mánadagur 24. november 2014síða 7

7 Mánadagur 24. november 2014 · Nr. 134 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Bill Justinussen, Mið­ flokk­urin, hevur tikið spurn­ing­in upp, hví tað er mun­ur á rættindunum hjá foreldrum til børn eft­ir eina skilsmissu – ella um tað er soleiðis. Í grundgevingunum fyri spurn­ing­in­um til lands­stýr­is­mann­in sigur løg­tings­mað­ur­in, at nøk­ ur børn í Føroyum og nøk­ur føroysk børn, sum eru búsitandi uttanlands, eru í teirri vanlukkuligu støðu, at teirra rættindi til sam­veru við mammuna og páp­an eru ikki eins. – Í flestum førum er tal­an um pápar, sum aft­ aná hjúnaskilnað eru drignir ígjøgnum rætt­ar­ skip­an­ina við tí úrsliti, at børn­ini ikki longur ella í sera avmarkaðan mun, sleppa at vera saman við pápa sínum, sigur Bill Just­in­us­sen. Bill Justinussen sigur eis­ini í viðmerkingunum, at børnini ofta eru offur fyri tí beiskleika, sum upp­stendur í sambandi við og eftir hjúnarskilnað. – Fleiri dømi eru um støð­ur, har mamman eft­ir hjúnaskilnað fær nær­um fullan ræðisrætt yv­ir rættindunum hjá børn­un­um. Pápin verð­ur sett­ur til viks og børn­ ini verða sett til viks. Sam­ver­an millum børn og pápa verður stýrd av mamm­uni. Fyri mong børn og pápar gerst talan um djúpa og varandi sorg yv­ir støð­una, sigur Bill Just­in­us­sen. Í spurninginum til lands­stýr­is­mannin verð­ ur eis­ini spurt um hann held­ur, at børn­ini hjá frá­skild­um for­eldr­um eiga ein ómiss­andi rætt til sam­veru við bæði for­ eldr­ini. Flyting Ein spurningur, sum eis­ ini verður tikin upp, er tá parturin, sum hev­ur foreldrarættin í ger­and­ is­degnum, velir at flyta av landinum við barn­ in­um ella børnunum. Í viðmerkingunum stend­ ur, at ofta er talan um, at tað er mamman, sum flyt­ ur av landinum: – Hesi børn og pápar teirra ganga hvønn dag í mong ár við óúthaldiligari sorg og trega vegna longs­ ul og tráan eftir at vera saman við tí, sum er teimum dýrast og kær­ ast. Hvat slík støðug og áhald­andi sorg ger við bæði børn og pápar kann ein­ans eftirtíðin opinbera, sig­ur Bill Justinussen. Spurningurin kem­ur nú í sambandi við, at ST sáttmálin um barna­rætt­ indi hev­ur 25 ár á baki, og Løg­ting­ið hevur havt eitt að­al­orða­skifti um barna­ rætt­indi sum heild. Bill Justinussen ger vart við, at broytingar eru gjørdar ávegis í lógini um sam­verurætt. Hann sig­ur, at yv­ir­skipaða mál­ ið seinnu mongu árini hev­ur verið, at rætt­ind­ini hjá børnunum verð­a sett í há­sæti. – Tað tykist undr­ un­ar­vert í 2014 at lata børn áhaldandi líða sorg og trega av longsli eftir sínum kæru, tá barna­ rætt­indi samstundis eru ov­ast á politisku dagskránni, legg­ur Bill Justinussen aft­ur­at. Karsten Hansen, lands­ stýr­is­mað­ur, skal svara spurningunum frá løg­ tings­mann­in­um í sein­asta lagi 10 yrka­dag­ar eftir at spurn­ing­ur­in er settur fram. Nú skulu føroyingar sjálvir tryggja og varðveita allar upplýsingar, sum eru av­ger­ andi fyri, at samfelagið virk­ ar – eisini um samfelagið verð­ur rakt av vanlukkum. Framsókn hevur lagt upp­ skot fram um at gera broyt­ ingar í lóg­ini um til­búgving, so týdn­ing­ar­miklar upp­lýs­ ing­ar fyri samfelagið skulu goym­ast í Føroyum í staðin fyri