mánadagur 1. desember 2014síða 11

11 Mánadagur 1. desember 2014 · Nr. 137 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 fakfelagssamstarv ðveita sjálvræði sum seta dagsskránna, og hvørt limafelag hev­ ur vetorætt. Kortini hava feløgini í Samtaki megn­ að at staðið saman í sátt­ mála­samráðingunum, síð­ ani felagsskapurin varð stovn­aður. Soleiðis haldi eg, at tað skal blíva við at vera, og eg haldi eis­ini, at tað er umráðandi, at tað verð­ur hvør sítt fak­fe­lags­ samstarv á ávikavist tí privata og tí almenna ar­ beiðsmarknaðinum, sigur Hans Joensen. Vildi samstarv Tó at hann bæði er ivasamur um samanleggingar og eitt føroyskt LO, so vissar Hans Joensen um, at hann er íðin fortalari fyri felags sam­ ráðingum og tøttum sam­ starvi millum feløgini. – Tað hevur verið mítt mál, líka síðani eg í 1997 varð valdur í nevndina í Havn­ ar Arbeiðsmannafelag. Tá tær fyrstu sáttmála­sam­ ráðingarnar vóru eftir tað, undraði tað meg almikið, at vit ikki samráddust saman. Vit og feløgini úr Klaksvík sótu á Hafnia, meðan Føroya Arbeiðarafelag og Havnar Arbeiðskvinnufelag sótu á Hotel Føroyum. Eg helt tað vera hol í høvdið. - Tá eg so sjálvur gjørdist formaður í felagnum í 2003, hugsaði eg, at tað skuldi so ikki liggja á mær, at eg ikki royndi samstarv. Eg kallaði so øll arbeiðarafeløgini til fundar, og á tí fundinum var hundrað prosent semja um, at vit skuldu samráðast saman, og at vit skuldu skipa okkum saman í okkurt formligt samstarv, sum kundi mótviga Vinnuhúsinum hjá arbeiðsgevarunum. Seinni hevði Sonja Jógvansdóttir frætt um fundin, og hon ringdi so og bjóðaði seg fram. Hetta var upprunin til Samtak. Tá vóru tað bara vit og Føroya Arbeiðarafelag, og seinni komu so fyrst Fiskimannafelagið og síðani feløgini í Klaksvík upp í, greiðir formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag frá. Rudda heima fyrst Í Vinnublaðnum hjá Sosial­ inum seinasta mánadag tók Georg F. Hansen, formaður í Føroya Arbeiðarafelag undir við Sonju Jógvansdóttir, sam­skipara í Samtaki, um at tað eru alt ov nógv fak­feløg á føroyska arbeiðs­markn­ aðinum, men hann heldur tó ikki, at trupulleikin er so stórur á privata arbeiðs­ marknaðinum, at hann er nøkur forðing fyri felags sátt­málasamráðingum. – Vit eru ikki so nógv feløg á privata arbeiðs­ markn­aðinum, at tað bilar, men fimm av teimum eru arbeiðarafeløg. Tað eigur at bera til at leggja tey saman, men tað verður ikki gjørt eftir hvørki einum degi ella einum ári. Vit mugu eisini fyrst rudda upp hjá okkum sjálvum, áðrenn vit fara at tosa um at leggja saman við onnur meginfeløg, tí sum er, eru ikki færri enn 35 lima­ feløg í Føroya Arbeiðara­ felag. Vit mugu fyrst fáa tað talið munandi niður – eini fimm hevði verið hóskandi – áðrenn vit bjóða okkum fram at leggja saman við øðrum, sigur Georg F. Hansen. Vaksandi undirtøka Fyri fáum vikum síðani var evnið á dagsskrá á árliga limafelagsfundinum hjá Før­ oya Arbeiðarafelag. – Eg kann staðfesta, at nógv eru fyri at leggja lokal­ feløg saman, og at talið av teimum, sum eru fyri, økist ár undan ári, so eg vænti, at tað skjótt fer at bragda. Vit síggja eisini gongdina í øðrum londum. Danska NNF, sum vit samstarva tætt við, er nú sett saman av bara fimm regionalum feløgum. Tá tey kunnu vera so fá, so kunnu vit sjálvsagt eisini. – Tó kann okkara bygnaður ikki heilt samanberast við tann danska, tí søgan aftan fyri feløgini er so ymisk. Vit hava so nógv feløg, tí sam­ferðsluviðurskiftini og samskiftið var so vánaligt, tá fakfelagsrørslan tók seg upp í Føroyum. Tí var tað neyðugt við einum lokalum fakfelag nærum í hvørjari bygd, sigur Georg F. Hansen. Tá tað kemur til tætt­ari samstarv millum megin­ fe­l­øgini serliga við atliti til felags samráðingar, er hann samdur við Hans Joen­sen um, at samstørvini á pri­vata og almenna arbeiðs­mark­ naðinum skulu vera atskild. Limatalið minkar Eisini tey bæði feløgini í Klaks­vík vilja varðveita sítt sjálvræði í einum tætt­ari samstarvi mill­um fe­løg­ini á privata arbeiðs­mark­nað­ inum. Men með­an Arthur Guðjóns­son, for­mað­ur í Klaksvíkar Arbeiðs­manna­ felag, ikki sær nakra orsøk til samanleggingar í stórum stíli, so heldur Jastrid W. Niclasen, forkvinna í Klaksvíkar Ar­ beiðskvinnufelag, at gongdin fer at verða tann vegin. – Ja, tað rokni eg við. Lima­ talið bara minkar hjá øll­um feløgunum, og tí verð­ur tað náttúrligt, at tey fara at leggja saman. Men eg vænti tó ongar beinleiðis sam­ anleggingar tey fyrstu árini, og fyri okkara viðkomandi er tað heldur ongin or­søk at skrumbla nakra saman­legg­ ing ígjøgnum, sigur Jastrid W. Niclasen. Hon heldur sítt egna felag standa sterkari, tí tað er við í Samtaki, og heldur, at eitt breiðari samstarv, har øll arbeiðarafeløgini og hand­ verkarafeløgini eru við, bara kann gera tey øll somul enn sterkari. Men um samstarvið skal gerast so bindandi, at tað verður eitt LO, ivast hon tó í. – Aftur her kann nógv broytast við árunum, men fyribils haldi eg, at vit skulu halda fast í tann sam­ starvsleistin, sum vit hava í Samtaki, har hvørt einstakt felag hevur sjálvstøðugan avgerðarrætt, so at feløgini mugu vera samd um felags útspøl, sigur Jastrid W. Nicla­ sen. Nóg gott sum er Arthur Guðjónsson heldur, at feløgini hava tað fínt, sum tey síggja út nú, men hevur onki ímóti einum breiðari samstarvi í sambandi við sátt­ málasamráðingarnar, soleiðis at øll arbeiðarafeløgini og handverkararnir samráðast saman. – Men bæði í Samtaki í vera­ndi líki og við einum breið­ari samstarvi skal tað vera soleiðis, at tað eru for­ menninir, sum ráða. Fæst eitt slíkt samstarv at rigga, so er tað fínt, men tað er ikki vist, at tað endiliga skal enda við einum LO, sigur for­maðurin í Klaksvíkar Ar­ beiðsmannafelag. Arthur Guðjónsson, formaður í Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag, heldur onga orsøk vera til at leggja fakfeløg saman. Hann hevur tó onki ímóti at starva saman um sáttmálasamráðingar. - Men bæði í Samtak í verandi líki og við einum breiðari samstarvi skal tað vera soleiðis, at tað eru formenninir, sum ráða Jastrid W. Niclasen, forkvinna í Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag, sær fyri sær, at talið av fakfeløgum á privata arbeiðsmarknaðinum fer at minka, sum frá líður. – Limatalið bara minkar hjá øllum feløgunum, og tí verður tað náttúrligt, at tey fara at leggja saman. Men eg vænti tó ongar beinleiðis samanleggingar tey fyrstu árini, sigur hon Tá Hans Joensen bleiv formaður í Havnar Arbeiðsmannafelag í 2003, kallaði hann hini arbeiðarafeløgini til fundar um felags samráðingar. Men talan var als ikki um eitt spildurnýtt hugskot. - Tað hevur verið mítt mál, líka síðani eg í 1997 varð valdur í nevndina í Havnar Arbeiðsmannafelag, sigur hann. SAMTAK Stigið varð tikið í 2006, og Samtak varð formliga stovnað í 2007 av Føroya Arbeiðara­felag og Havnar Arbeiðsmannafelag við Sonju Jógvans­dóttir sum samskipara. Seinni komu fyrst Før­oya Fiski­manna­felag og síðani Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag og Klaks­víkar Arbeiðsmannafelag upp í. Arbeiðarafeløgini í Samtak hava saman samráðst um sáttmálar teirra á privata arbeiðs­marknaðinum og hava í hesum sambandi eisini samstarva tætt við Havnar Arbeiðskvinnufelag, sum ikki er partur av Samtaki. Feløgini í Samtak telja til samans umleið 6800 limir, harav teir 5800 eru í arbeiðarafeløgunum: Føroya Arbeiðarafelag, 4500 limir. Havnar Arbeiðsmannafelag, 800 limir. Klaksvíkar Arbeiðskvinnufelag, 250 limir. Klaksvíkar Arbeiðsmannafelag, 250 limir. Føroya Fiskimannafelag, 1000 limir. Havnar Arbeiðskvinnufelag við sínum umleið 400 limum er við í fakfelagssamstarvi á almenna arbeiðs­ marknaðinum.