hósdagur 2. oktober 2014síða 12

Fríggjadagur 3. oktober 2014 · Nr. 112 12 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Birita Wardum arkitektur Landsverk hevur í avrikssátt­mál­ anum fyri 2014 sett sær sum mál at fáa gongd á arbeiðið at orða eitt uppskot til arkitekturpolitikk fyri Føroyar. Stovnurin er farin undir at fyrireika og formfesta ein byggilistapolitikk, ið skal nýtast sum stevnumið og leiðbeining fyri alt, sum framyvir verður bygt í Føroyum. Ein politikk, sum verður gjørdur við virðing fyri bæði tí arvi og siðaarvi, ið vit sum land eiga. Ein arkitekturpolitikkur skal fyrst og fremst vera viðvirkandi til, at vit í Føroyum fáa skapt teir røttu karmarnar, har fólk trívast, mennast, liva og virka. Hann skal hjálpa okkum at skapa vælvirkandi, brúkaravinarlig, trygg og vøkur verk. Tað er endamálið, at bæði land og kommunur skulu hava yvir­ skipaðar meginreglur at halda seg til, tá ið nakað skal byggjast. Við evnisdegnum um arkitektur­ politikk í Norðurlandahúsinum var skjøtil settur á at fáa eina breiða undirtøku millum fakfólk innan arkitektur, fyri síðani eftirfylgjandi at evna til ein arkitekturpolitikk saman við áhugaðum pørtum og myndugleikum. Landsverk hevur arbeitt víðari við hesum tilfari, sum fyribils hevur fingið fylgjandi fýra høvuðsyvirskriftir: - Arkitekturur og arkitektonisk dygd - Arkitekturur og borgarin - Arkitekturur og burðardygd - Arkitekturur og nýmenning Størri tilvitan um arkitektur Breið semja var á evnisdegnum um, at stórur dentur skal leggjast á at fáa fólk meira tilvitað um arki­tek­ tur. Vanliga verður arkitekturur settur í samband við tað vakra og kostnaðarmikla - við tað, ið eygað sær, og ikki ta breiðu merkingina, sum fevnir um bæði dygd, trivnað, uppliving, staðseting og haldføri. Tað finnast nógvar allýsingar av hugtakinum “arkitekturur” ella “byggilist”, sum tað eisini nevnist á føroyskum. Rómverjin Vitruvius orðaði umleið 20 ár fyri Kristi føðing elstu kendu lýsingina av byggilist. Sambært honum er byggilist javnvágin millum TAÐ GAGNLIGA/ EFFEKTIVA, TAÐ HALDGÓÐA OG VAKURLEIKA. Ætlanin er, at arkitektur­poli­tikk­ urin skal viðvirka til, at bæði skúl­ ar, barnagarðar og aðrir stovnar taka fakið arkitektur meira til sín, soleiðis at fólk við tíðini skilja hetta hugtak betur og gerast meira til­ vitað um ta nyttu og jaligu ávirkan, ið góður arkitekturur hevur við sær á umhvørvið, vit liva og virka í. Í sambandi við árliga altjóða arki­tekturdagin hava arkitektar á Landsverki seinnu árini nýtt høvi til at fara út á skúlar í landinum at undirvísa børnum og ungum í arkitekturi, og royndirnar hava verið sera jaligar. Aftur verður vitjað á fimm ymiskum skúlum í landinum. Arkitektoniskar perlur draga fólk at sær Sæð í einum størri perspektivi og samanhangi skal arkitekturur ella byggilist endurspegla tíðina, vit liva í. Bæði hvussu vit liva, virka og hugsa. Byggilistin er ein týðandi partur av samfelagsmenningini og er eisini við til at geva einum sam­ felagi samleika. Frakland seta vit oftani í samband við Eiffel-torn­ ið, Champs-Élysées, Notre Dame, Versailles o.s.fr., meðan Ong­land fær tank­arnar at leita á Tower Bridge, Big Ben og Trafalgar Square, og Avstralia minnir okk­ um á Sidney Opera House. Nú hev­ur eisini Reykja­vík fingið sítt opera­hús við Hørpu, sum uttan iva fær mong ferða­fólk við áhuga fyri byggi­list at vitja Ísland. Soleiðis kunnu arki­tekton­iskar perlur bæði draga ferða­fólk til landið, fáa lokalar íbúgvar at trívast betri og kenna stolt­leika ættar­ lið eftir ættarlið og vinna land­ inum jaligan samleika. Síðu­vinn­ ing­urin er, at hetta samstundis gerst ein eyka inntøkukelda fyri samfelagið. Lond og kommunur hava tí nógv at vinna, um tey seta sær greið og framsøkin mál fyri, hvussu byggjast skal. Arkitekturpolitikkurin her heima skal yvir­skipað sæð syrgja fyri, at føroyskur arkitekturur fram­haldandi mennist og er við til at lyfta eina samfelagsábyrgd. Tað hevur stóran týdning, at hesin politikkur tryggjar, at byggi­ment­ anin eisini í framtíðini hevur høga góðsku. Tað krevur eitt málrættað og samskipað átak, sum Landsverk nú hevur tikið stig til. Føroyar skulu hava ein arkitekturpolitikk BYGGILIST: Mikudagin 20. august í ár skipaði Landsverk fyri evnisdegi um arkitekturpolitikk í Norðurlandahúsinum, har arkitektar úr øllum landinum luttóku í eini verkstovu um evnið. Stórur áhugi var fyri tiltakinum, og Landsverk fekk nógv gott og nýtiligt tilfar burtur úr degnum, sum longu hevur lagt lunnar undir fyrstu orðingarnar í einum komandi uppskoti til arkitekturpolitikk fyri Føroyar. ÚR AVRIKSSÁTTMÁLANUM FYRI 2014: “Tað er umráðandi, at tað almenna er ein fyrimynd og gongur á odda í byggilistarligum viðurskiftum. Vit menniskju hava fyri stóran part okkara samleika í tí fysiska umhvørvinum, náttúruni og í tí menniskjaskapta rúminum. Býir og bygdir, bygningar, landslag og býarinnbúgv hava stóran týdning fyri trivnaðin hjá fólki. Við hesum í huga er tað av stórum týdningi, at yvirskipaða tilgongdin til bygging verður sett á breddan. Landsverk tekur lut í norðurlendskum samstarvi um arkitekturpolitikk, og fer í 2014 at orða eina ætlan fyri byggilist.” UTILITAS – FIRMITAS – VENITAS Arkitekturur er at skapa vælvirkandi, trygg og vøkur (bygnings-) verk, sum ítøkiliga gagna við at vera gagnlig/effektiv (UTILITAS), hald­góð (FIRMITAS) og lutvíst óítøki­liga við at veita vakrar (VENITAS), stimbr­ andi og heilsugóðar karm­ar um virknað og lív. Arkitekturardagar