mánadagur 1. desember 2014síða 6

Mánadagur 1. desember 2014 · Nr. 137 6 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mortan Østerø Tá ið døpru hagtølini frá sein­astu viku verða løgd fram fyri Holger Arn­bjerg, leiðari á Al­tjóða Skriv­stovu­ ni, hevur hann fyrst hug at finnast at teim­um, ið siga at ein­ans 51 pro­sent av teimum lesandi uttan­lands venda heim­aftur. Hann vísir á, at hesi hagtølini einans taka til eftirtektar hvat fólk gera beint eftir loknan lesnað, held­ur enn at hvørt tey koma aftur til Føroya eftir eitt ávíst áramál. - Aðrar kanningar vísa, at eftir eitt ávíst áramál eru 60 prosent av føroyingum heim­aftur­komin, sum jú er eitt størri tal enn tey tey 51 pro­sentini,­ sum koma heim beint eftir loknan lesnað, sig­ur hann. Hann viðgongur tó, at ein av orsøkunum, at før­oy­ing­ ar­nir møguliga ikki venda heimaftur júst eftir loknan lesnað, nevni­liga eru vant­ andi starvs­møgu­leik­ar­nir í Før­oy­um. - Tað kann hugsast, at tey, sum eru lesandi uttanlands ikki tíma heim at vera antin arbeiðs­leys ella at fáast við arbeiði, sum er óviðkomandi fyri teirra útbúgving, sigur Holger Arnbjerg, men legg­ ur afturat, at, man kann kanska ikki loyva sær – sum óroynd­ur og nýútbúgvin – at vænta, at man fær eitt topp­starv beinanvegin. Hin­ veg­in, so haldi eg, at tað er altíð stuttligari at vera ar­ beiðs­leysur og væl­út­búgv­in enn ikki. Tá verður man ein meira fleksibul arbeiðari. - Hevði ALS bjóðað ein 'dimittendsats' líkur tí danska, har tað í eina av­ mark­aða tíð verður út­gold­ið áleið 75 prosent av há­marks­ veit­ingini (um 13.000 kr.) til nýút­búgvin, so kundi tað lagt lunnar undir, at fleiri ven­da aftur til Føroyar eftir lokn­an lesnað, sigur Holger. Mugu ikki avmarka útbúgvingar Tá ið eg spyrji Holger Arn­ bjerg, hvørt ein avmarking av talinum av útbúnum fólki ikki kundi forðað fyri hesum trupul­leikanum yvirhøvur, metir hann, at ein útbúgving altíð hevur høgt kursvirði. - At fólk kunnu – sum so – uttan fíggjarligar forðingar slep­pa at útbúgva seg til tað, tey hava hug til, hevur eitt stórt samfelagsligt virði. ÚSUN skipanin í Føroyum, sum veitir upp til 80.000 krón­ur í óbindandi árligum stuðli til lestrargjald á hægri læru­stovn­um, man teljast millum heimsins bestu av sínum slag, sigur hann. - Aðalendamálið við at seta í verk ÚSUN skipanina, var at gera tað gjørligt fyri før­oy­ingar at nema sær fjøl­broyttari útbúgvingar úr fleiri londum. At tað hev­ur verið til fyrimuns fyri Føroyar síggja vit aftur í, at londini, sum krevja lestr­ar­gjald (altso, uttan fyri Norðurlondini, red.) kundu bjóða fleiri listarligar út-búgv­ingar enn eitt nú Dan­mark. Eisini síggja vit, at tað nærum eru ógjørlig upp­tøku­krøv eitt nú læknaútbúgving í Danmark, sigur Holger Arn­ bjerg. - Tað munar tó væl, at tey, ið ynskja at gerast lækn­ar, kunnu leita sær út um norðurlond at út­ búgva seg uttan at vera fyri fíggjarligum mismuni. Lækna­vísindi er eisini eitt av teim­um heilt tryggu út­búgv­ ing­unum at nema sær – har er nærum eing­in lækna­út- b­úgvin arbeiðs-leys­ur, sigur leið­arin á Altjóða­skriv­stovu­ ni, sum avgjørt ikki heldur, at Føroyar skulu seta mark fyri, hvørjar útbúgvingar før­o­y­ingar kunnu nema sær. Almenn kvalifisering Gestur Hovgaard, lektari í sam­felagsvísindum á Fróð­ skapa­setrinum, er eisini sannførdur um, at útbúgving ikki bert skal hugsast inn í praktisk viðurskifti á arbeiðsmarknaðinum. - Útbúgving er ikki bert ein praktisk kvalifisering – tað er ein almenn kvali­ fi­ser­ing, sigur hann í tele­ fonviðtalu við meg úr Danmark, meðan vindurin darv­ar góðskuni á ljóðinum nak­að. Gestur Hovgaard var tá staddur í Danmark, og vindurin, sum leikaði á telefonina hjá honum, segði mær at hann var áveg­is onkrastaðni. Tað helt honum tó ikki frá at greiða frá týdninginum av útbúgving og hví hetta ikki kundi roknast um til prakt­ isk