týsdagur 11. november 2014síða 18

Mikudagur 12. november 2014 · Nr. 129 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Hans Petur Joensen Frágreiðingin frá Johan Dahl í samband við uppskot um mis­álit er bygd á ósannindi. Hon forútsetur, at játtanin til SSL í 2013 var 147 mió kr. Hetta er ikki rætt, tí Johan Dahl bað Løgtingið um bert 139 mió, væl vitandi, at hetta var umfatandi undirfígging av SSL. Um nakar ivast í hes­um, kunnu tey hyggja í Fíggjarlógina fyri 2013 (sí www.fmr.fo), sundurgreinað ætl­an fyri konto 6.38.2.01, á síðu 147. Har stendur: netto­ út­reiðslu­játtan 2013 til SSL er 139.046 tús.kr. Hetta hevur Løg­tingið samtykt, og hetta stend­ur ikki til at vika. Hvør húsmóður á Føroya landi veit, at tú kann ikki spara eitt oyra av null krón­ um. Men í frágreiðingini hjá Johan Dahl, verða sparingar reks­aðar upp, sum skulu verða komnar til vega, av eini játtan, sum als ikki er játt­að. Av hesum kemur ein frá­greiðing, sum er bygd á ósann­indi, og sum í besta føri er vill­leiðandi. Løgmaður, Kaj Leo Holm Johannesen, tekur und­ir við hesi vill­leiðandi og skeivu frá­greið­ing og hetta før­ir til eina óátal­aða út­spill­ing frá Løgtingsins røð­ara­palli 4. nov­ember 2014 av fyrr­ver­ andi stjóra og av fyrr­ver­andi fíggj­arleiðara á SSL. Fíggjarligt óskil ella góð fíggjarstýring Frágreiðingin roynir at halda fast í, at fíggjarligt óskil skal valda á SSL, hóast hetta als ikki er rætt. Leiðslan á SSL var fult greið yvir støð­ una langt áðrenn ársenda, hetta aleina or­sak­að av góð­ ari og neyv­ari fíggj­ar­stýr­ ing. Leiðsl­an visti, at tá ið landsstýrismaðurin nokt­ aði stovninum at seta spar­ ingar í verk, samstundis sum játtanin varð skerd úr 147 til 139 mió. kr., so var av­leið­ing­ in eitt hall, sum vit mettu fór at vera um 4 mió. kr. Og end­in var eisini eitt hall upp á 4 mió. kr. Tað er góð fíggj­ ar­stýring. At leiðslan soleiðis kláraði at minkað um hallið, hóast Lands­stýrismaðurin hevði und­ir­fíggjað stovnin við 8 mió. kom henni ikki tilgóðar, tvørt­ur ímóti. Leiðslan fær skotið í skógv­ar­nar, at hon skal hava stýrt eftir einum ov høgum rakstri, sum játtan ikki var til. Onki er meira skeivt. Leiðsl­an legg­ur búskett eft­ ir tí aktivi­teti sum er, og við teim­um inntøkum sum koma, og soleiðis verður ein veru­lig og realistisk fíggjar­ stýr­ing gjørd. Hetta er eftir bók­ini og vísti seg eisini at halda stikk við árs enda. Tað er júst tað sama nú­ ver­andi leiðsla á SSL ger í 2014, við tí niðurstøðu, at tað er ikki raksturin á SSL tað er galið við, tað er játtan sum manglar í 2014 akkurát sum í 2013 (sambært Hilmar Elia­ sen, núverandi stjóra á SSL í ÚF 22-08-14). Her er prógv fyri, at rætt varð farið fram, tað var ikki nakað galið við rakstr­inum í 2013. Eitt annað prógv er, at SSL má hava eykajáttan í 2014. Játt­an­in er grund­leggj­ andi tann sama í 2014 sum í 2013, men fíggj­ar­tørv­urin er 147 mió samb. um­bøn um eyka­játt­an (akti­vi­tet­ur og prís­støði er tað sama sum í 2013). Sama er galdandi fyri 2015 har Parts-MVG verð­ ur lyft av, við einum virði av om­an­fyri 8 mió, so fígg­ ing­in til­sam­an er 147+ mió. í 2015. Tá 2013 bert er fíggjað við 139 mió, so er hetta um­ fat­andi und­ir­fígg­ing. Lands­ stýr­is­mað­ur­in er fult greiður yvir, at SSL er undirfíggjað, tí hann kunnar Fíggj­ar­nevnd­ ina um hetta í samb. við við­ gerðina av Fíggj­ar­lógini 2013 (sí www.logting.fo). Tí er tað hugstoytt at lesa í umbøn um eykajáttan (sept 2014), at VMR grundgevur um­bønina við, at gamla leiðsl­an skal hava biðið um eina ov lítla játtan til 2014 upp á 140 mió. kr., og at tað tí er neyðugt at biðja um eyka­játt­an. Hetta er skeivt, tí leiðsl­an bað um 144 mió., men VMR skarð av hesum tal­ið, akkurát sum gjørt var í 2013. 