hósdagur 16. oktober 2014síða 47

Sosialurin nr. 118 · 17. oktober 2014 15 VIKUSKIFTI væl tað eydnaðist hesum konum at fáa húsið undan, hóast hesa vanlukku, sum teimum var fyri. Hesar kvinnur eru vissuliga tær sonnu hetjurnar í Føroyum. Jákup Mikal minnist eisini, at nøkur fá ár eftir, at Anna gekk burtur kom danski sendi­ harrin í Íslandi, Fontenay, saman við konuni til Føroya at ferðast. Hann hevði skipað fyri jarðarferðini í Íslandi og hevði ikki gloymt hesa vanlukku, og tey, sum sótu eftir. Tey bæði gingu hús úr húsi at vitja tey, sum høvdu mist. Tey góvu hvørt av børnunum eina fimm­krónu. Hetta var ikki hissini peningur tá í tíðini. Katrina Jensen fekk eina dukku saman við eini mynd av Fontenay. Hetta eigur hon enn. Hon hevur eisini greitt frá eini líknandi søgu sum Jákup Mikal um mammu sína. Meira millum himmal og jørð... Jákup Mikal kann eisini greiða frá søgum í sam­bandi við Onnu, sum benda á, at tað er meira millum himmal og jørð enn vit skilja. Hann átti ein ommubeiggja í Kvívík, Kristian, sum var kendur fyri at »síggja«. Hann hevði sæð allar teir 17 menninar á Onnu, sum fóru um eina høvd. Hetta tók hann so bók­stavliga, at hann fór beint inn til systur­dótrina, Sofíu, sum var gift við Olevinus Joensen, sum var við Onnu. Hon sat eftir við sjey synum, tann elsti um konfirmerings- aldur. Eisini átti Jákup Mikal ein mammubeiggja, Johannes, í Kollafirði. Tá ið hann fór avstað hendan dagin at fara við Onnu, segði hann við konuna: »Komi eg ikki aftur, so skal tú gifta teg uppaftur.« Hetta var ein óvanlig seinasta heilsan. Men soleiðis kom tað at ganga. Hann kom ikki aftur, og hon giftist við systkinabarn mannin, Johannes á Kjalnesi. Tað eru fleiri aðrar líknandi frásagnir um Onnu og fyri so vítt onnur skip, sum eru gingin burtur. Royndur á sjónum Jákup Mikal hevur roynt eitt sindur av hvørjum á sjónum. Hann er ein av teimum fáu føroy­ingum, sum enn er á lívi, sum hevur upp­livað útróður á Eysturlandinum. Fyrru ferð var undir krígnum, tá ið fleiri skip fiskaðu saman. Teir fyltu so eitt í senn, sum so fór til marknað við fiskinum hjá teim­um øllum. Í 1945 var hann til lands á Tórshøfn við Langa­nes. Teir róðu út við einum seksæringi, har Marius í Króki var formaður. Teir vóru fimm menn við av Toftum og Nesi. Jákup Mikal var við Elsu av Toftum undan krígnum. Men tá ið kríggið kom, góvust tey flestu av skipunum at fiska og fóru at sigla við fiski. Hetta kravdi nógv minni manning, so tá máttu teir ungu fara í land. Í 1941 var Jákup Mikal ein av teimum 250 føroyingunum, sum fóru til Íslands at byggja flogvøll fyri bretska hervaldið. Árið eftir fór hann aftur til Íslands at arbeiða fisk uppi í Patreksfjørðinum. Teir vóru 16 føroyingar sum fóru. Her var talan um flakaskering og fløkini vóru fryst og send til Bretlands. Heimferðin tók tveir mánaðir Her vóru góðar umstøður bæði at arbeiða og búgva. Men ferðasambandið var vánaligt. Heim­ferðin tók heilar tveir mánaðir. Teir fóru umborð á Dettifoss. Haðani var farið upp á Norðlandið, og