mánadagur 24. november 2014síða 5

5 Mánadagur 6. januar 2014 · Nr. 2 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mánadagur 24. november 2014 · Nr. 134 liga endamáli. Vit fáa øll skatt a uppgerðina senda til okkara, so vit lættliga kunnu kan na, um hon er røtt. Vit fáa enn tá eina kladdu tilsenda, sum vit sjálvi verða biðin um at rætta. So týdningurin av at hava eftirlit við sínum egnu upplýsingum er burtur, vilja tey vera við. Eftir eru so einans grundgevingarnar fyri at hava eftirlit hvør við øðrum. Tó so, siga tey, skatta- út rok n ingarnar eru so tor- greidd ar, at tað er ógjørligt hjá leikfólki at meta um, hvørt skatturin hjá hesum ella hasum er rætt út rokn- aður. Harumframt er tað ein ans skattskylduga inn- tøk an, ið verður uppgivin, og ikki hvussu nógvan skatt við kom andi rindar. Harvið er møgu leikin fyri samanbering burt ur, og ilt er hjá fólki at meta um, hvat rættvísi er í skatta út rokningunum. Sofus Johannesen vísir eisini á, at skattskylduga inn- tøkan sigur lítið um, hvussu nógv ur skattur verður gold- in. Serliga eru tølini mis- vís andi, um viðkomandi ar beið ir uttanlands, við tað at ymiskar skattareglur eru galdandi fyri ymisku lond- ini, og í fleiri førum er stór ur møguleiki fyri, at við kom- andi ongan skatt hevur rind- að í Føroyum. Ein annar spurningur kem- ur eisini á breddan, at liti at rættinum til eitt privat lív. Eru tíni fíggjarligu viður skifti ikki ein privat søk? Hvat kemur tað øðrum við, hvør ja løn eg havi vunnið mær og hvat eg rindi í skatti? Í kjakinum í Noregi hev ur verið ført fram, at al mennu skattalistarnir eru eitt brot á grein átta í evrop- isku manna rætt inda sátt mála- num, ið við vík ur rættinum til virð ing fyri privatlívinum og familju lívinum. Evropiski manna rætt- inda sát t málin sigur, at ein og hvør hevur rætt til virðing fyri sínum privatlívi og familju lívi, sínum heimi og sín um samskifti. Harnæst stað fest ir sáttmálin, at tað er ikki loyvt almennum myndug leik um at gera nak- að inn triv í hendan rætt, utt an so, at hetta er neyðugt við atliti til trygd land sins, trygd tess almenna ella land sins fíggjarligu væl ferð, fyri at fyribyrgja óskili ella brotsverkum, fyri at verja heilsu ella moral ella fyri at verja rættindi og frælsi annara. Atfinnandi røddir vilja vera við, at innlit í privatu fíggj ar við urskiftini hjá ein- stak ling um, aldrin kunnu fat ast sum ein hóttan móti tjóð ini, tí almenna ella land- sins fíggjarligu væl ferð, og tí burdu skatta list ar nir als ikki verið al manna kunn- gjørd ir. Tey vísa eisini á, at með an tað kann vera eitt ávíst eftirlit við teimum ríku í sam felag num, so kenna tey fátækstu í samfelagnum seg út hongd. Meðan skatta listar- nir sjáldan fortelja alla søgu- na um tey ríkastu í sam felag- num, so er gjørligt hjá øll um at síggja, júst hvussu fá tøk, tey fátøku eru. Sum sagt, so liggja skatta - list ar nir frammi á kom mu- nu skrivstovunum kring land ið í hesum døgum, til al ment eftirlit. Í ellivu dag- ar kunnu vit øll spáka oman og kanna okkara egnu skatt- skyldugu inntøku, tað, hjá okkara vinum, for eldr um, starvs feløgum, stjór um, politikkarum og lands stýris- monnum. Av Sna r skivuni í Tórshavn siga tey tó, at al men ni áhugin er sera av- markað ur. Tey hava nøk ur reglu lig vitjandi, sum koma ár eftir ár, men tey eru fá. Har um framt vitja fjøl miðl- ar nir av og á, men alt í alt er áhug in sera lítil. Sverri Láadal, Tórshavn Sverri Láadal er glaður um, at skattalistarnir eru almennir. - Teir burdu ligið á alnetinum, sigur hann. Hann vísir á, at hetta er gamalt í Føroyum og soleiðis hevur tað altíð verið. - Hetta er eitt hent amboð, fyri at hava eftirlit hvør við øðrum. Á henda hátt kunnu vit síggja, um samsvar er millum veruligu og uppgivnu inntøkuna, sigur hann. - Tað finnast uttan iva fólk, ið forvinna dupult so nógv, sum almennu skattalistarnir vísa, sigur Sverri Láadal. ALMENNU SKATTALISTARNIR Í januar í ár setti norska stjórnin nýggjar reglur í verk. Nú mást tú leggja elektronisk spor eftir teg, um tú ynskir at kanna, hvat onnur hava goldið í skatt. Hesi fáa síðani eina fráboðan frá skattavaldinum um, at tú hevur kannað skattaupplýsingar teirra. Rákið í Noregi gongur tó tann vegin, at skattalistarnir verða tiknir av alnetinum. Høgraflokkarnir, ið nú sita við valdið, hava ferð eftir ferð lagt fram uppskot, um at forbjóða almennari kunngerðing av skattalistunum. Spurningurin er, um teir gera nakað við tað, nú teir sita við valdið. Jacklin Durhuus, Tórshavn Jacklin Durhuus heldur einki galið vera við, at skattalistarnir eru almennir. - Um ein einki skeivt hevur gjørt, hevur ein einki at goyma, sigur hon. Hon ásannar tó, at tað kanska kann vera keðiligt hjá teimum, sum hava høga inntøku, og kann elva til øvund. Hon ætlar sær tó ikki sjálv at kanna, hvat onnur hava forvunnið. - Onnur mugu gjarna vita, hvat eg tjeni, men eg haldi veruliga, at ein hevur ov lítið at gera, um ein tímir at kanna skattaviðurskiftini hjá øðrum, sigur Jacklin Durhuus.