hósdagur 20. november 2014síða 8

Fríggjadagur 21. november 2014 · Nr. 133 8 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Løgtingið brúkar eina ferð­ um mánaðin ein tíma, har tingfólk kunnu koma við ófraboðaðum fyri­spurn­ing­um til lands­ stýr­is­fólk og løgmann. Kári P. Højgaard, Sjálv­ stýr­is­flokk­ur­in, vildi hava at vita frá løg­manni, um ætl­an­ir eru um at ogn­ ar­taka ella ein­skilja SEV. Hann vísti til, at tað gong­ ur illa hjá inter­komm­un­ ala felagsskapinum at fáa eina longri avtalu um brúks­rættin til alt vatn í Før­oy­um. Løgmaður svaraði stutt og greitt, at ongar ætl­an­ir eru til hetta. Bjørt Samuelsen, Tjóð­ veldi, spurdi lands­stýr­is­ mann­in við heilsu­mál­um, Karsten Hansen, um ætl­ an­ir eru um at fáa ein ser­ lækna til teirra, sum líða av Parkinson-sjúk­uni. Landsstýrismaðurin svar­aði, at ein av­tala er gjørd við ein út­lendsk­an ser­lækna, sum nú vitj­ar í Før­oy­um nakr­ar ferð­ir um ár­ið, men segði, at ein fast­ur ser­lækni til júst hetta øk­ið tíverri eisini hev­ur nak­að við pengar at gera. Aksel V. Johannesen, Javn­að­ar­flokk­ur­in, vildi hava lands­stýr­is­mann­in við fíggj­ar­mál­um, Jør­gen Nicl­as­sen, Fólkaflokkurin, at svara uppá, um tað er rætt, at skatt­ur­in er hækk­að­ur meira hvørt ár eft­ir at vit fingu flatskatt. Jørgen Niclassen segði, at flat­skatt­ur­in longu er sjálv­fíggj­andi, tí inn­tøk­ ur­nar nú í oktober eru hægri enn í oktober 2011. Bjarni Djurholm, Fólka­ flokk­ur­in, vildi vita, hvussu pensjónin verður skatt­að, um hon fer gjøgn­ um sam­haldsfasta, heldur enn at vit sjálvi spara upp. Landsstýrismaðurin við fíggj­ar­mál­um, Jør­gen Nicl­as­sen, Sjálv­stýr­is­ flokk­ur­in, svar­aði, at fer pen­sjón­in gjøgn­um sam­ halds­fasta, so verður hon skatt­að tvær ferðir. Rósa Samuelsen, Sam­ bands­flokk­urin, vildi hava at vita frá lands­stýr­ is­mann­in­um við fíggjar­ mál­um, Jørgen Niclassen, um Bústaðir halda seg til tað lógargrundarlag, sum stovnurin er grund­að­ur á. Landsstýrismaðurin svar­aði, at Bú­stað­ir held­ ur seg til grund­ætl­an­ina, sum var gjørd við sein­ astu lóg­ar­broyt­ing. Jenis av Rana, Mið­flokk­ ur­in, vildi hava at vita frá Karsten Hansen, lands­ stýr­is­manni, Mið­flokk­ ur­in, hvussu støðan er við HPV-viðgerð av gent­ um, og um ætlanin er at dreingir eisini skulu hava hesa viðgerð. Karsten Hansen svar­ aði, at hetta virkaði sera væl hjá teimum flestu, og tey serkønu halda, tað er skilagott at halda fram. Hann legði afturat, at fakligheitin í løtuni við­ gerð um dreingir eis­ini eiga at fáa hesa kopp­set­ ing ókeypis. Arbeiðsloysið í Føroyum er met­lágt, hyggja vit bert eftir tøl­un­um frá ALS. Í meðal eru 3,7 prosent av teim­um, sum eru tøk á arb­ eiðs­markn­að­in­um utt­an arb­ eiði, men hetta er ikki allur sann­leik­in. Ein partur av teim­um, sum eru uttan starv, eru glið­in út úr ALS og eru end­að í øðrum almennum skip­an­um. Hetta hevur fingið Eyð­ gunn Samuelsen, løg­tings­ kvinnu fyri Javnaðarflokkin, at varpa ljós á hendan spurn­ ing­in, so ein full mynd fæst av, hvussu arb­eiðs­markn­að­ ur­in veruliga sær út. Løgtingskvinnan spurdi lands­stýr­is­kvinnuna í al­ manna­mál­um, Anniku Olsen, hvussu nógv fólk fáa forsorg, tí tey eru farin úr ALS og fram­veg­is eru uttan arbeiði. Eyð­gunn Samuelsen vísir til upp­lýsingar frá ALS, sum vísa, at síðani 2011 til 22. mai í ár eru 393 fólk dottin úr ALS- skip­an­ini. Landsstýriskvinnan sig­ur, at í 2012 og 2013 eru ávika­vist 229 og 270 per­són­ar í meðal, sum hava mót­tik­ið for­sorg­ ar­hjálp vegna arb­eiðs­loys­i og talið higartil í ár er 258. Hetta eru miðaltøl, men verður hugt eft­ir, hvussu nógvir ein­stak­ir per­s­ón­ar í styttri tíð­ar­skeið hava fingið for­ sorg­ar­hjálp, so er tað meira enn 500 um mán­að­in. Aðrar skipanir Tað finnast í al­manna­verk­ in­um ymiskar skipanir, sum kunnu lofta arbeiðsleysum, sum detta