hósdagur 2. oktober 2014síða 4

Fríggjadagur 3. oktober 2014 · Nr. 112 4 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Eingin hjálp var til Helga, sigur 88 ára gamla Kathrina Højgaard við grátandi rødd. Í hjálparloysi sá hon sonin líða undir Parkinson fyri síðani at velja ringast hugsandi vegin burtur úr sjúkuni. Stillisligu neyðarrópini um hjálp eru tagnað Lívið fór undan Helga Neyðarróp út í tóman heim Parkinson Jón Brian Hvidtfeldt Dekkað er upp inni í stovuni í hugnaligu tvíhúsunum á Túgvu 12 í vesturbýnum í Havn. Vakra kaffistellið leið­ ir tankar­nar aftur til eina farna tíð. Trý sløg av heima­ bakaðum smákøkum eru aftur­við. Eg hugsi, um hetta man vera bakstur frá erv­ inum. Sorgin hevur lagt seg yvir heimið, har 64 ára gamli Helgi Højgaard livdi síni mongu, síðstu ár. Eftir situr mamman, 88 ára gamla Kathrina Højgaard, sum síðstu árini tók sær av son­ inum. – Helgi tosaði ikki nógv um sjúkuna. Hann segði lítið, var ein afturlatin persónur, men hann rópti um hjálp. Men eingin lurtaði, har var eingin hjálp til hansara. 88 ára gamla kvinnan má steðga á, tárini vinna á orð­ unum, ið hon skal seta á sítt elsta barn. Døturnar eru um hana. 63 ára gamla Marita, sum býr í Danmark. 62 ára gamla Birna, sum býr í Svøríki. Og 53 ára gamla Carolina, sum býr í Havn. Tær báðar eldru vóru heima í Føroyum og vitjaðu í summar, og eru nú aftur heima, hesaferð í tung­ um ørindum. – Helgi var nógv versn­ aður, tá vit vóru heima í summar. Um hálvan juli endaði hann eisini á sjúkra­ húsinum, men varð sendur heim aftur beinanvegin við sterkari heilivági, sum hann tó ikki fekk tað betur av. Tað var tíðiligt, at heilivágurin virkaði ikki, sum hann skuldi, greiðir Marita frá. Helgi Højgaard hevði Parkinson. Sjúkan byrjaði fyri sjey árum síðani, og fekk so við og við fasta­ tøkur á hon­um. Helgi var út­búgvin bygnings­sniðkari og elektro­nikk teknikari. Hann fór í læru á Sniðkara­ virk­inum í Grøn­landi og ar­ beiddi á Telefon­verkinum, á Elektron og seinni á Bygnings­sniðkara­virkinum BSV. Síðstu arbeiðsárini hevði hann egna fyritøku, ið seldi alternativa heilivágin Alka-Mine. Fyri góðum seks árum síðani noyddi sjúkan hann at gevast við at arbeiða. – Hann var stillur, frið­ ar­ligur og tolin. Og so dugdi hann alt, var fittur í hond­ unum, greiðir Carolina frá um bróðurin. Systrarnar búgva uttan­ lands, meðan Carolina býr í Havn og tí hevur havt betri møguleika at vera um bróð­ urin, ið eisini á eldri árum búði inni hjá mammuni. – Hann var altíð einsa­mallur. Men hjálp­samur. Hann hjálpti mær altíð við at taka av borð­inum og seta í køli­skáp­ið, greið­ir Kathrina frá. – Og so dugdi hann væl orðaspøl. Søgdu vit okk­urt, so kom hann ofta við onkrum stutt­ ligum aftur­svari, leggur Birna afturat. Fyri eina stund smílast tær fýra kvinn­urnar allar í senn. Sjúkan Nýtt fokus kom á Parkinson sjúkuna, tá kendi ameri­ kanski sjón­leik­arin Robin Williams í august mánað lat lív. 63 ára gamli Williams hevði Parkinson, og valdi eftir øllum at døma at taka sítt egna lív. Hóast Parkinson varð stað­fest sum sjúka, heilt afturi í 1817, so er framvegis eingin lekjandi viðgerð móti sjúk­uni. Høvuðsorsøkin til sjúkuna er at ov lítið av evn­ inum dopamin, bindiliðið mill­um nerva­kyknurnar í heil­anum, verður framleitt í ávísum pørtum av heilanum. Ymisk sløg av heilivági eru á marknaðinum, sum kunnu økja um dopaminið í heil­ anum, men hava tey tó ofta hjáárin við sær. Sambært serfrøðini á økinum stríðast 40 prosent av parkinson sjúklingum við tunglyndi. 64 ára gamli Helgi Høj­ gaard stríddist eitt hart stríð síðstu tíðina. – Hann var óróligur í kropp­inum. Vøddarnir hjá hon­um livdu alla tíðina, og ofta fekk hann hvørki sitið ella ligið. Segði at tað var sum at sita á nálum. Vit runnu ofta í frystiboksina eftir onkrum køldum, sum hann kundi sita á. Eisini tiv­ aði hann, fekk andaneyð, greiða systrarnar frá um síðstu tíðina hjá Helga. – Eg sá, at hann píndist. Hann var stillur, frið­ar­ligur og tolin. Og so dugdi hann alt, var fittur í hond­unum Helgi Højgaard Mynd: Privat