hósdagur 27. november 2014síða 9

9 Fríggjadagur 28. november 2014 · Nr. 136 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 føroysk lesandi Av teimum, sum tóku prógv í 2013 Víðari lesnað 18,75 % Innan serøki 12,50 % Innan dagstovnaøki og frítíðarskúla 62,50 % Í farloyvi 3,10 % Øðrum starvi 3,10 % Hvat gera náms­frøði­lesandi á Fróðskapar­setrinum, eftir lokið prógv? Tørvur á fleiri námsfrøðingum Tilsamans eru tey 246 fólk, sum taka námsfrøðiliga útbúgving í Føroyum og úti í heimi, men einans 10 størv standa teimum í boði Mortan Østerø Hóast hetta, er f r a m ­v e g i s tørvur á náms­frøð­ i n g u m , halda næst­ for­kvinn­an í Peda­gog­ fel­ag­num og út­búgv­ingar­ leið­arin fyri n á m s ­f r ø ð i út­búgv­ing­ina á Fróð­skap­ar­ setr­inum. Sambært hag­tøl­ unum hjá STUDNA, vóru tey heili 246 fólk, ið vóru undir námsfrøðiligum lesn­aði í skúlaárinum 2013-2014 úti í heimi og í Føroy­um. Tað er sostatt tann útbúgvingarrásin, sum flestu føroyingar fara eftir. Í lítlu kanningini hjá Sosial­inum í farnu viku, vóru einans 10 størv, ið kravdu námsfrøðiliga út­ búgv­ing, lýst leys í tíðar­ skeiðinum 22. oktober – 19. november. Hóast tað tykist vera lítil samanhangur mill­ um talið av størvum og náms­frøði­lesandi, so meta Annika Antoniussen, út­ búgv­ingarleiðari fyri náms­frøðiútbúgvingina á Fróð­skaparsetrinum, og Elin N. W. Tausen, næst­ for­kvinna í Pedagog­felag­ num, ikki at tað eru ov nógv­ir námsfrøðingar. Sam­bært teimum er tað tvørtur­ímóti stórur tørvur á náms­frøðingum. Vitanarligi kursurin altíð høgur – Hóast talið av náms­frøð­ ingum undir útbúgving kann tykjast høgt í mun til tær starvslýsingarnar við námsfrøðiligari útbúgving sum setanarkrav, so er nærum eingin útbúgvin náms­frøðingur av Fróð­ skaparsetrinum ar­beiðs­ leysur, sigur Annika, og vísir til spurna­kann­ ingarnar, ið náms­vísinda­ deildin ger til tey, sum eru liðug at lesa námsfrøði har. Annika Antoniussen, út­búgvingarleiðarin á náms­vísindadeildini, við­gongur tó, at hóast arbeiðs­loysi í løtuni er lágt millum útbúnar náms­frøð­ ingar, so merkir tað ikki, at tey eru leys av út­boði ella eftirspurningi á ar­beiðs­ marknaðinum. – Samanumtikið, so kunnu útbúgvingar­stovn­ ar sjálvandi ikki loysast frá teimum marknaðar­ treytum, ið sam­felagi inn­ rættar seg eftir. Vit kunnu ikki út­búgva í hópatali av náms­frøð­ingum, um arbeiðs­marknað­urin er full­komiliga mettaður av teim­um í ein sovorðnan mun, at øll verða ar­beiðs­ leys. Men hon er ikki samd í, at útbúgving einans kann metast eftir hvussu nógvar pengar hon kostar ella fer at kasta av sær. Sambært henni, hevur útbúgvingin í sær sjálvum ein høgan vitanarligan kurs uttan mun til tann peningaliga. – Eg eri sannførd um, at tann vitanarligi før­ ning­urin, sum ein náms­ frøði­lesandi fær við sær út í samfelagi, ikki eigur aleina at gerast upp í pen­ inga­lig roknistykki. Tað er ikki møguligt at regu­ lera í ov stóran mun hvørt ein kann útbúgva seg til námsfrøðing ella ikki, tí búskaparlig sveiggj koma og fara. Tað ber illa til at gáa um eftir­spurn­ing­ inum av eitt nú náms­frøð­ ing­unum í fram­tíðini, sigur hon. Lóggávan krevur fleiri