hósdagur 10. juni 2004síða 6
‹ fyrra síða allar 19 síður næsta síða ›
Tekstur á síðuni
10
Nr. 108 - 10. juni 2004
Nr. 108 - 10. juni 2004
11
Nú um dagarnar vitjaðu ovastu leiðararnir úr Hetlandi,
Orknoyggjum og Suðuroyggjum (Hebridunum) í Føroy-
um. Endamálið við vitjanini var at knýta tættari bond mill-
um hesar tríggjar oyggjabólkarnar og okkara egna. Løg-
maður varð vertur fyri vitjanini og hevur hann vónir um at
menna samvinnuna við hesar tríggjar oyggjabólk-arnar
fyri sunnan.
Samstarv við hesar okkara grannar er einki nýtt. Søgulig
bond knýta okkum saman. Og hvør minnist ikki sam-
starvið á ítróttarøkinum, har vit í mong mong ár leiktu
fótbólt móti hvørjum øðrum. Ítrótturin er so eitt, men
møguleikarnir fyri samvinnu eru so nógvir. Her ikki minst
á mentanarøkinum, har eitt nú tónleikurin hevur stóran
týdning. Men eisini á búskaparliga økinum eigur at verða
møguleiki fyri at byggja brýr millum oyggjabólkarnar, og
her er ferðavinna eisini ein náttúrligur partur.
Hóast mentaninar eru ymiskar, so finst ein týðandi felags-
nevnari, og hann er, at vit eru øll oyggjabúgvar, føroy-
ingar, hetlendingar, orknoyingar og suðurlendingar. Tað
vil altíð vera nakað serstakt og nakað felags fyri fólk, sum
liva og búleikast í oyggjum, og nettupp tí eiga vit í fram-
tíðini í størri mun at líta suðureftir til okkara grannar á
nevndu oyggjabólkum.
Tíðin og tær broytingar, sum eru í eitt nú flutningi, gera
eisini, at tað í framtíðini vil vera lættari at knýta vinabond
og samstarv. Higartil hava vit havt tilknýti til størri lond,
hvat eisini er náttúrligt. Men vit eiga ikki at undirmeta
týdningin av eisini at kunna taka saman hendur við okkara
javnlíkum, oyggjabúgvunum fyri sunnan. Ikki bara tí at
vit skulu hava nakað burtur úr einum slíkum samstarvi,
men eisini tí, at vit við okkara samfelagsskipan og okkara
vælferð og serstøðu kunnu hava nakað at geva teimum.
Tað var tí eisini skilagott og rætt av undanfarna ráðharra í
norðurlandamálum, Høgna Hoydal, tá hann royndi at
virka fyri størri samvinnu við hesar oyggjabólkar og
royndi at skapa áhuga fyri teimum í Norðurlandaráðnum.
Tað er so at vóna, at núverandi myndugleikar her heima
fylgja hesum upp og gera sítt til at byggja brýr ikki bara
millum Føroyar og hesi oyggjasamfeløgini men eisini
millum Norðurlond sum heild og hesi smáu oyggja-
samfeløg, sum eisini hava eina søgu, ið er nær tengd tí
norrønu mentanini.
Norrøna og Smyril Line er so ein liður í umrøddu
menning. Vit mugu so bara vóna, at góða sambandið,
brúgvin, sum Norrøna byggir millum okkum og Hetland,
verður brúkt til nakað positivt. Vit eiga at taka hetlendska
ynskið um at halda lív í Smyril Line sum nakað positivt,
tí nettup at vera saman um ábyrgd og vinning, gevur
íblástur og skapar eina sunna menning. Hyggja vit nøkur
ár fram í tíðina, tá er uttan iva stórt virksemi í sambandi
við olju og gassframleiðslu í hesum stóra økinum vit kalla
Atlantsmótið. Ein slík gongd kann so aftur koma at seta
samvinnuna millum oyggjarbólkarnar í enn størri fokus.
