týsdagur 7. oktober 2014síða 34

Mikudagur 8. oktober 2014 · Nr. 114 2 Sosialurin Ingolf S. Olsen 1. januar fer galdandi sáttmáli millum Føroya Reiðarafelag øðrumegin og tey trý manningarfeløgini Før­oya Fiskimannafelag, Maskin­meist­ ara­felagið og Føroya Skipara- og Navigatørfelag hinumegin úr gildi. Tað merkir, at sáttmála­sam­ráð­ ingar fara at fylla meginpartin av heyst- og vetrardagsskránni hjá Fiski­mannafelagnum. Í virðing fyri mótpartinum vil Jan Højgaard, formaður í Fiski­ manna­felagnum, ikki fara í smálutir við, hvørji krøv Fiskimannafelagið fer at seta fram at fáa staðfest í nýggja sáttmálanum, men yvir­ skipað vil hann stórbroytingar í øllum sáttmálastrukturinum, sum ikki er dagførdur í mannaminni. – Tað kann ljóða so ógvusligt, tá tosað verður um stórbroytingar, men hetta er nakað, sum vit og Reiðarafelagið eru samd um, og vit hava longu í umleið eitt ár havt fleiri fundir um hetta, sigur hann. Dagføring Higartil hava manningarfeløgini fundast við Herálv Joensen, stjóra í Reiðarafelagnum, og Jógv­an Jesper­ sen, stjóra í Felag­num Nótaskip, sum er eitt av undirfeløgunum í Reið­arafelagnum. – Farið verður snøgt sagt gjøg­ num allan tekstin, har hvørt komma og hvørt orð, skal vendast. Tá arbeiðið er liðugt, skulu vit helst hava ein heilt nýggjan sáttmála, ið er í samsvari við nútiðina, men sum eisini hevur ein rygg, ið kann halda í nógv ár frameftir, sigur Jan Højgaard. Sáttmálin millum manningar­ feløgini og Reiðarafelagið er býttur í tveir høvuðspartar – fyrsti partur, sum er felagsreglur, galdandi fyri allar skipabólkarnar, og annar partur, sum umfatar serreglur fyri hvønn skipabólk sær. Men umframt hetta høvuðsuppbýti, sum tað er góður logikkur í, so eru eisini við tíðini gjørdir fleiri sersáttmálar fyri einstøk skip. – Eg vænti, at vit eisini eft­ir dagføringina fara at hava eitt upp­ býti í felagsreglur og ser­regl­ur, men eitt av málunum hjá Fiski­manna­ felagnum er, at tað skulu vera nógv færri sersáttmálar enn í dag, og tað eigur eisini at bera til at leggja onkrar bólkar saman, til dømis ídnaðarskip og nótaskip, sigur Jan Højgaard. Ein uppsjóvarbólk Ongin grundleggjandi tekniskur munur er á skipunum í hesum báð­ um bólkunum, og tey fiska somu fiskasløg við sama reiðskapi. Skiln­ aðurin millum ídnaðarbólkin og nótabólkin er bara grundaður á ein mun á, hvønn søguligan uppruna fiskirættindini hjá skipunum hava. Men býtisprosentið fyri ídn­aðar­ skip er 27 og fyri nótaskip 17,5. Og skipini og teirra rættindi eru eisini so ymisk innanfyri hvønn bólk sær, at neyðugt hevur verið at gjørt ser­ sáttmálar. – Stendur tað til mín, verða ídn­ aðarskipini og nótaskipini løgd saman í ein felags bólk fyri upp­ sjóvar­skip, har býtisprosent og eyka­partar eru teir somu. Í dag er tað ókeypis fyri yvirmenninar, um sersáttmáli verður gjørdur, so eitt ídnaðarskip sleppur at av­ rokna eftir nótasáttmálanum, tí eykapartarnir eru so nógv hægri umborð á nótaskipunum enn á ídnaðarskipunum, at teir uppviga fallið í býtisprosenti frá 27 til 17,5. Men dekkararnir betala gildið, tí teir missa øll hasi prosentini uttan at fáa nakað sum helst afturfyri, sigur Jan Højgaard. Út við rakstri Ovarlaga á ynskilistanum hjá