hósdagur 16. oktober 2014síða 6

Fríggjadagur 17. oktober 2014 · Nr. 118 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Jón Brian Hvidtfeldt – Hatta er at blanda perur og bananir saman. Heðin Mortensen er av­ gjørd­ur í spurninginum, hví stóru inntøkurnar hjá Tórs­havn­ar Havn ikki kunnu vinna vegin fram til kommunu­kassan. Í Sosialinum mánadagin vísti advokaturin Bjørn á Heygum á, at skatta­borg­ar­ a­rn­ir í høvuðsstaðnum eiga inn­tøkurnar hjá Tórshavnar Havn: – Havnapengar eru ein kommunal inntøka, og Tórs­ havnar Kommuna eigur tí peng­ar­nar. Tað er einki til hindurs fyri, at hesar 100 millión­ir­nar verða tiknar inn í kommunukassan og latn­ar út aftur í skattalætta til borgararnar í Tórshavnar Kom­mu­nu, sigur Bjørn á Heyg­um. Diskusjónin er áhugaverd, nú bæði fíggjarlógin fyri 2015 og fíggjarætlanin hjá Tórs­ havn­ar Kommunu fyri 2015 eru til viðgerðar, ávíkavist í løg­tinginum og á Vaglinum. Tá landsstýrismaðurin í fíggjar­málum legði fram fíggjar­lógar­upp­skot­ið fyri 2015, eftirlýstu mong, hvar skatt­a­lætt­in til lægru inn­ tøkur­nar bleiv av. Lands­ stýris­maðurin sen­di apuna víðari til kom­mun­ur­nar, sum sam­bært honum fara avstað við at kalla øllum skatta­ krónun­um hjá lægru inn­ tøku­num. Og løg­maður tók tráð­in upp­aft­ur, tá fíggjar­ lóg­in var til fyrstu við­gerð í løg­tinginum nakrar dag­ar seinni: - Javnaðarborgarstjórin í Havn, sum eigur øgiliga nógv­ar pengar, vil ikki geva teimum lágløntu skatta­lætta, segði Kaj Leo Holm Johanne­ sen í tinginum henda dagin. Tórshavnar Havn skal sum kunnugt gjalda allar tær 94 milliónirnar, sum tað higartil er mett at kosta at umvæla og umbyggja gamla saltsilobygningin til eitt nýmótans Sjóvinnuhús. Í lang­tíðar­ætlanini hjá Tórs­ havn­ar Havn liggur somu­ leið­is í kortunum ein havna­ út­bygg­ing fyri tilsamans 350 millión­ir krónur. Tórshavnar Havn skapar so nógvar inn­ tøk­ur, at hon sambært borgar­stjóranum sjálv megn­ ar at gjalda hesar stóru íløg­ ur. Heðin Mortensen tví­held­ ur um, at eingin króna skal úr kassanum hjá Tórshavnar Havn í kommunukassan á Vagli­num. – Tórshavnar Havn er ein forrætning við inn­tøk­ um og útreiðslum. Rakst­ ur, umvælingar og íløg­ur hjá Tórshavnar Havn verða fíggjarðar við inn­tøk­um hjá Tórshavnar Havn, og eg pástandi, at Tórs­havn­ar Havn hevur bestu havna­ viður­skifti í landinum, argu­ menter­ar Heðin Mortensen. Skatturin Samstundis sum Tórshavnar Havn ger stórar íløgur, so tví­heldur borgarstjórin um, at pengar eru ikki til skatta­ lætta. – Tað er fullkomiliga hol í høvdið at tosa um, at kommunur skulu lækka skatt­in. Landið krevur okk­ um at rinda bæði eitt og annað og tað ber ikki til, sam­stundis sum vit skulu lækka skattin. Skulu vit veita skatta­lætta, mugu vit eisini fáa part av inntøkunum hjá landskassanum, segði Heðin Mortensen við in.fo 1. okto­ ber. Við boðskapinum vildi