tað var lagt at í nærum hvørjari bygd. Tað tók átta dagar at koma til Akureyrar. Har lá Hjørdis úr Fuglafirði, sum skuldi keypa fisk. Teir skuldu sleppa heim við teim­ um, tá teir høvdu fingið upp í lastina. Men tað gekk ikki altíð so skjótt. Tað gingu 14 dagar áðrenn teir fingu uppí, og tað var á Siglifjørð­ inum. Men tá komið var út á Siglunes brotnaði motorurin, og teir máttu sleipast inn aftur. Her lá Gudrun Zoega, og nú skuldu teir sleppa heim við teimum. Men ferðin var lítil og illveður ímóti. Teir fóru fyrst inn á Seyðis­ fjørðin at kroka, men tá ið veðrið ikki batn­aði, máttu teir leggja á aftur. Tað bar ikki til at seta ferðamenninar av í Føroyum, so teir máttu fylgja við til Skotlands. Her vóru teir tiknir til kontroll av bretsku myndugleikunum, tað tók sína tíð. Komnir til Aberdeen lógu teir har í 8 dagar. Tá teir komu til hús, hevði ferðin heim vart í snøggar tveir mánaðir! Jákup Mikal hevur verið fiskimaður stóran part av lívinum. Fyrstu árini eftir kríggið var hann fleiri ár við Oyrasker. Í 1957 fór hann við Havborgina, sum var ein av teimum gomlu koltrolarunum. Sum ein av fáu av hesum trolarum fekk hann diesel­ motor og sigldi nógv ár eftir, at kol­trolar­arnir annars vóru farnir í søguna. Í 1964 fór Jákup Mikal á skiparaskúla í Havn og tók prógv árið eftir. Tá fór hann at sigla sum yvirmaður bæði á fiskiskipum og farma­skipum úti í heimi. Hann gjørdist eisini eitt skifti skipari á línuskipinum Mascot. Seinni árini arbeiddi hann á flakavirkinum á Toftum. Vanlukkan á Toftavatni Jákup Mikal giftist við Joninu, nevnd Nina, og tey fingu seks børn. Ein sonur var upp­ kallaður eftir abbanum Jákup. Her upp­livdu tey ta vanlagnu, at Jákup var ein av teimum trim­um dreingjunum, sum fyri 50 árum síð­ani druknaði á Toftavatni. Hesa hending hevur verið skrivað um í bløðunum. Ein dóttir, Kára, er deyð seinni. Lina doyði í 2010. Jákup Mikal eigur 14 abbabørn og inntil nú 14 lang­abba­ børn, og tvey oldurabbabørn. Tað hevur verið stuttligt og gevandi at kenna Jákup Mikal. Hann dugur væl at greiða frá, og altíð er hann við tí góða orðinum. Hetta gekk eisini sjón fyri søgn í sendingini »Við Tórði á túri,« í útvarpinum nú dagarnar, tá ið bróður­sonurin vitjaði á Toftum. Sendingin kann hoyrast á heimasíðuni www.kvf.fo Tað er langt síðan eg gjørdi av, at helt Jákup Mikal 90 ára føðingardag, so ætlaði eg at koma. Eg vil fegin vera við til at heiðra henda stásmannin, sum Jákup Mikal er. Tað skal verða ynskt honum og hansara hjarta­liga tillukku við teimum 90 árunum. Komandi partur: Jákup Mikal og Katrina Jensen vóru millum tey børn, sum mistu pápan við Onnu í 1924. Steinurin á grøvini í Reykjavík við plátuni, sum Jákup Mikal skipaði fyri. Jákup sum druknaði á Toftavatni. Í komandi parti verður komið aftur til Kristian Djurhuus. Hann var so púra samdur við arbeiðs­fólkinum á Tvøroyri í kravinum um kontanta løngjalding. Børnini fingu eina fimmkrónu frá danska sendimanninum, Fontenay, í Reykjavík. Hetta er myndin sum Katrina fekk frá honum.