uttanlands. Uppskotið hevur mill­ um annað til endamáls at fáa tær upplýsingar heim­ aft­ur til Føroyar, sum fóru av landinum, tá ið pen­inga­ stovn­arnir fyri nøkrum ár­ um síðani lótu stórar upp­ gávur frá Elektron til donsku fyri­tøkuna SDC. Meðan bæði fyri­spurn­ ingar og uppskot til sam­ tykt­ar hava verið um hesi við­ur­skifti, so er hetta upp­ skot meira víttfevnandi og ger vart við, hvussu av­ger­ andi tað er fyri, at Føroyar fáa virkað sum samfelag, at upplýsingar av serligum týdn­ingi verða goymdar í Før­oy­um. Grein 1 í lógin eigur at fáa hesa orðing: “”Til tess at tryggja sam­fe­ lags­ins virkisføri í sambandi við skaðahendingar, van­ lukk­ur, skipað brotsverk, yv­ ir­gang, krígsstøður o.l., ella tá hótt­andi vandi er fyri hesum, verð­ur skipað tilbúgving, ið hev­ur til endamáls 1) at fyribyrgja, avmarka og bøta um skaða á fólk, djór, um­hvørvi, virði og ognir, og 2) at tryggja sam­fe­lags­týdn­ ing­ar­miklar upplýsingar, ið eru av serligum týdningi fyri virk­is­føri samfelagsins.” Framsókn mælir altso til broyt­ing­ar í lógini um til­ búgv­ing frá 2012. Millum ann­ að verð­ur víst til, hvat hevði hent, um allir upplýsingar hjá Før­oya Tele fóru fyri skeyti, um Heilsuverkið hevði mist allar journalir ella um allar upplýsingar hjá pen­ingastovnunum fóru fyri skeyti. Tá er ivasamt um sam­felagið hevði hórað und­ an. Ein stórur partur av trygd­ini fyri, at reglurnar í sam­bandi við samfelagsliga týdn­ing­ar­mikl­ar upp­lýs­ing­ ar eru í samsvari við tørvin hjá før­oyska sam­fe­lag­num, er møgu­leikin hjá mynd­ ug­leik­un­um at lóggeva um tær. Tað er eyðsæð, at tað er mun­andi truplari at lóggeva um persónsupplýsingar, sum verða goymdar og viðgjørdar hjá útlendskum veitarum. – Um samfelagsliga týdn­ ing­ar­miklar upplýsingar, írokn­að upplýsingar um per­ són­ar, búsitandi í Føroyum, verða goymdar og viðgjørdar utt­an­fyri Føroyar, missa før­oy­ing­ar førleikarnar at goyma og viðgera slíkar upp­ lýs­ing­ar undir tryggum um­ støð­um. Vit verða snøgt sagt verri tilbúgvin, tá ið skip­an­ in­ar verða hóttar. Slíkt arb­ eiði gerst ikki lættari sum frá líður, heldur truplari, tí førleikagjógvin millum Før­ oy­ar og umheimin á hesum øki verður tá at vaksa alt meira, skrivar Framsókn í við­merkingunum. – Lagt verður afturat, at verð­ur hetta tikið heimaftur, so fer tað sjálvandi at stuðla undir føroysk há­vit­an­ar­arb­ eiðs­pláss. – Men fyrst og fremst hava vit gjørt og lagt hetta upp­skotið fram fyri at tryggja, at vit sjálvi her í Før­ oy­um hava tamarhald á øll­ um vitalum upplýsingum, sum samfelagið noyðist at hava atgongd til, fyri at tað virk­ar, sigur Poul Michelsen, Fram­sókn. Framsókn hevur uppskot um at broyta tilbúgvingarlógina, so allar týdnignarmiklar upplýsingar verða goymdar í Føroyum – ikki uttanlands Bill Justinussen, Miðflokkurin, vil hava partamann sín, lands­stýr­is­ mannin Karsten Hansen, at svara, hvønn rætt børn hjá frá­skildum hava at vera saman við báðum foreldrunum Børnini eins góðan rætt til samveru við pápan Allar týdningarmiklar upplýsingar goymast hjá veitarum í Føroyum At peningasovnar fluttu nógv virksemi av landinum frá Elektron er ein av orsøkunum til uppskotið hjá Framsókn