Ja hvør veit, kanska oljuríkidømið um okkara og teirra
leiðir kann koma til at skunda undir eina menning av
øllum økinum, ið allir fýra oyggjarbólkarnir og
samfeløgini her kunnu hava stóran ágóða av, hvør sær og
saman. Vit heilsa útbygdum samstarvi millum Føroyar,
Hetland, Orknoyggjar og Suðuroyggjar vælkomnum.
DAGSINS MEINING
Sosialurin
Samstarv millum oyggja-
samfeløg á Atlantsmóti
VIÐMERKINGAR
Sosialurin
Stovnaður: 1927
Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller
jan@sosialurin.fo
Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov
eirikur@sosialurin.fo
Fíggjarleiðari: Jákup Mørk
jakup@sosialurin.fo
Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo
Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo
Durita Simonsen durita@sosialurin.fo
Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo
Finnbjørg Nattestad
finnbjorg@sosialurin.fo
Blaðfólk:
Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo
Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo
Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo
Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo
Solby Eliasen solby@sosialurin.fo
Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo
Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo
Páll Holm Johannesen pall@sosialurin.fo
Heini í Skorini heini@sosialurin.fo
Rúna Sivertsen runa@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo
Eydna Skaale eydna@sosialurin.fo
Hans Kárason Mikkelsen
hans@sosialurin.fo
Ítróttur:
Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo
Terji Nielsen terji@sosialurin.fo
Myndamenn:
Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo
Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo
Sosialurin í Norðoyggjum:
Postsmoga 231
Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík
tel. 458686 fax 458687
e-post: klaksvik@sosialurin.fo
Sosialurin í Suðuroy:
tel. 375364 fax 375464
tel. 220727
e-post: aki@sosialurin.fo
e-post: dagfinn@sosialurin.fo
Sosialurin í Eysturoy:
Postsmoga 143, Saltangará
tel. 447820 fax 449520
tel. 228909
e-post: vilmund@sosialurin.fo
Sosialurin í Vágum:
360 Sandavágur
tel. 333820, 220507 fax 333720
e-post: edvard@sosialurin.fo
e-post: vagar@sosialurin.fo
Uppseting/prent:
Uppseting: Hestprent
Prent: Prentmiðstøðin
Útgevari:
Sp/f Sosialurin
Avgreiðsla:
Mán.-frí. 8-16
Argjavegur 26,
Tel. 341800, Fax 341801
Postadressa:
Postboks 76, 110 Tórshavn
E-mail:
post@sosialurin.fo
lysing@sosialurin.fo
lysingartorg@sosialurin.fo
varp@sosialurin.fo
Blaðið verður prentað
mánadag-fríggjadag klokkan 1400
Lýsingar
Freistir:
Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir
Týsdagsblaðið Mán.kl. 10
Frí.
kl. 15
Frí.
kl. 12
Frí.
kl. 12
Mikudagsblaðið
Týs. kl. 10
Mán. kl. 15
Mán. kl. 12
Mán. kl. 12
Hósdagsblaðið
Mik. kl. 10
Týs. kl. 15
Týs. kl. 12
Týs. kl. 12
Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10
Mik. kl. 15
Mik. kl. 12
Mik. kl. 12
Leygardagsblaðið Frí. kl. 10
Hós. kl. 15
Hós. kl. 12
Hós. kl. 12
Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og
áðrenn ásettu freistir.
Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð.
Stødd:
Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á
einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm.
Innsent tilfar
Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl-
an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið.
Innsent tilfar
Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar
sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – hevur
blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar
avmarkingar.
Enn sum áður skal fult navn skal vera undir
øllum innsendum greinum – annars verða tær
ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til
at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum
bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni.
Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn
áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma
bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein
fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost
ella á diskli.
Heri Mohr
til frøðingar og serfrøðing-
ar í roknskapargerð og -
viðgerð á lágum og høgum
stigi við spesiali í almenn-
um fíggjarlógum, og annars
til øll við vanligum viti og
skili.
