týsdagur 16. desember 2014síða 15

15 Mikudagur 12. februar 2014 · Nr. 18 Sosialurin Hugskot og viðmerkingar – send sms til 225000 Mikudagur 17. desember 2014 · Nr. 144 Í kanningini frá Svimjisam­bandinum sæst, at 49 prosent av føroysku børn­unum megna at svimja yvir 200 metrar, tað vil siga, at tey hava grundleggjandi svimji­førleikar, tá tey ganga í 5. flokki. 20 prosent megna ikki at svimja 200 metrar, meðan 30 prosent vita ikki. Hesi tøl­ini eru lægri enn fyri bæði Dan­mark og Noreg. Í Noregi eru tað eitt lítið vet fleiri, ið hava svimjiførleika, meðan í Dan­ mark eru tað nærum 70 pro­ sent. Kanningin vísir eisini, at meðan tað í Noregi eru heili 60 prosent av javn­aldr­ unum, ið hava tikið eitt av svimji­merkjunum, so eru tað einans 22 prosent av teimum, ið svaraðu spurnar­blaðnum, ið hava gjørt tað. Allarhelst verður ikki lagdur serligur dentur á svimji­merkini í føroyskari svimji­undir­vísing. Men svimjimerkini skulu vera part­leysar metingar um, hvussu svimjiførleikarnir hjá børn­unum eru. Í Føroyum er tað Svimjiskúlin, ið um­ situr svimjimerkini. Skipan­ in er norsk, og teir skúlar og lærarar, ið fylgja hesi skipan­ ini, fáa eina liðna undir­vís­ ingar­ætlan fyri børnini, ið hevur til endamáls at leiða tey ígjøgnum svimjimerkini. Fyrsta merki er Vatnmerkið, ið millum annað krevur, at næmingurin tolir at fáa vatn spruttað á seg í 15 sekund, uttan at venda sær burtur. Síðani gerast merk­ ini torførari og torførari, til síðsta merkið, ið er háva­ merkið. Hávamerkið krevur millum annað, at ein kann svimja 1000 metrar, 600 metrar við røttum teknikki, 100 metrar á rygginum, svimja 10 metrar undir vatni og flóta í 15 minuttir. Ábyrgdin er eisini foreldranna Kanningin hjá Svimji­sam­ bandinum vísir okkum eisini annað um svimjivanarnar hjá børnunum. 48 prosent siga seg svimja umleið eina­ ferð um mánaðin ella fleiri í frítíðini. 39 prosent av føroysku børnunum svimja sum oftast saman við vin­ fólki um sama aldur, tá tey svimja. Einans 11 prosent svimja oftast saman við for­ eldrunum. Hóast hetta, so siga 31 prosent, at tað vóru for­eldrini, ið lærdu tey at svimja og 48 prosent svara, at hetta var, áðrenn tey byrj­ aði í 1. flokki. Her mugu tó spurnartekin setast við, hvat børnini meina, tá tey siga, at tey hava lært at svimja. Eftir stendur, at flestu børnini siga, at foreldrini hava lært tey at svimja. Sam­stundis vísa tølini, at tá børn­ini eru komin í 5. flokk, eru foreldrini nærum ongan­ tíð í hylinum við teimum longur. Nærum helm­ing­urin sigur eisini, at tey lærdu at svimja, áðrenn tey byrjaðu at ganga í skúla. Spurn­ing­ urin er so, um tað er rætt av okkum foreldrum at peika eftir skúlaverkinum og lær­ ar­unum, og biðja teir læra børn okkara at svimja, ella um vit skulu taka í egnan barm fyrst og taka ábyrgd av at læra okkara egnu børn at svimja. Tað tykist tó, sum teimum flestu børnunum dámar væl at svimja. 88 prosent av spurdu børnunum halda, at svimjing er stuttligt og 63 prosent vildu ynskt, at tey svumu meiri við skúlanum, meðan 36 prosent halda, at tey svimja ov lítið. svimjiførleikar Námsætlanin setir 60 klokkutímar um árið av til ítróttarundirvísing. Hendan undirvísingin skal fevna um seks ymisk kjarnuøki, sum eru frælsur ítróttur, fimleikur, rørsla og tónleikur, útilív, bóltspæl og svimjing. 