borgar­stjórin skúgva frá sær pástandin, at hansara kommuna er orsøkin til, at lægru inntøkurnar ikki fáa skatta­lætta. Hvussu kanst tú siga so­ leið­is, samstundis sum tú brúkar 100 milliónir til at seta í stand ein gamlan bygn­ ing á Vestaru vág, soleiðis at hann kann húsa pørtum av vinnu­lívinum í býnum? – Eg klári ikki at svara spurninginum so ein­falt, sum tú setir hann. Inn­tøkur­ nar hjá Tórshavnar Havn skulu sum nevnt brúkast til Tórs­havnar Havn. Alt annað er at blanda saman perur og bananir. Hví er tað soleiðis? – Hetta er ein leistur, sum hevur verið brúktur, líka síðani vit bygdu út molan í Havn fyrst í sjeytiárunum. Tú eftirlýsir møguleikan at sleppa fram at inntøkum hjá landskassanum, sam­ stund­is sum tú ikki vil fara eftir eini inntøku hjá kommun­uni sjálvari. Hví er tað rími­ligt? – Tað er at blanda tingini saman. Tað vildi verið ein løtu­vinningur at tikið inn­ tøk­ur frá Tórshavnar Havn at latið út sum skatta­ lætta, fyri so at farið í kommunukassan og latið skatt­gjaldaran rinda fyri neyðug­ar íløgur í Tórshavnar havn, tá tað skal gerast. Hví? – Tórshavnar Havn hevur bestu havnaviðurskifti í landi­num, men vit hugsa lang­sigt­að. Vit skulu fram­ hald­andi hava bestu um­ støður­nar. Tú mást hava visjón­ir! Sum nevnt leggur fíggjar­ ætlan­in hjá Tórshavnar Kommu­nu fyri 2015 upp til sama skattaprosent og sama barna­frádrátt sum í ár. – Skattalætti er so nógv. Í míni verð er skattalætti eisini góð­ar vælferðartænastur, ið antin eru ókeypis ella bíligar fyri borgaran at brúka, sigur Heðin Mortensen og nevnir buss­leiðina, svimjihøllina og systkinaavsláttur á dag­ stovnu­num sum dømi. Partafelag Tað er sjónligt, at borgar­ stjórin hevur hug at kvala mynd­ina av Tórshavnar Havn sum eina inntøkukeldu fyri kommunukassan. Hann vil tvørturímóti fara øvugta vegin: – Eg kundi ynskt mær eina havna­lóg, sum gav heimild at skilja sundur virksemið á havna­lagnum frá restini av kommun­uni. Tað er leisturin, sum verður brúktur alla aðra­stað­ni, og sum skapar vøkst­ur, argumenterar Heðin Mortensen. Ein leistur, har Tórs­havn­ ar Havn gjørdist alment parta­felag? – Ja, ella í øllum føri ein leist­ur, har Tórshavnar Havn kundi verið skipað á meira handilsligum grund­ar­lag. Tað vildi bøtt um inn­tøku­ møgu­leikarnar. Hvat hevði verið betri? – Vit hava higartil valt at halda Tórshavnar Havn í egnum roknskapi. Men eitt vatntætt skott millum kommununa og Tórshavnar Havn hevði skapt ein heilt annan dynamikk. Tórs­havn­ ar Havn hevði tá havt nógv betri møguleikar at skapa virk­semi og útvega sær inn­ tøk­ur, argumenterar Heð­in Morten­sen. Sambært borgar­stjóra­ num hevur kommunala ynsk­ið ligið á borðinum í longri tíð. – Arbeiðið er gjørt, men lands­stýrið og løgtingið fær ikki tikið seg saman til at fáa neyðugu lóggávuna sam­ tykta, sigur Heðin Morten­ sen. sjóvinnuhúsið Skatturin lækkar ikki