Við støði í fylgjandi pá-
standum, sum fyrrverandi
landsstýrismaður við fíggj-
armálum, Karstin Hansen,
og verandi formaður í Bú-
skaparráðnum, Hermann
Oskarsson, hava postulerað
bæði úti og heima, nevni-
liga:
at yvirskot landskassans í
nøkur ár hevur verið ógvu-
liga høgt, og at minni enn
ein triðingur av tí danska
stuðlinum verður brúktur í
samfelagnum, og
at landskassin síðani 1993
hevur bara brúkt 10% av
blokkinum úr ríkiskassan-
um,
ljóðar
intelligens-
royndin soleiðis:
1. Í
bóklinginum:
"Frá
heimastýri til fullveldi",
sum í 2000 varð borin í
hvørt heim í Føroyum,
er tilskilað: "Yvirskotið
hjá tí almenna hevur nú í
nøkur ár verið ógvuliga
stórt. Í ár 2000 verður
minni enn ein triðingur
av tí danska stuðulinum
brúktur í samfelagnum.
Restin fer til samanspar-
ing, sum skal nýtast, um
búskapurin verður fyri
afturgongd"(!!). Karstin
Hansen,
fyrrverandi
landsstýrismaður
við
fíggjarmálum, sum legði
navn til 5 fíggjarlógir
(1999-2003),
kundi
hóskandi upplýst Føroya
fólki, hvar tær 2.8 milli-
ardirnar av teimum 4,1
milliardunum,
sum
komu í landskassan við
blokkstuðuli í árunum
1999 -2003, eru saman-
spardar og goymdar ?
At landskassans likvidi-
tetur (innistandandi í
Landsbankanum) hesi ár
øktist, skyldast tí, ið
veruliga kom inn í skatti
og avgjøldum (og als
ikki blokkinum), og at
landskassans útreiðslur
gjørdust minni enn tað,
ið Løgtingið hevði játt-
að. Men um vit ímynda
okkum, at eingin blokk-
ur úr ríkiskassanum var,
ella at hann var skorin
niður til "minni enn ein
triðing", so fóru bæði
landskassin og Lands-
bankin av knóranum,
áðrenn 2003 var farið í
søguna
(samanberið
blokkin og nettoavlop/
hall í uppsetingini nið-
anfyri).
2. Formaðurin í Búskapar-
ráðnum hevur á floks-
fundi sagt (Sosialurin
8/4-03), at av teimum
9,4 ma., sum landskass-
in fekk við blokkstuðuli
í árunum 1993 til 2003,
eru bara 10% brúkt av
landskassanum. Og í
fjølmiðlunum lesa vit, at
formaðurin hevur sagt
Fólkatinginum, at tær
óbrúktu 8,5 milliardirnar
verða misbrúktar av før-
oyingum.
Hvar
og
hvussu ?
Fyri at svara upp á spurn-
ingarnar so skilagott og
sannførandi sum gjørligt er
neyðugt at nýta niðanfyri
uppsettu tøl úr løgtingsins
fíggjarlógum 1999 - 2003,
og at venda sær til ávísar
persónar, eitt nú teir oman
fyri nevndu, og annars fólk
við innliti í tølum, rokn-
skapum, búskapi, grann-
skoðan, lógum, havfrøði,
málfrøði, fólkalívsfrøði og
øðrum vísdómum við ella
uttan glamourøsum pro-
fessaratittlum. Men vit eiga
ikki at gloyma, at fólk, ið
tykjast ikki virða vanligt vit
og skil, eru hættislig og ikki
skikkað at spyrja til ráðs,
og júst hesin meinbogin fer
at gera kanningar- og leit-
ingararbeiðið við at finna
tær mongu (horvnu?) milli-
ardirnar sera trupult.