144 mió. høvdu rokkið í 2014 og ongin eyka­kostnað­ur hevði verið av eyka stjórum, grann­skoð­ara­kann­ingum o.s.fr., um hetta var játtað. VMR tekur leiðsluna á SSL av ræði, júst sum í 2013, og sker játt­an­ina av sínum ein­ting­um, men loyp­ur frá ábyrgd­ini av egn­um gerð­um. Sparingar ella avlop av eini tómari játtan Tað verður sagt, at lands­stýr­ is­maðurin hevur skipað fyri spar­ing­um áljóðandi mió. 11. Um vit siga at ongin spar­ing varð framd, so hevði úr­slit­ið hjá SSL verið eitt hall áljóð­ andi mió. 4,4 + mió. 11 = mió. 15,4. Tað vil siga at SSL er yv­ir­fíggj­að við mió. 15,4 mió í 2013 sam­bært Johan Dahl. Øll skilja, at hetta kann ikki passa. Byrjunarætlan 2013 var mió. 135,2 + raðfesting uppá mió. 3,8. Í alt eru játtaðar mió. 139. Næsti spurningur er so: er nøkur sparing ella er bert tal­an um spinn. Lat okkum hyggja eftir fráboðaðu spar­ ing­un­um. Sparing í olju 3,8 mió. Játtan til olju í 2012 var mió. 42,9 (uttan eykajáttan). Um vit siga at øll raðfestingin 2013 fór til olju var olju­játt­ an­in mió. 42,9 + mió. 3,8 ella mió. 46,7. Oljunýtslan var í 2013 mió. 48,3. Sostatt var eitt játt­an­ar­ hall av oljuni uppá mió. -1,6. Eyka summartúrur hjá Smyrli spardur burtur mió. 1,2 - 1,5. Øll sparing í samband við mink­andi sigling á Oyggja­ leið­um er sparing í olju­ nýtslu. Henda sparing er longu grein­að om­anfyri. Tað ber ikki til at spara tvær ferð­ ir tað sama. So her er ikki tal­ an um nakra sparing. Játtan til hvíld mió. 2,9. Sum víst omanfyri fer øll rað­festing 2013 áljóðandi mió. 3,8 til olju. Sostatt er ong­in rað­fest­ing til hvíld. Og sostatt er held­ur ikki her talan um nakra sparing, tvør­ ur­ímóti. Niðurstøða um sparingar Ongin reel sparing er í olju. Ongin verulig sparing er við minni sigling hjá Smyrli. Ong­in verulig sparing í sam­ band við hvíld. Alt er manipulatión av tøl­um og teksti. Eftirtíðin hevur eisini prógv­að hetta. Um hesar mió. 10-11 vóru veruleiki í 2013 eru tær eisini tøkar í 2014. Men hvat hendir í 2014? Játt­an manglar aftur, og bið­ ið verður um eykajáttan. Í 2015 verður parts-MVG lyft av stovninum, sum sparir uml. 8 mió. og samanbærliga fígg­ingin er sostatt mió. 147+ í 2015. Fíggingin av SSL er sostatt mió 147 fyri árini 2012, 2014 og 2015, men í 2013 er hon bert 139 mió. Altso ein und­ir­fígging upp á -8 mió í 2013. 400 rokningar og aðrar mytur At 400 rokningar skuldu liggja óviðgjørdar er eis­ini ein myta. Hesar rokn­ing­ar vóru skannaðar og skrá­sett­ ar, og fíggjarliga av­leið­ing­in av teimum varð tikin við í fíggj­arstýringina. Annars var ógjør­ligt at forútsiga hallið so neyvt. Nógvar túsund rokn­ingar liggja óbókaðar dag um dag á landsins stovn­ um. Føroya Gjaldstova kann gera eina uppgerð, sum dag fyri dag vísir, hvussu nógvar rokn­ingar liggja óbók­að­ar á lands­ins stovn­um í ár, og so fæst sjón fyri søgn, at hetta er onki óvanligt á lands­ins stovnum (og tá skal tak­ast hædd fyri, at henda bert um­ fat­ar skrásettar rokningar og ikki møguligar rokningar, sum liggja óskrá­sett­ar). Hetta er onki óvanligt. At lønir fyri 5 mánaðir ikki eru bókaðar og hanga í tí óvissa. Hetta er ikki rætt. Lønir á SSL vóru skrá­sett­ar og avstemmaðar, kon­trol­ er­að­ar, ávístar, leysgivnar og bókaðar í lønarskipanini, áðr­enn ein króna varð út­ gold­in sum løn. Tá visti leiðsl­an upp á oyra, hvussu nógv skuldi gjaldast í lønum, og fíggj­ar­stýringin bleiv dag­førd alt fyri eitt. Annars hevði tað verið ógjørligt at ført so neyva fíggjarstýring