hósdagur 16. oktober 2014síða 10

Fríggjadagur 17. oktober 2014 · Nr. 118 10 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mortan Absalonson Østerø Tað kann tykjast undr­unar­ vert, at fólk tíma at nýta sín pening upp á gekkar, tá ið sannlíkindini fyri at vinna eru so lítil. Serfrøðingar vilja vera við, at lønarevnið í heilanum hjá menniskjum – dopamin – ger seg galdandi til, at vit tíma at spæla eydnu­spøl. Sambært Hera Kragesteen, sálarfrøðingi, hava vánaligu útlitini fyri vinningi lítið at gera við, hví vit spæla gekk hesi fríggjakvøldini. Um nak­ að, kann tað økja um hugin at spæla við. Hann vísir á eina roynd, sum varð gjørd við rottum, og leysliga kann førast yvir á menniskjalig viðurskifti tá tað kemur til eydnuspøl. Tilvildarliga lønin eggjar okkum at spæla – Rotturnar vórðu settar í eitt búr, har tær við at traðka á eina pedal fingu vatn til vega. Vanliga skuldu tær bert traðka á eina ferð fyri at fáa vatn. Tá ið royndarleiðarirnir broyttu hetta til, at vatn var givið út tilvildarliga, førdi tað við sær, at rotturnar løgdu enn harðari fyri, at fáa vatn – somikið nógv løgdu tær fyri, at tær arbeiddi seg til deyða, sigur Heri Kragesteen. Tá ið vit síggja, at 31.000 gekkar verða seldir, hóast sannlíkindini eru somikið lítil at vinna, kann tað tulkast sum, at vit, eins og rotturnar, arbeiða eftir at fáa til vega eina tilvildarliga løn. – Tað er onkursvegna ein flýggjan úr gerandisdegnum, har vit sleppa at droyma okk­um burtur úr trongum fíggjar­ligum korum til uttan­ landsferðir og marglæti, sig­ ur Heri Kragesteen, og legg­ ur afturat, at kanska eisini vónin um, at vit sleppa í sjón­varpi ella vera kend í eitt stutt tíðarbil eisini ligg­ur undir orsøkini at vit spæla. Mest av øllum, so fylla jú eisini fríggjakvøldið út við samveru og hugna við gekk­ inum. Enn einaferð metstór upphædd at vinna Fríggjadagsbíðirøðirnar í handlunum eftir ar­beiðs­tíð vera ivaleyst fullar av fólki, sum øll ætla sær ein gekk. Fyri nøkur kennist tað kanska enntá ógvuliga veru­ligt, at tey fara at vinna. Í bíði­røðini gloyma tey alt um júst farnu ar­beiðsvikuna og ímynda sær, hvussu tey fara at brúka ta 1,4 milliónina. Eirikur Lindenskov Tjóðveldi hevur enn ikki tikið støðu til, um flokkurin stillar upp til komandi fólka­ tingsval. Men tað hevur einki við uppstillingina hjá Zakariasi Wang at gera. – Hvørja ferð eitt fólka­tingsval nærkast, so viðgera vit tað á flokstingi, um Tjóðveldi skal stilla upp ella ikki. Tað sigur Høgni Hoydal, for­maður í Tjóðveldi. – Soleiðis hevur altíð verið gjørt. Á flokstingi verð­ur orðaskifti um tað, og so verður atkvøtt, hvørt flokkurin stillar upp ella ikki, sigur Høgni Hoydal. Síðani fólkatingsvalið í 1973 hevur Tjóðveldi stillað upp hvørja ferð og fingið mann valdan fimm ferðir, í 1973, 1975, 2001, 2005 og 2007. Í 1973 og 1975 var Ellindur Patursson valdur, og seinnu ferðirnar var tað Høgni Hoydal. Hóast tjóðveldisfólk eru ymisk á máli um upp­ still­ing til fólka­tingsval, so hevur tað hvørjaferð verið ein rímuliga stórur meiri­ luti fyri uppstilling. Fólka­ tingsval er ikki høvuðs­ málið hjá Tjóðveldi, men tað snýr seg eisini um taktikk, viðgongur Høgni Hoydal, tí við ikki at stilla upp, so hava tjóðveldisfólk høvi at velja aðrar flokkar, og tað kann føra til mistar atkvøður til onnur val. – Tað er júst so, sigur Høgni Hoydal. Vit vilja sjálv­ andi ikki lata hendan pallin yvir til aðrar flokkar, og tí stilla vit upp, sigur Høgni Hoydal, sum vísir á, at eftir hansara tykki, so eru tað tveir sambandsflokkar, sum eru umboðaðir á hesum palli í dag. Tað ber ikki longur til at gera listasamgongur til fólka­tingsval, og tí er tað ikki ein møguleiki, at Tjóð­ veldi og Zakarias Wang gera listasamgongu, eins og Zakarias Wang og Fólka­ flokkurin gjørdu í 1971. Spurdur um tað er ein møguleiki, at Tjóðveldi og Zakarias Wang á onkran hátt stilla upp saman, sigur Høgni Hoydal, at tað hevur einki verið tosað um tað. – Eg havi als ikki tosað við Zakarias Wang um uppstilling. Vit fingu eitt bræ, sum eg haldi hann hevur sent øllum flokkum, har hann boðar frá, at hann ætlar at stilla upp. Høgni Hoydal sigur, at Tjóðveldi og Zakarias Wang ikki eru heilt samd um, hvussu føroyska fullveldið skal skipast. Hann vísir á, at Zakarias Wang vil hava donsku stjónrina skipa eitt ting í Føroyum, meðan Tjóðveldi heldur, at hetta eru viðurskifti, sum føroyingar sjálvir eiga at skipa fyri. – So har er ein tulk­ingar­ munur, staðfestir Høgni Hoydal. Tá fólkatingsval nærkast, tekur Tjóðveldi støðu til uppstilling. Síðani 1973 hevur flokkurin stillað upp danska fólkatingsvalið. – Tí vit vilja ikki lata hinum flokkunum tann pallin, sigur Høgni Hoydal Stillar upp til fólkatingið Tjóðveldi tekur støðu hvørja ferð Vit droyma okkum úr veruleikanum við gekkinum Slakir 31.000 gekkar søgdust vera seldir eitt av farnu fríggjakvøldunum. Sannlíkindini fyri, at ein av seldu gekkunum hevur tilvildarligu tølini sett saman soleiðis, at eigarin fær fulla plátu til seinasta spælið, er óhugsandi lítil. At viðkomandi síðani skal vera fyrstur at ringja inn og síðani snara einum hjóli, bøtur ikki um tey sannlíkindini Gekkaverturin Petrina Berg