Sí talvu
Niðanfyri standandi upp-
stilling av løgtingsins fíggj-
arlógum er ikki í samsvar
við tað, sum er nevnt á síðu
26 í nevnda bóklingi, sum
fyrrverandi
landsstýris-
maður við fíggjarmálum
má hava góðkent, áðrenn
tað varð kunngjørt hvørjum
mansbarni. Heldur ikki
tað, sum formaðurin í Bú-
skaparráðnum sigur, hevur
hald í veruleikanum, og
hetta krevur eina eftirfar-
andi frágreiðing frá av-
varðandi persónum.
Hann, hon ella tey, sum
við góðum hegni og handa-
lagi kunnu finna og siga
við vissu, hvar tær mongu
óbrúktu milliardirnar eru
goymdar, og hvussu tær
verða "misbrúktar av føroy-
ingum", eigur/eiga at fáa
eina heiðursløn svarandi til
tey 10 prosentini - umleið
900 milliónir -, sum for-
maðurin í Búskaparráðnum
sigur, eru farnar ímillum
skins og hold , "brúktar av
landskassanum", í Tinga-
nesi og á Argjum.
) Síðan 1997 er lands-
kassans partur av avlopi frá
tí danska nationalbankan-
um at finna undir rentuinn-
tøkum (!) í Løgtingsins
fíggjarlógum.
Intelligensroynd
Rekapitulatión (samandráttur) av løgtingsins fíggjarlógum:
(mió kr.)
1999
2000
2001
2002
2003
Skattur, avgjøld
2.093
2.330
2.788
2.980
3.118
Blokkur
944
973
993
629
630
Nationalbanken )
25
25
17
21
21
Inntøkur tils.
3.062
3.328
3.798
3.630
3.769
Rakstrarútreiðsl.
2.567
2.670
2.936
3.194
3.158
Íløgur
162
183
217
256
283
Avdr. uppá skuld
392
128
134
141
148
Rentuútreiðslur
197
170
113
110
87
Útgjald. tils.
3.318
3.151
3.400
3.701
3.676
Nettoavlop
177
398
93
Hall
256
71
Zakarias Wang
Føroyskar
politikarar
kunnu samanberast við
ein hálvvaksnan kúll,
sum á ungum árum er
komin til fremmand og
hevur arbeitt og stríðst
fyri tey. Tá hann hevur
fingið sítt egna og hevur
so stórar inntøkur, at
hann kann fáa sær hús og
heim og arbeiði, fer hann
biddandi til tey fólk hann
hevur verið hjá, og vil
hava, at tey skulu geva
sær álmussu afturat tí
inntøku hann fær í húsið
við egnum arbeiði.
Fyrrverandi húsbónda-
fólk hansara geva kúllin-
um álmussu fyri friðs
skyld, men tað er greitt,
at tað ikki er hann, men
tey, sum gera av, hvussu
stór ið álmussan skal
vera.
VIÐMERKINGAR
Formansskapurin í
grundlógarnevndini
Stjórnarskipan Føroya.
Formanskapurin í nevnd-
ini, sum smíðar nýggja
føroyska stjórnarskipan
at loysa av stýrisskip-
anarlógina, tekur hesu
ferð upp spurningin um
heimildina hjá løgting-
inum at geva lógir.
Nógvar ásetingar í eini
stjórnarskipan eru vanliga
um, hvussu tingið - og
oftast eisini stjórnin - skulu
bera seg at, tá lógir skulu
samtykkjast. Summi vilja
halda, at tað er tað, sum
eyðkennir eina stjórnar-
skipan, at hon sigur hvørjir
landsins fremstu myndug-
leikar eru, og hvussu teir
virka.
Afturfyri stendur ofta
lítið um, hvat tingið kann
geva lógir um. Hvørji inni-
haldsligu evni ber til at
samtykkja lógir um? Rætti-
liga nógvar stjórnarskipanir
siga als onki um ‘hvat,’
men bara um ‘hvussu.’