námsfrøðingar Næstforkvinnan í peda­ gog­felagnum, Elin N. W. Tausen vísir eisini á, at sam­svar ikki er millum fáu starvslýsingarnar eftir út­ búnum námsfrøðingum og talið av fólkið undir náms­ frøðiligari útbúgving. Tað er nevniliga stórur tørvur á náms­frøðingum, heldur hon. – Dagstovnaøkið lýsir eftir starvsfólki í sæson – um summarið kunnu síggjast ótal av lýs­ing­um. Tá eru oftast ov fáir um­ søkjarar við náms­frøði­ ligari útbúgving – serliga uttan fyri meginøkið – og so­statt verða hjálparfólk sett í tíðaravmarkað starv. Hetta merkir eisini, at starvs­fólkasamansetingin innan dagstovnaøkið ikki sam­svarar við lóggávuna á økinum. Tað eru nevniliga fleiri hjálparfólk enn náms­frøðingar, hóast lóg­ gávan sigur at býtið eigur at vera tað øvuta, sigur hon. Elin heldur tað vera gleðiligt, at fleiri komandi námsfrøðingar eru undir útbúgving, og metir, at tað kundi havt við sær óhepnar fylgjur, vóru tað færri námsfrøðingar. Hon er varin ikki at undirmeta týdningin av hjálparfólki, men staðfestir, at náms­ frøðingarnir hava ser­ligar førleikar, ið gera út­búgv­ ingina so virðis­mikla. – Fram um alt er náms­ frøðin ein menniskja­lig út­búgving. Kjarnan í út­ búgv­ingini eru relatiónir menniskju í millum, sum letur námsfrøðingin fak­ liga væl í at síggja menn­ iskja aftan fyri av­bjóð­ ingina, ið eitt barn kann togast við. Við øðrum orð­um hava náms­frøð­ ingar ein serligan førleika at lofta barninum, har tað er. Hetta virkar til, at dag­ stovna­økið fær ein sterk­ ari fakligari profil, enn at tað bert er 'ansing' av ein­ um barni, sigur næst­for­ kvinnan í Pedagog­felag­ num. mortan@sosialurin.fo krav um útbúgving innan hes­ar 15 útbúgvingarnar. Við øðrum orðum, so eru tey áleið 47 fólk í kapping um hvørt starvi. Tað kann hugsast, at hetta hevur samband við høga talið av útisetum undir út­ búgv­ing, ið ikki koma aftur til Føroyar. Í tíðarskeiðinum 2004-2012 vóru tilsamans 2.189 fólk liðug við útbúgving uttan fyri Føroyar, og í 2012 vóru ein­ans 1.127 av hesum heim­aftur­komin – altso eru tey 49 prosent, sum ikki koma heim­aftur. Sambært lóg eru ov fáir námsfrøðingar §8 stk 4. í Løgtingslóg nr. 67 frá 10. mai, 2000, um dag­stovn­ar og dagrøkt, stendur so­leiðis: Starvsfólkabýtið á dag­stovn­um skal í minsta lagi verða 2/3 til námsfrøðingatímar og í mesta lagi 1/3 til hjálpar­fólkatímar. Í serligum førum kann landsstýrismaðurin víkja frá hesum kravi. Býtið av starvsfólki á dag­stovnaøkinum (hagtøl smb. lønum í august 2014): 713 Hjálparfólk • 495 Námsfrøðingar Altso, í alt 1.208 starvsfólk innan dagstovnaøki. Hóast lóg­gávan ásetur, at minst tveir triðingar – ella gott 66% – av starvsfólkunum innan dagstovnaøki skulu vera náms­frøð­ ingar, um­framt, at í mesta lagið ein trið­ingur – ella gott 33% – hjálpar­fólk, so síggja vit, at tað er beint øvut í løtuni. Heili 59% av starvsfólkunum innan dag­stovna­øki eru nevni­liga hjálpar­fólk, meðan einans 41% eru útbúnir náms­frøð­ingar. Á námsfrøðiliga økinum sum heild, síggja vit sama mynstri: 981 hjálparfólk (56%) • 785 námsfrøðingar (44%) H a g f r ø ð i l i g t y v i r l i t 246 lesandi 10 leys størv Meir á síðu 12