viðurskifti. Tað merkt­ ist beinanvegin, at hann er vanur og áhugaður at tosa um viðurskiftini millum ar­ beiðs­marknað og út­búgving. Tá ið eg spyrji hann, hví fólk skulu útbúgva seg, lønar hann mær aftur við einum retorisk­um spurningi: - Hvat er alternativið?, spyr hann, og heldur áfram; fólk vilja sleppa at útbúgva seg. Ein útbúgving hevur virði í sjálvum sær, við tað, at hon er ein almenn kvalifis­er­ ing. Tað skal skiljast sum, at útbúgvingar eru við til at gera eina meira dynamiska og diversifiseraða ar­beiðs­ fjøld og sostatt tryggja eitt inno­va­tivt og fjølbroytt sam­ felag. Eg vísi Gesti á, at tað eru ikki tær heilt nógvu starvs­lýsingarnar at finna, ið hava 'samfelagsfrøðiliga útbúgving' sum førleikakrav, og spyrji hvørt tað er tørvur á teimum 143, sum í løtuni lesa samfelagsfrøðilig fak. - Vit kunnu ikki siga, at tað ikki er 'tørvur' á lesandi. Verða fólk við útbúgving sett í starv onkrastaðni, ja, so verður profitturin eisini størri. Tað er sostatt kanska meira politiski myndugleikin og arbeiðsmarknaðurin, sum ikki er nóg væl innrættaður at absorbera tey við hægri út­búgvingum, sigur hann. Fleiri útbúgvingar til Føroya Hann staðfestir tó, at tað er viðkomandi at seta spurnar­ tekin við, hvørt vit ikki áttu at bjóðað fleiri master­út­ búgv­ingar til tess at fáa tætt­ari sam­band millum tað lisnu, kvalifi­ser­andi vitan­ ina og føroysk viður-skifti og arbeiðs­marknað. - Tað hevði avgjørt verið ein fyrimunur, um útbúgv­ ing­arnar hjá teimum før­oysku lesandi vóru forankr­að­ar í føroyskum viður­skift­um. Juristar hava kanska ikki hava nóg holla vitan innan føroysk viður­ skifti at koma beint av út­ lendsk­um skúlabeinki og heim til Føroyar at prakti­ sera løgfrøði. Tískil síggja vit eisini, at Fróðskaparsetrið er farið at bjóða út master­út­ búgving innan júst løgfrøði, sig­ur Gestur Hovgaard. Sambært Gesti Hovgaard, so er tað í einum samspæli mill­um ástøðiligan og prakt­ is­k­an kunnleika, at góð­ir møgu­leikar fyri nýggjum møgu­leikum og innovatión liggja. - Tað er hetta (samspælið FØROYSK LESANDI Seinastu vikurnar hevur Sosialurin sett sjóneykuna á misjavna býti av lesandi og tøkum arbeiðsplássum. Hetta hevur víst, at útboðið fer langt yvir um eftirspurningin, men tey, sum varða av útbúgvingunum halda, at hagtølini skulu takast við fyrivarni HAGTØL TAKAST VIÐ FYRIVARNI Leyslýst størv frá 22. oktober – 19. november 2014 Topp 15 Kelda: STUDNI (2014) Tølini fyri lesandi í Føroyum eru gjørd við støði í mánaðarliga lestarstuðlinum - øll á hægri útbúgvingum, ið hava fingið stuðulin í skúlaárinum, eru tald við. Tølini fyri lesandi uttanlands eru gjørd við støði í ferðastuðlinum - øll á hægri útbúgvingum, ið hava fingið stuðulin í skúlaárinum, eru tald við. Størv, sum hóska til fleiri útbúgvingar, eru tald við fleiri ferðir. Umframt tað, eru einans størv í Føroyum, ið hava útbúgvingarligar førleikar sum setanarkrav, tald við. Keldur: lsh.fo, hmr.fo, amr.fo, starv.fo, starvsportal.fo, in.fo, portal.fo Námsfrøðiligar 246 Lærarar 206 Maskinmeistarar 181 Sjúkrarøktafrøðiligar 178 Maritimar 155 Tann- og læknavísindi 149 Samfl. leiðsla og fyrisit. 143 Fíggjarl. og búskaparl. 127 Marknaðarf. Íverk, sams. & business 119 Humanisma og sosialvísindi 103 Arkitekt og byggitøkniligar 100 Náttúruvísindaligar og støddfrøðil. 98 KT-frøðiligar 97 Løgfrøðiligar 96 Heilsuvísindi og terapeutiskar 94 Í alt 2.092 av 2.560 lesandi Námsfrøðiligar* 10 Lærarar 1 Maskinmeistarar 3 Sjúkrarøktafrøðiligar 8 Maritimar 1 Tann- og læknavísindi 2 Samfl. leiðsla og fyrisit. 2 Fíggjarl. og búskaparl. 5 Marknaðarf. Íverk, sams. & business 3 Humanisma og sosialvísindi 1 Arkitekt og byggitøkniligar 2 Náttúruvísindaligar og støddfrøðil. 0 KT-frøðiligar 2 Løgfrøðiligar 0 Heilsuvísindi og terapeutiskar 4 Í alt 44 *Helmingurin av leystlýstu størvunum til námsfrøðingar vóru til niðursetta tíð.