Nakrar stjórnarskipanir
byggja tó á ta fatan, at
tingið bert hevur uppreks-
aðar heimildir, bert kann
geva lógir um tað, sum
stendur nevnt í stjórnar-
skipanini. Hetta eru oftast
stjórnarskipanir í størri
samveldum, t.d. ES og
USA. Aðrar byggja á ta
fatan, at tingið kann sam-
tykkja lógir um øll evni og
allar spurningar.
Har stjórnarskipanir lýsa
nøkur borgararættindi, vera
hesi rættindi oftast fataði
sum avmarkingar í, hvat
tingið kann samtykkja lógir
um, ella í øllum førum
hvussu tingið skal bera seg
at á ávísum økjum.
Í verandi yngru stýris-
skipanarlóg
er
umleið
tíggju staðni ásett, hvat
tingið kann geva lóg um,
m.a.:
útinnan av valrætti,
samsýning hjá
tingmonnum,
setanarviðurskifti hjá
landstýrismonnum,
heimild at áseta nærri lóg í
kunngerð,
uttantings eftirlit við
fyrisitingini,
skatt,
fíggjarætlan,
eykafíggjarætlan og aðra
fíggjarjáttan,
yvirtøku av málsøkjum og
skipan av yvirtiknum
málum,
ríkislógartilmæli,
kommunur.
Nakað neyvari uppreksan
síggja vit í heimastýrisskip-
anini, har løgtingið og
fólkatingið hava avrátt,
hvussu valdið at lóggeva
skal býtast teirra millum í
føroyska løgdøminum.
Í fyrra flaggdagsálitinum
hava vit mælt til heldur at
reksa upp heimildirnar at
geva lóg:
§70. Lóggávuheimild
Løgtingið kann lóggeva til
tess:
(1)(1) at uppfylla og
skipa hesa stjórnarskip-
an,
(1)(2) at skipa og tryggja
búskapin,
(1)(3) at tryggja og veita
lóg og landaskil,
(1)(4) at veita og virða
vælferð og trygd,
(1)(5) at virða og fremja
fólksins rættindi
Endmálið við hesi áseting
er at krevja av øllum fram-
tíðar lógaruppskotum, at
tey kunnu rættvísgerast við
at vísa til eina av hesum
ásetingum. Er talan um at
uppfylla stjórnarskipanina?
Er hetta at skipa búskapin?
Ella fer hetta uppskotið at
veita vælferð? Harvið er
neyðugt við orðum sum
vanliga fólkið skilur at
greina, hvat grundarlagið
er undir nýggjum áseting-
um, reglum og skyldum.
Ásetingin skal avmynda
fólksins virðir. Fólkið og
ikki tingið hevur evsta vald,
og tingsins vald má tí vera
upproknað og avmarkað í
stjórnarskipanini til tess at
minna politikarar á, at
teirra vald einans er avleitt
av fólksins evsta valdi.
Hvør skal so døma um,
nær tingið er farið út um
sínar heimildir? Og ber tað
til at siga, hvat veiku stand-
ardarnir um lóggávuheim-
ild skulu merkja í ítøkilig-
um málum?
Vanligi borgarin hugsar
kanska, at dómstólarnir
mugu døma, tí annars kann
stjórnarskipanin ikki vera
grundleggjandi lóg. Heldur
framtíðar ovasti dómstólur
í Føroyum, at hann kann
tulka standardirnar um lóg-
gávuheimild so neyvt, at
hann kann seta tinglógir til
viks sum óheimilaðar, eig-
ur hann at gera tað, men
greitt er, at víð rúmd er hjá
tinginum innan hesar orð-
ingar.
Meira
týdningarmikið
enn júst hvør skal verja
stjórnarskipanina, er at
stovnurin, sum endaliga
tulkar og verjir stjórnar-
skipanina, hevur valdið
aftanfyri sína fatan og kann
útinna hana í praksis. Og
hvør hevur meira veruligt
vald í einum fólkaræði enn
sjálv veljarafjøldin? Júst
eitt av fremstu endamálun-
um við hesi grein er at
undirstrika, at tingið hevur
sínar heimildir frá fólkin-
um og hevur ikki í sær
sjálvum nakran rætt, sum
fólkið ikki hevur givið, og
er endurspeglaður í áset-
ingini um lóggávuheimild.