80 prosent av undirvísingini skal vera innan hesi øki. Kjarnuøkið svimjing fevnir um førleikarnar at svimja, at styrkja evnini hjá næminginum at svimja. Eisini fevnir hetta kjarnuøki um kunning um viðurskifti í sambandi við venjing og í sambandi við vandar, ið eru knýttir at svimjing, eitt nú um grundleggjandi bjargingarhættir og fyrstuhjálp. Tað er givið, at tá serføðin á økinum, sum her er Svimji­samband Føroya, vísir á, at føroysk børn duga verri at svimja enn í grannalondunum, so er hetta ein spurningur, sum myndugleikarnir eiga at lofta og viðgera, sigur Annika Sølvará. Hon sigur, at hesin spurningurin hevur ikki verið viðgjørdur í foreldra­felagnum Heim og Skúli, men hon væntar, at felagið fer at við­gera støðuna. – Tað er sjálvandi týdningarmikið, at børn­ini læra at svimja. Tað hevur bæði heilsu­góðar og lív­bjargandi avleiðingar, sigur hon. Annika Sølvará heldur ikki, at tað kann góðtakast, at føroysk børn eru so illa fyri í svimjing, serliga ikki í mun til grannalond okkara. – Kanska er neyðugt at fáa greiðari mál fyri svimjifrálæruni niður­fest í námsætlanina. Hetta er eitt hóskandi høvi hjá myndug­leik­unum at eftirmeta námsætlanina, og hvat hon sigur um svimjifrálæruna, saman við for­eldrum, lærarum og kanska svimji­sam­band­inum eisini. Svimjisambandið hevur allarhelst okkurt hugskot, ella kanska mugu foreldrini spæla ein størri leiklut. Tað er í øllum førum týdningarmikið, at Mentamálaráðið spyr, hvat vit kunnu gera og so roynir at taka tað upp í náms­ætlanina, sigur hon. Annika Sølvará vísir tó á, at foreldrini ikki kunnu leggja alla ábyrgdina yvir á skúlan. – Fyrst og fremst kunnu for­eldur venja børn­ini sjálvi, fara at svimja við teimum. Í Føroyum er lutfalsliga góð atgongd til hylar, um­framt at prísurin fyri svimjing ikki er so høgur. Harnæst mugu foreldrini lata børnini sleppa at svimja við skúlanum. Til seinast mugu foreldrini samskifta við skúlan um frá­læruna í svimjing, serliga um tey síggja, at teirra børn eru verri fyri enn onnur, sigur Annika Sølvará. Tað undrar meg ikki, at so er, sigur Anna Gásadal um, at hagtølini vísa at helvtin av føroysku børnunum í 5. flokki ikki megna at svimja 200 metrar. – Í nógvum skúlum byrjar svimjiundirvísingin ikki fyrr enn í 3. flokki og so gerst torført at læra seg so væl at svimja, at ein megnar 200 metrar longu í 5. flokki. Anna Gásadal sigur, at flestu skúlarnir koyra við eini skipan, har svomið verður í eitt hálvt ár, og so er annar ítróttur á skránni hitt hálvárið. Soleiðis sæð fær svimjingin lutfalsliga nógvar tímar í mun til hini kjarnuøkini í ítróttarundirvísingini. Anna Gásadal er tó bangin fyri, at nógvir svimji­tímar verða spardir burtur kring landið. – Tímarnir til svimjing eru lutfalsliga dýrir. Ein má hava ein lærara við svimjilæraraútbúgving fyri hvørjar 15 næmingar. Slíkar avmarkingar eru ikki til vanligar ítróttartímar, og tí eru tað lætt spardir pengar, tíverri. Hon harmast eisini um vánaligu umstøðurnar fyri svimjifrálæru. – Tað er ein stórur mangul upp á svimji­ hylar og lærarar. Manga staðni er langt til nærm­asta svimjihyl, meðan aðra staðni eru alt ov trongt, sigur Anna Gásadal. Hon vísir á, at hóast nógvir hylir eru í Havnini, so er tað sera trongt, tí tað eru so nógvir skúlar og aðrir stovnar, ið nýta teir, umframt at almenn svimjing ofta er sam­stundis. – Eg eri bangin fyri, at nógvir skúlar velja svimj­ing­ina frá, tí um­støðurnar eru so ringar, sigur hon. Annika Sølvará forkvinna í foreldra­- felagnum Heim og Skúli Anna Gásadal ítróttarlærari Tilvildarlig mynd