Borgarstjórin í Havn eftirlýsir møguleikan at skilja Tórshavnar Havn heilt burtur frá Tórshavnar Kommunu. Og tað kemur ikki upp á tal at brúka inntøkur hjá Tórshavnar til at lætta um hjá borgarum í Havn ella øvugt, sigur Heðin Mortensen Er tað tá ikki skatta­ borgar­arnir í Havn, sum í síðsta enda gjalda fyri Sjó­ vinnu­húsið? – Nei, soleiðis síggja vit tað ikki. Tórshavnar Havn er ein forrætning, sum hevur nakrar inntøkur og nakrar útreiðsl­ur. Og hetta er ein útreiðs­la hjá Tórshavnar Havn. Politisk leiga Sambært gerðabókunum hjá Tórshavnar Býráð verða tað býráðspolitikararnir sjálv­ir, sum koma at gera av, hvørjar privatar fyri­tøk­ ur skulu sleppa inn í Sjó­ vinnu­húsið at leiga. Í august í fjør vísti Vinnu­nevndin í bý­ráð­num á, at ein ávísur áhugi hevði verið fyri at leiga í bygninginum. Men sam­bært nevndini vóru tað ikki allir leigararnir, sum hóskaðu so væl til tær ætlan­ ir, sum kommunan hevði við Sjóvinnuhúsinum. Til­mælið frá Vinnunevndini varð tí so­ljóð­andi: ”Mælt verður til at leiga út til tær fyri­tøkur­ nar, sum vit halda passa til kon­sept­ið, fyri eisini at geva pláss til meira hóskandi leigar­ar, sum koma við tíð­ ini.” Heðin Mortensen við­ gongur eisini, at tað vera bý­ ráðs­politikarar, sum koma at gera av, hvørjar privat­ar fyritøkur sleppa gjøg­num nálareygað inn í Sjó­vinnu­ húsið: – Ja, fyrst og fremst verða tað býráðspolitikararnir í Vinnu­nevndini, sum taka støðu til leigararnar. Men kem­ur tað til skarpskeringar, so verður tað lagt fyri bý­ráð­ ið. Heðin Mortensen held­ur onga orsøk vera at lýsa leigu­ møguleikarnar í Sjó­vinnu­ húsi­num leys­ar hjá øllum at søkja. Borgar­stjórin vísir hinvegin á, at leigumálini verða verða vald út eftir føst­ um mannagongdum. – Nei, tað verður neyvan lýst alment. Hinvegin er kunn­að alment um bæði møgu­lei­k­ar og málbólk. Boðskap­ur­in er, at vit ynskja vinnufyritøkur, sum hava nakað við sjógvin at gera. Eg rokni við, at áhug­að­ ar fyritøkur venda sær til okkara, sigur Heðin Morten­ sen og dregur fjórðu kanin­ ina úr hattinum: – Vit vita enn ikki, hvussu stóran part av bygninginum Tórs­havnar Havn og Tórs­ havn­ar Kommuna sjálvi koma at brúka. Nógv virk­ semi í kommununi kann flyta inn har. Hvør veit, kanska øll umsitingin hjá kommun­uni endar har úti. Hevur kommunan ikki fyri kortum keypt bygningar frá BankNordik, júst til kommu­nalu umsitingina? – Har vóru fleiri um boði at keypa. Tað er altíð skjótt at selja ein bygning aftur, svar­ar Heðin Mortensen. Hóast Tórshavnar Havn klárar at gera íløgur fyri smáar 100 milliónir í Sjóvinnuhúsið og útbyggja havnalagið fyri aðrar 350 milliónir, so hevur Tórshavnar Kommuna ikki ráð at lækka skattin. – Tað er at blanda perur og bananir saman, sigur Heðin Mortensen, sum ikki vil hoyra talan um at lata inntøkurnar hjá Tórshavnar Havn fara í kommunukassan. Mynd: Alan Brockie/Tórshavnar Kommuna