Við hesi áseting fær fólkið
málið til at finnast at lóg-
gávuni. Veljarar og valevni
kunnu nú siga, at tey halda,
at lóggáva er samtykt
óheimilað og tí skal takast
av, ella at uppskot ikki skal
samtykkjast, tí tað fer ov
langt og ger seg inn á
borgarans frælsi.
Nú mugu politikarar, so
hvørt teir leggja mál fyri
tingið, mál ið hoyra til
innarliga í privatu lívsverð-
ini, at grundgeva fyri, at
fólkið við stjórnarskipanini
hevur givið tinginum vald
at samtykkja slík mál. Gera
teir ikki tað, kunnu tiltøk
teirra ikki metast at hava
undirtøku, vera legitim. Tá
kann fólkið, ið hevur tikið
hesa stjórnarskipan til sín,
bøta um skaðan á valinum
komandi.
Vónandi fer ásetingin um
uppreksaðar heimildir at
geva lóg tó fyrst og fremst
at tryggja okkum høgt støði
í kjakinum um lógarupp-
skot, tryggja okkum at
orðaskiftið fer at snúgva
seg um, hvat tingið eigur at
samtykkja grundað á fólk-
sins undirtøku og fólksins
áhugmál.
Elias Joensen
Janstovugøta 8-5
Tórshavn
Eg vil við hesum innar-
liga heita á allar myndug-
leikarnar í Føroyum um
at fremja tær útbyggingar
soleiðis, at tey sum hava
ávís brek verða verandi í
Føroyum, her tey hoyra
heima.Tit bygdu í 70-
unum eit statshospital.
Tað var mllum annað til
at taka teir føroyingar
heim, sum vóru á stovni í
Danmark. Nú ganga tað
ca 40-60 personar á
Statshospitalinum, sum
mangla at koma út á m. a
vardar íbúðir, tað er mær
sagt, at hvør persónor
kostar ca kr 3000 um
samdøgrið.
Útbúgvið heldur folk
soleiðis at tey kunna
røkta tey brekaðu her
heima.
Tað vil vera væl bílig-
ari enn at senda tey av
landinum. Við døminum
um lítla Petur venda vit
aftur til ta gamlu skipan-
ina, har vit senda tey,
sum hava brek av landin-
um. Og um tit ikki gera
neyðugar ábøtur á hesum
øki nú, so mugu tit, ið
ábyrgd hava ásanna, at tit
ikki eru vaksin til upp-
gávuna.
Tit hava spælt fallit –
hava onga samkenslu.
Vilja tit vera vinarlig
og geva mær svar upp á,
hvat tit vilja gera við lítla
Petur?
Hans J. Hermansen
Um úrslitið av ráðstevn-
uni Í Keypmannahavn
um blokkstuðulsskipan-
ina, ið hevur givið donsk-
um fjølmiðlum krás og
øst danskar politikkarar,
er øðrvísi enn tað, ið tit,
ið skipaðu fyri ráðstevn-
uni,
ætlaðu,
eru
tit
Ódugnaligir.
Fingu tit tað burturúr,
ið tit ætlaðu, eru tit vand-
miklir fyri land og fÓlk.
Bera tit ikki Føroya
fÓlki eina frágreiðing, ið
vit kunnu trúgva, eru tit
ábyrgdarleysir.
Megna tit ikki at koma
við einari tílíkari frá-
greiðing, eru tit Óbúnir.
Tverri sær enn út til, at
"man merkt die Absicht
und wird verstimmt",í tí í
skrivandi stund geva tit
øllum øðrum skyldina
fyri miseydnaðu?? ráð-
stevnuna uttan tykkum
sjálvum.