út úr ALS-skip­ an­ini. Annika Olsen, lands­stýr­ is­kvinna, boðaði frá, at flestu teirra, sum fáa for­sorg­ar­ hjálp orsaka av arbeiðsloysi, fáa hetta í stutt tíðarskeið. Hon segði eisini, at frá janu­ ar til august í ár, eru 276 fólk farin úr skipanini við arb­ eiðs­loys­is­for­sorg. 109 av hesum fólkum eru far­in í onkra aðra skipan – tað verið seg forsorg vegna sjúku, virkn­is­venj­ing, arb­ eiðs­fremj­andi til­tøk ella pen­sjón, upp­lýs­ir lands­stýr­ is­kvinn­an. Tað er ikki soleiðis, at al­ manna­verk­ið hevur hagtøl um uppi­halds­grund­ar­lag­ið hjá fólk­um, áðr­enn tey fara víð­ari í skip­an­ini við arb­eiðs­ loys­is­for­sorg. – Ein stórur partur av teim­um, sum fáa forsorg vegna arb­eiðs­loysi, fáa hes­ ar veit­ing­ar í stutta tíð, sigur Ann­ika Olsen, lands­stýr­is­ kvinna. Arbeiðsfremjandi tiltøk 427 fólk eru í skipanum, sum eru ætlaðar sum arb­eiðs­ fremj­andi tiltøk. Tølini eru frá september í ár. Tey flestu eru í vardum starvi. 134 eru í slíkum størv­ um. 127 eru í avklárandi og fyri­reikandi skipanum, 53 í til­lagaðum størvum, 51 nema sær onkra ástøðiliga út­búgv­ ing og 27 eru í ferð við onkra yrk­is­út­búgving. Virknisvenjing er eisini ein partur av skipanini. Tá ið uppgjørt var, vóru 16 fólk í virknisvenjing. 113 fólk hava tilsamans verið í virkn­is­venj­ ing, síðan hendan lógin kom. 35 av teimum hava fing­ið starv og heili 13 á sama arb­ eiðs­plássi, har tey vóru í virk­is­venj­ing. 10 av teimum 113 eru farin undir onkra út­ búgv­ing. Júst nú søkja 250 fólk um stuð­ul eftir lógini um arb­ eiðs­fremj­andi tiltøk. Hetta verð­ur gjørt gjøgnum al­ manna­verk­ið, sum júst nú er í ferð við at viðgera hesar um­sókn­ir­nar. Komin í gongd Eyðgunn Samuelsen vildi eis­ ini hava at vita frá lands­stýr­ is­kvinn­uni, hvussu mong eru far­in frá forsorgarhjálp og út á arbeiðsmarknaðin. Frá januar til august eru til­sam­ans 246 fólk komin inn í skip­an­ina, meðan 276 eru far­in úr skipanini. Eitt yvirlit yvir, hvagar tey 276 eru farin, vísir, at 115 hava fingið arbeiði, 109 eru far­in í onkra aðra skipan und­ir almannaverkinum. 23 eru farin í skúla, 14 eru flutt uttanlands og 15 eru far­in til okkurt annað. Tað vil siga, at av teimum 276, sum vóru í skipanini, eru 167 teirra ikki longur har. Hagtølini vísa, at tað er ein ávís útskifting í bólk­in­ um, sum fær útgoldið for­ sorg­ar­veit­ing vegna arbeiðs­ loysi. Hetta er úrslit av, at A­l­manna­verk­ið áhaldandi ger átøk, sum fyribyrgja, at fólk í ov langa tíð fáa for­ sorg­ar­veit­ing vegna arb­eiðs­ loysi. Í teimum før­um tað er gjørligt, verða fyri­skip­an­ir settar í gongd sol­eið­is, at hesi kunna flyta frá for­sorg­ ar­veit­ing vegna arbeiðsloysi. Skiftandi persónar Yvirlitini vísa eisini, at mong, sum ikki kunnu fáa, hava mist ella eru í vanda fyri at missa til­knýt­ið til arb­eiðs­ markn­að­in av lik­am­lig­um, sál­ar­lig­um ella sosi­al­um áv­ um, eru í arbeiðsbúgving. Hesar fyriskipanir eru við til at bøta um arb­eiðs­før­ leik­an, soleiðis at tey aft­ur gerast kappingarfør á arb­ eiðs­markn­að­in­um. – Almannaverkið er av tí fat­an, at nógv av teimum koma í arbeiði eftir lokna arb­eiðs­búgv­ing, sigur Ann­ ika Ol­sen, lands­stýr­is­kvinna. – Tær fyriskipanir, sum eru tiknar fram, eru við til at bøta um møguleikarnar á arbeiðsmarknaðinum, so­leið­ is at fleiri kunna forsyrgja sær og sínum, heldur enn at fáa almannaveiting. Sam­ stund­is sum vit síggja eitt økt virk­semi á arb­eiðs­búgv­ ing­ar­øk­in­um, kann al­manna­ verk­ið staðfesta, at talið av játt­an­um til fyri­tíð­ar­pen­sjón er lækk­andi, sig­ur Ann­ika Ol­ sen, lands­stýr­is­kvinna. Í svari til Eyðgunn Samuelsen, tingkvinnu fyri Javnaðarflokkin, vísir Annika Olsen, landsstýriskvinna, á, at flestu tølini peika rættan veg Ófráboðaðir fyri­spurn­ing­ar til løgmann og landsstýrisfólk Færri fáa almennan stuðul -fyritíðarpensjónin minkar