønlands at royna seg. Læra tíðliga 20. juli fer ferðalagið av landinum, og umvegis Danmark, verður kósin síðani sett móti Grøn- landi. Sjálv kappingin byrjar 24. juli og síðani verður hildið á fram til 31. juli, tá seinastu kappingarnar standa á skránni. At grønlendingar læra rógvikynstrið frá barns- beini av, er eyðsæð. Sam- bært kappingarskránni, er yngsti aldursbólkurin børn 4-6 ár, og kappast hesi bæði rógving og í nýtslu av veiðureiðskapi. Føroysku luttakararnir luttaka tó sjálvandi í kappingunum fyri vaksin, og hesi hava so sanniliga eisini sítt at takast við. Nógvir kilometrar Longsti teinurin, sum róð verður, er einar 40 km langur, og hetta í sjálvum sær, er helst nóg mikið til at faa tey flestu at setast afturá og takka fyri seg. Kappast verður tó eisini í styttri teinum, heilt niður í 1 km, og harumframt eru eisini kappingar fyri lið, kappingar í vendingum o.s.fr. Sum vera man, so eru føroysku luttakararnir sera spentir at royna seg í kappingini, men teir Kappingin hevur fleiri endamál Nógvir og langir teinar skulu rógvast, teri dagarnar, sum kappast verður í Grønlandi leggja afturat, at teir vita einki um, á hvørjum støði hinir rógvararnir eru. - Hetta er jú fyrsta ferðin, at kappingin er opin, so vit hava ongar tíðir at halda okkum til, siga teir tríggir. Teir leggja tó afturat, at tað at fáa eina góða endastøðu ikki er tað týdningarmesta hjá teimum við luttøkuni. – Tað er ein stór uppliv- ing, bara at kunna vera við, og harumframt betrar hetta eisini um møguleikan fyri øktum samstarvið, greiðir Jákup Jacobsen frá. Hóast hetta, so hava teir sjálvandi vant dúgliga sein- astu tíðina. Í nakrar mánaðir hava teir verið úti einar fimm ferðir um vikuna, og vanliga verður vant í ein til tveir tímar. Longsti teinurin, sum teir higartil hava róð út í eitt, hevur verið til Kald- baks og aftur í Álaker. Hetta tók teimum góðar tríggjar tímar, so einki er at taka seg aftur í, at ferðin á kajakk- unum er á eini góðari leið. Økt samstarv Ætlanin er annars, at kom- andi árini skal eitt sokallað netverk byggjast upp, ser- liga í Norðanlondunum og Canada, soleiðis at sam- skiftið innnan ítróttina kann betrast. At kappingin í Grønlandi nú er opin, ístaðin fyri bert at vera fyri grønlendingar, er eitt stig á leiðini, men ætlanin er at víðka nógv um samstarvið í framtíðini. Við hesum verður eitt nú nógv lættari at finna fram til, hvussu ein ber seg at, um ein t.d. vil til Finnlands at rógva á vøtnunum har, ella um onkur svii hevur hug at rógva á føroysku firðunum. Ætlanin er í stutt- um, at tú altíð skalt vita, hvaðar tú skalt venda tær, um áhugi er at fara aðra- staðni at rógva. Upp á longri sikt er so ætlanin, at hetta eisini skal kunna nýtast í samband við ferðavinnuna, men enn er so einki fastlagt hesum viðvíkjandi. Takka fyri hjálpina Fyrst og fremst er tað grøn- landsferðin, sum teir tríggir hava í huga, og í hesum sambandi vilja teir fegnir veita eina tøkk til stuð- larnar, sum eru Grunnurin Reykjavík-Nuuk-Tórs- havn, Skipafelagið, Bal- slev, Tryggingarfelagið og Royal-Arctic Lines. Einki er at taka seg aftur í, at talan er um eina sera kostnaðarmikla ferð, og føroysku luttakararnir eru sannførdir um, at uttan stuðulin, sum teir hava fingið, hevði tað verið nærum ógjørligt hjá teim- um at farið undir hetta. aftur, men eisini hava teir verið onkrar longri túrar. Hóast kajakkirnar síggjar lítlar út, so rúmast bæði matur, telt og annað viðføri í teimum, og um summarið hava teir verið útferðir til eitt nú vestmannabjørgini, Nólsoy og Hestoynna, og allir eru teir samdir um, at hetta eru nakrar ótrúliga spennandi og vakrar ferðir. Trygdin er í lagi Onkur vildi kanska