og kunna forútsagt, hvat úr­ slit­ið bleiv. At bókingar fara fram ein dag upp á 7 mió. verður eisini ført fram sum illgrunasamt. Men hetta er onki óvanligt. Um t.d. mánaðarlønir og ein tungoljurokning verða bók­ að­ar sama dag, so er upp­ hæddin longu yvir 7 mió. Fleiri slík dømi eru og tað er onki óvanligt í tí. At mió. skulu verða á muni mánað fyri mánað og rapp­ort­ering ófullfíggjað. Tað er eisini normalt á SSL, ein stovnur sum hevur stór­ ar rokningar fyri dokkingar og olju, sum hevur ymiskan rakst­ur til høgtíðir/vetur/ summ­ar og sum ávísar tíðir hev­ur stóran kostnað til av­ loys­ing í samband við feriu o.a. Soleiðis er framvegis tann dag í dag, her er onki broytt. Dømi um hetta sæst al­ment í landsroknskapinum (www.gjaldstovan.fo) mánað fyri mánað: http://fg-lksx. gov.fo/lks/gl10.pl?ar=2014&g rein=06&hovuds=38201&kpl an=50168&listi=mnd&malso ki=38&niv=stkto&rd=fld Fíggjarstýringin av einum stovni sum SSL er ein stór av­bjóðing, og tað er líkt til at myndugleikin als ikki fat­ ar, hvat henda snýr seg um. Talan er ikki um eina tæn­ astu ella skrivstovu, sum hev­ur javnan kostnað mánað fyri mánað. SSL hevur mió. í verk­ætlanum, sum hædd skal verða tikið fyri, longu áðr­enn tær eru settar í verk. Og tá ið rokningin fyri slíkar verk­ætlanir verður endaliga bók­að, tá er ov seint at taka hædd fyri teimum í fíggj­ arstýringini. Tí má fíggj­ar­ stýr­ing­in taka hædd fyri dis­ pon­er­ing­um og har hjálp­ur eitt vanligt bókhald ikki. Tí er um­ráð­andi at all­ir post­ar, bæði bók­að­i­r og dis­p­on­er­ aðir, verða tiknir við og verða dagførdir. Her prógv­ar úr­slit­ ið, sum leiðsla fórútsegði, eis­ ini bleiv tað úrslitið, sum var nátt. Hetta merkir at fíggj­ar­ stýr­ing­in á SSL bar í mál og lukk­að­ist til fulnar í 2013. Veruliga orsøkin til hallið á SSL 2013 • Orsøkin til hallið er sera einføld og skyldast fyrst og fremst tí, at stovn­ ur­in tilvitað av lands­ stýr­is­mann­inum var umfatandi und­ir­fíggj­að­ ur, hetta longu áðrenn rakstr­ar­ár­ið byrjaði. • Somuleiðis, at lands­stýr­ is­mað­ur­in noktaði stovn­ in­um at seta neyðugar spar­ing­ar í verk ella at hækka ferðaseðlaprísir. • At landstýrismaðurin helt fast í, alt árið 2013 (og heilt fram til eftir hansara frá­greið­ing er skrivað), at játt­að­ar vóru 147 mió og nokt­aði at viðganga, at veru­liga játtanin bert var 139 mió., sum var tað, sum Løg­ tingið samtykti. • At landstýrismaðurin av somu grund gjørdi tað ógjørligt at søkja um eyka­játtan, tí tað bar ikki til at vísa á meirnýtslu í mun til eina játtan upp á 147 mió. • At fráboðanir frá leiðsluni um hall og manglandi fígg­ing blivu ignoreraðar. • At fráboðanir í RGS (Rokn­skap­ar­góð­kenn­ ing­ar­skip­an­in) blivu váttaðar av VMR, men ongi atlit vóru tikin til at gera nak­að við hetta halli. • At landsstýrismaðurin reisti málið á sam­gongu­ fundi og kunnaði um, at SSL fór at hava hall í 2013, men at hann onki fór gera við tað. Landstýrsmaðurin í Vinnu­ mál­um hevur í beráddum huga undirfíggjað SSL í 2013 og hevur noktað fyri neyð­ ug­um sparingum og, væl­ vit­andi um tørvin, noktað fyri at søkja um eykajáttan, so stovn­ur­in fekk eitt hall í 2013 upp á 4 mió. Hetta hó­ ast leiðslan á SSL av øllum alvi, í meira enn eitt ár vísti á trup­ul­leikan. Hetta er eitt ein­dømi í søguni hjá játt­an­ ar­skip­an­ini og við RGS og kann ikki samanlíknast við nøk­ur onnur mál, har hall hava verið staðfest, sum Lands­stýr­is­maðurin/Jógvan Páll Lassen vísa á. 11-11-2014 Svar til frágreiðingina frá Johan Dahl, almannakunngjørd á IN.fo 04-11-2014 kjak Tíðindaportalurin hjá Miðlahúsinum ...fyrst og fremst! www.in.fo