Stjórnarrit 3 - Heimild at geva lóg
Biddarin
Røktið heldur tey
brekaðu í Føroyum
Molsligar mis-
skiljangar?
Vegna Norður-
atlantsbólkin
Kuupik Kleist
Høgni Hoydal
Lars-Emil Johansen
Tórbjørn Jacobsen
Norðuratlantsbólkurin
skipaði fyri ráðstevnu um
búskapin í Ríkisfelagsskap-
inum á Christiansborg fyri
14 døgum síðani. Endamál-
ið var at fáa upplýsing um
tær búskaparligu mekan-
ismur, sum gera seg gald-
andi í stuðulsbúskapinum,
at lýsa støðuna í føroyskum
og grønlendskum búskapi í
dag, og at varpa ljós á
møguleikarnar fyri at skapa
sjálvberandi búskapir í
Føroyum og Grønlandi.
Hetta var fyrstu ferð, at
roynt hevur verið at lýsa
búskapin í tí sonevnda
ríkisfelagsskapinum undir
einum.
Føroyingar og grønlend-
ingar í Danmark, áhugaðir
danir, embætismenn hjá
donsku stjórnini, danskir
politikarar og grønlendskir
politikarar vóru til staðar.
Tíverri
sýndi
Føroya
Landsstýrið ikki ráðstevn-
uni áhuga.
Framløgurnar
vóru
áhugaverdar og sjónarmið-
ini sera fjølbroytt. T.d.
hildu nøkur blokkstuðulin
kunna hava ringar avleið-
ingar við sær, meðan onnur
hildu stuðulin vera fortreyt-
ina fyri sunnum samfeløg-
um í Føroyum og Grøn-
landi.
Onkur helt, at sjálvber-
andi búskapur má vera
málið, meðan onkur annar
helt, at Grønland og Før-
oyar eiga at knýta seg nærri
at Danmark og ikki hugsa
um at minka blokkstuðulin.
Málið um studning til
vinnulívið varð umrøtt, og
fólk vóru sum heild ímóti.
Men sjómannaskatturin í
Føroyum var ikki við-
gjørdur yvirhøvur.
Ráðstevnan fór fram í
friði og forligheit. Har var
eingin øsing og eingin
roynd at seta nakran upp
ímóti
nøkrum
øðrum.
Endamálið var einans at fáa
vitan og skapa dialog. Og
tað eydnaðist væl.
Trý umboð vóru úr Før-
oyum: Jørn Astrup Hansen,
Tróndur
Djurhuus
og
Hermann Oskarsson. Teirra
fyrilestrar um føroyskan
búskap og vinnu vóru sera
áhugaverdir og vaktu stóran
ans.
Vit steðga ikki
Síðani ráðstevnuna hava
fólk, sum ikki vóru til stað-
ar, sett fram sera álvarsam-
ar ákærur um endamálið
við ráðstevnuni. Ákærur,
sum eru tiknar úr leysum
lofti.
Endamálið við teimum
álopum, vit hava sæð farnu
tvær vikurnar, tykist vera at
steðga
arbeiðinum
hjá
Norðuratlantsbólkinum, og
at ræða fólk frá at siga sína
hugsan alment.
Vit ásanna, at tað eftir
hetta helst verður trupult at
fáa fólk at stíga fram við
síni hugsan. Men vit halda
upplýsing og opið kjak vera
hornasteinin í fólkaræðin-
um. Tað er orsøkin til, at vit
frá fyrsta degi hava lagt so
stóran dent á at fáa til vega
upplýsing og at birta upp
undir kjak.
Og tí fer okkara arbeiði
sjálvsagt at halda fram sum
higartil. Tey, sum halda
upplýsing og orðaskifti
vera skaðiligt, mugu ong-
antíð fáa sín vilja.
Virksemið hjá Norðuratlantsbólkinum heldur fram
C
M
Y
K
11
10