Fiski­mannafelagnum til ein dag­ førdan sáttmála er eisini, at allar rakstrarútreiðslurnar, sum við tíðini hava sníkt seg inn í sáttmálan, verða lúkaðar úr aftur. – Tað snýr seg um til dømis oljuútreiðslur, útreiðslur til reið­ skap og tilfeingisgjald. Hesar út­ reiðslurnar skulu burtur úr av­ rokn­ingunum. Eg veit væl, at vit neyvan sleppa av við allar rakst­ rar­útreiðslurnar uttan at skula geva okkurt afturfyri, men tær hoyra ikki heima á avrokningini. Vit hava eisini alla somlu tíðina orku- og pengakrevjandi stríðsmál, annaðhvørt í Gerðarrættinum ella í Føroya Rætti, um manningin eigur at taka lut í hesum ella hasum rakstrarútreiðslunum, og tað er ikki haldbart, sigur formaðurin í Fiskimannafelagnum. Fasta løn Av øðrum grundleggjandi broyt­ ing­um, sum tosað verður um í sam­bandi við dagføringina av sátt­málanum, kann nevnast fast­ lønarsáttmáli. – Tað er ikki útilokað, at mann­ ingarnar í onkrum bólkum, til dømis umborð á botnfiskatrolarunum í heimasjógvi og umborð á línu­ skip­unum, høvdu verið best tjent­ ar við fastlønarskipanum, har menn­inir eru tryggjaðir eina góða, fasta mánaðarløn við einari væl skipaðari frítíð og afturat høvdu eina bonusskipan, so teir eisini tjena meira, tá fiskiskapurin er góð­ ur, sigur Jan Højgaard. – Men hetta er yvirhøvur ikki liðugt gjøgnumhugsað enn, og eg veit heldur ikki, um og hvussu tað kann gerast, tí fyri aðrar bólkar, eitt nú uppsjóvarflotan, loysir tað seg í løtuni nógv betri fyri mann­ing­ ina, at teir verða løntir við einum býtisprosenti sum nú. Men tað kann knappliga broytast, so tað verður øvugt. Tí kann tað skjótt verða sum at skjóta seg sjálvan í fótin, um vit læsa okkum fastar til eina ávísa skipan, men tað ber kanska til at finna fram til onkra fleksibla loysn, sigur Jan Højgaard. Knøpp tíð Hann leggur dent á, at alt enn stend­ ur opið at kjakast um í sambandi við sáttmáladagføringina, og hann ivast eisini í, um arbeiðið kann gerast liðugt longu til nýggjárs, tá verandi sáttmáli fer úr gildi. – Vit fara at leggja stóra orku í, at gera hetta tiltrongda upp­rudd­ ingararbeiði, men tað skal tó ikki skundast so ógvusliga ígjøgnum, at onki skil verður á. Tí kann tað verða neyðugt at gera styttri sáttmálar fyri fyrst við støði í verandi sátt­ mála­strukturi, til vit hava eina dagføring, sum allir partar kunnu liva við, og sum er haldbar, sigur Jan Højgaard. Samráðingar fyri framman Sáttmálin millum tey trý manningarfeløgini og Føroya Reiðarafelag er sagdur upp at fara úr gildi á nýggjárinum. Partarnir hava í eina tíð havt fundir um eina grundleggjandi dagføring av øllum sáttmálanum. Málið hjá Føroya Fiskimannafelagi er, at sáttmálin verður greiðari, einfaldari og ikki minst, at rakstrarútreiðslur verða lúkaðar burtur úr aftur, sigur Jan Højgaard, formaður í Fiskimannafelagnum. Óvist er tó, um hetta arbeiðið verður liðugt til nýggjárs. – Stendur tað til mín, verða ídnaðarskipini og nótaskipini løgd saman í ein felags bólk fyri uppsjóvarskip, har býtisprosent og eykapartar eru teir somu, sigur Jan Højgaard, formaður í Føroya Fiskimannafelag, millum annað um ynskini í sambandi við arbeiðið at dagføra allan sáttmálan millum tey trý manningarfeløgini og Reiðarafelagið