mánadagur 17. november 2014síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 17. november 2014 · Nr. 131 Zakaris Svabo Hansen, adjunktur Avgerðin um hvussu londini skulu stavast, er í stóran mun ein avleiðing av kjakinum um hvussu føroyska rættskrivingarstavraðið skal síggja út. Tað sigur Zakaris Svabo Hansen, formaður í Føroya Málráði. - Í viðgerðini av landanøvnunum komu vit til ta niðurstøðu, at vit máttu velja antin ella og ikki eitt sindur av hvørjum.Zakaris Svabo Hansen greiðir frá, at meirilutin í málráðnum sá ongan mun á v og u í orðum sum Evropa og Avstralia. Ljóðini líkjast so nógv í hesum orðunum, at ein er í vegin við at skriva Evropa heldur enn Europa. - Harumframt hava vit valt at nýta ai heldur enn ei í allar flestu førum. Hetta er millum annað fyri, at fólk, ið eru von at siga oy fyri ei, ikki skulu fara at ivast í, hvussu londini úttalast. luta og ein minniluta, har meiri lutin heldur fast við at nýta verandi stavrað. Atfinnarar hava funnist at, at ritstjórnin ikki hevur tik ið atlit til tilmælini frá UNGEGN, ið stendur fyri United Nations Group of Experts on Geographical Names, altso ein ST-bólk- ur av serfrøðingum inn- an landafrøðilig nøvn. UNGEGN mælir í høvuðs- heit um til, at lond verða nevnd, so sum íbúgvar í lond unum sjálvi ynskja at verða nevnd. Hetta er ein roynd, at flyta seg burtur frá rest unum av hjálandatíðini, tá fremmandir valdsharrar góvu londum nøvn, sum í ávís um førum enn hanga við í onkrum málum. Men sum sagt, í hesum atlasinum verð ur UNGEGN ikki nýtt sum grundarlag. Og tískil stavast tað enn Kili, Móritania, Kuvait, með- an Grønhøvdaoyggjar nú eita Kabo Verdi. NÝTT ATLAS Stríðið um stavsetingina av landanøvnum endurspeglar stríðið um stavraðið í føroyskum. Annar parturin ynskir at loyva nýtsluni av bókstavum sum c, q, w, x og z í landanøvnum, meðan hin partur ynskir at tillaga nøvnini til føroyska stavraðið. Onnur kjakevni eru, um ein skal siga Evropa ella Europa, Australia ella Avstralia. Eisini verður kjakast um, hvørt bókstavurin h skal vera í nøvnum sum Ghana og Afghanistan. Eitt triðja kjakevni er spurningurin um diftongir. Eitur tað Paraguai, Paraguei ella Paraguay. Eitur tað Thailand, Teiland ella Tailand. HEIMIN Jonhard Mikkelsen, námslektari - Øll lond í heiminum skriva landanøvn eftir sínum egnu stavsetingarreglum, sigur Jonhard Mikkelsen, ið eisini er limur í Málráðnum. Útgangsstøðið fyri atlasinum má takast í egnum landi og úr egnum máli, heldur hann, og vísir á, at føroyskt hevur egið stavrað og egnar stavsetingarreglur. - Vit mugu hava nakrar greiðar reglur, so at fólk ikki hvør í sínum lagi fara at skriva, sum tey halda vera rættast, sigur hann. Tosið um, at føroyingar ikki fylgja UNGEGN-tilmælinum tekur Jonhard Mikkelsen ikki so tungt. Hann meinar, at tað gera onnur londur heldur ikki. - Tað eru bara vit, sum kalla okkum Føroyar. Eingin onnur tjóð í heiminum ger tað, hvørki Kina, USA, Ongland ella Danmark. Uni Arge, journalistur - Eitt atlas í Føroyum má vera føroyskt, annars er eingin orsøk at gera eitt atlast afturat, sigur Uni Arge. Hann greiðir frá, at hetta atlasi er gjørt eftir fakligum krøvum, eins og onnur atlas verða gjørd á øðrum málum, eftir sáttmála við loyvishavaran, HarperCollins. Uni Arge dregur eina samanbering frá gamlari tíð, tá prestur prædikaði á donskum. Tá var spurt, hví prestur nú skuldi prædikað á føroyskum, tá fólk vóru so von við donsku heitini og orðini. - Tað er sama prinsipp í dag. Tey flestu, ið eru ímóti nýggju stavsetingunum eru fólk, ið kenna gomlu nøvnini frá sínum donsku skúlabókum, sigur hann. - Tað tekur tíð at lata tað nýggja vinna frama, men við tíðini, gjøgnum skúlan og gjøgnum heimini, fer tað yngra ættarliðið at taka við nýggju stavsetingini, heldur Uni Arge. enn København. Onnur landafrøðilig fyribrigdi skulu einans týðast, um tey skara um landamørk. - Tó so, tey sum leita, skulu finna. Tí hava vit tikið bæði nýggjar og gamlar stavsetingar av londum við í navnaskrá, aftast í atlasinum. Har finnast so bæði Chile og Kili, Canada og Kanada og Zambia og Sambia, sigur Birgir Kruse