hildið, at tað mátti verið vandamik- ið at farið slíkar ferðir við somikið lítlum bátum, men hesum eru teir tó als ikki samdir í. Kajakkirnar liggja sera væl i sjónum, og har- umframt eru teir ílætnir klæðum, sum kunnu verða lívbjargandi, um so er, at okkurt óhapp skuldi borist á. Teir leggja tó dent á, at slíkar ferðir fara teir ong- antíð einsamallir. Verður róð einsamallir, er fjarstøð- an inn til land ongantíð hin stóra, tí sum teir siga: - Tað er so einfalt, at nærri tú ert við land, styttri er at svimja. Vandin fyri at koppa úr kajakkini er tó heldur ikki hin stóri. Rógvarin er so at siga skoraður niður í rúmið, og skuldi tað hent, at ka- jakkin koppar, ber altíð til at mala seg upp aftur, og hetta sýna teir okkum eisini fleiri dømi um niðri í Ála- keri. Bert til stuttleikar mel- ur Jákup nakrar ferðir runt í sjónum, um tað sigast til stuttleikar, tá vatnið einans er sjey hitastig. Tað er nú ikki so kalt halda teir, og vísa á, at í Grønlandi eru tað bert tvey hitastig í sjó- num. Jákup sigur, at umframt vátdrakt og onnur hóskandi pløgg, er trygdin við ka- jakkini tann, at tú alla tíðina er fastur. Í øðrum førum er trygdin aloftast tann, at tú sleppur úr bátinum, um hann hvølvist, soleiðis at til ber at svimja upp. Her er júst tað øvugta galdandi, so- leiðis at tú altíð er fastur, og fært snarað teg upp á rættkjøl. Skræaddaraseymað Kajakkina, sum Jákup rør í, hevur hann bygt sjálvur, og er talan um eina grøn- lendska kajakk, sum eisini verður kallað havkajakk. Bondini og ringarnir í hes- um eru úr ask, meðan stokkarnir eru úr furu, og so er beinagrindin klødd við segldúki. Hálvan fimta metur long og einans 52 sentimetrar breið, sær hon ikki út av nógvum. Vektin er einans fimtan kilo, men hóast hett- a, er einki at ivast í, at talan andi at vatnið tá er heitari, og tað var serliga hetta seinna, sum vit báðir, myndamaðurin, hugsaðu um, tá vit søgdu nei takk til at royna okkum niðri í Álakeri. Teir tríggir, Páll Olaf, Jákup og Tohmas, í fullari ferð undir venjing. Skjótt verður talan um rættuliga kapping hjá teimum er um eitt sjógott far. Spurdur, at tað ikki er nógv stríð av at byggja eina slíka kajakk, heldur Jákup, at tað kann man kanska sig- a. Einir 100 arbeiðstímar munnu vera nýttir til end- amálið, men talan hevur verið um sera hugaligar tím- ar. – Eg havi soleiðis gingið og putlast gjøgnum veturin. Ein tíma her og tveir har, og tað haldi eg bara hevur verið stuttlig og spennandi. Sjálvandi ber eisini til at keypa kajakkir, men i báð- um førum er galdandi, at kajakkin verður bygd til eigaran. - Tað er eins og við før- oyskum klæðum. Skalt tú hava eina kajakk, ert tú noyddir at passa hana so hvør, sum hon verður bygd, greiða teir frá. Rógvingin bítir frá sær Kajakkrógving er í mangar mátar ein bítandi ítrótt. Tað kann viðvhørt verða bítandi kalt, men samstundis verður tú púrasta bitin av rógvingini. Mikukvøldið vitjaðu vit í Álakeri, har tríggir rógvarar fyrireika seg til altjóða kapping, sum verður í Grønlandi um knappan mánað Í lýkkuni mikukvøldið gera teir tríggir seg út til enn eitt venjingarkvøld niðri í Álakeri, har felagið heldur til Ógvusligt sær tað út, tá jákup vísir myndamanninum, hvussu ein ger, um óhapp hendir, soleiðis at kajakkin koppar. Fyrst fer hann við heysinum fremst undir kav. Á næstu myndini vendir alt á høvdinum, og á seianstu myndini er hann aftur komin undan kavi. Einfalt og lætt ella hvat? Fyrsta takið er sjálvandi at gera alt klárt til at fara. Her tøma teir vatn úr kajakkini hjá Thomas Jákup varð púrasta bitin av ítróttini fyri einum sjey árum síðani. Hann hevur róð støðugt síðani tá, og eisini hevur hann bygt tvær kajakkir sjálvur