hósdagur 18. desember 2014síða 29

Sosialurin nr. 145 · 19. desember 2014 5 VIKUSKIFTI boð fyri heimleysar og sosialt útsettar menn á Vesturbrúgv í Keypmannahavn. Mæn­de­nes Hjem varð sett á stovn fyri 105 árum síðani, og av fyrstani tíð var heim­ið opið fyri alkoholikarum og spritt­ar­um. Seinastu 30 árini er heimið al­samt vaksið við nógvum ymiskum til­boð­um. Felags fyri øll, sum koma á Mændenes Hjem, er, at tey eru mis­ brúk­ar­ar av onkrum slag, tað verði seg hassj, alkohol ella harðari evni, greiðir Pauli frá. Á Mændenes Hjem verður ikki stíla ímóti at fáa mennirnar turrlagdar, av­ rús­að­ar ella at flyta í egnan bústað, men heldur at gera tilveru teirra minni strongda, enn hon hevði verið úti á gøt­uni. Eisini eru tilboð til gamlar og slitn­ar mis­nýtarar, sum ferð eftir ferð hava ver­ið í viðgerð, men hvørja ferð eru end­að­ir aftur í djúpari misnýtslu. Her fylg­ir ofta ein sálarlig sjúkraavgerð við, sum paranoid skisofreni ella líknandi. – Hesir missnýtararnir skulu sleppa at liva teirra seinastu ár so frægt sum til ber. Vit gera døgurða til teir, vaska og hjálpa teimum at passa heilvág sín. Tað kann samanlíknast við ein røkt­ing­ ar­stovn, ella "hospice", har fólk koma at doyggja, sigur Pauli. Sproyta seg í húsunum Jólaaftans kvøld á Mændenes Hjem verð­ur eitt jólatiltak. Tey fara at pynta jóla­træ, fáa góðan døgurða við dunnu, fleska­steik og øllum tí sum har hoyrir til, og eisini verða pakkar býttir út. Upp­gáv­an hjá Oluffu, Martin og Maritu jóla­aft­an á Mændenes Hjem verður at dekka borðið, borðreiða, taka av borð­ in­um og vaska upp. Hetta er fyri tað mesta praktiskar og fyrifallandi upp­ gáv­ur. Tey fáa eisini høvi til at eta sam­ an ið teimum heimleysu og uppliva jóla stemn­ing­in í húsinum. Ímeðan tey trý arbeiða við praktisk­ um jólafyrireikingum verður Pauli sjálv­ur til arbeiðis. Tá hann er til arb­eið­is í Mæn­de­nes Hjem, veitir hann tæn­astu til teir heim­leysu rúsevnismisnýtararnar. Fólk geva nógv til felagsskapin, og tey hava klæðir, sproytur, nálir og hítir á goymslu til menn­irnar har. Annars arb­eið­ir hann í rúm­in­um sum kallast "stof­ind­ta­gel­ses­ rum­met", har fólk koma at taka rúsevni undir góðum umstøðum. Pláss er til mis­nýt­ar­ar sum roykja og sproyta. Her er gott ljós og útsúgving, og eisini er rúm­ið reint, nossligt og sterilt, sigur Pauli. – Her sita sjúkrarøktafrøðingar og peda­gog­ar og eygleida narkomanarnir, með­an teir sproyta seg, og vit eru klár til at hjálpa, um tey fáa ov nógv ella blíva illa fyri. Deyðstíttleikin millum rús­evnismissnýtarar í Keypmannahavn er minkaður við meir enn 50 prosentum, síð­ani hesi rúmini opnaðu, so ein kann stað­festa at hetta roynist væl, sigur hann Oluffa Joensen sigur at hetta er tað harð­asta umhvørvi í Keypmannahavn, og hon verður eitt sindur órólig, tá hon hugsar um hetta, men gleðir seg alíka­væl at fara avstað. Martin, maður henn­ara, er turrlagdur alkoholikari og hev­ur verið tað í 22 ár. Hann er einaferð um mánaðin á Velbastað á fund við aðr­ ar alkoholikarar. – Ein grund til at eg ynski hetta, er tí eg kenni tey ringu jólini við alkoholi frá fyrr av. Eg hataði jólini fyrr, og hetta ligg­ur okkum nær, sigur hon. Pauli Højgaard heldur, at arbeiðið, sum Oluffa og Magnus fara til á Mæn­ de­nes Hjem, er av alstórum týdningi. – Jólini snúgva seg um, at vit eru góð við næsta okkara og taka okkum av teimum, sum hava fyri neyðini. Hetta er kjarnin í jólaboðskapinum. Hend­ an tíðin er vanliga tann ringasta hjá heim­leysum og sosialt útsettum fólki, held­ur Pauli. – Tey hata snøgt sagt jólini, tí tey minn­ast aftur á tíðina, tá alt var so gott og hugnaligt, og tey høvdu fólk rund­ an­um seg, sum vóru góð við tey. Men nú hava tey einki netverk, onga familju og eru øgiliga einsamøll. Tí er tað eyka týdn­ing­armikið at gera hetta fyri tey, so tey eisini kunnu hava tað hugnaligt og merkja, at onkur er góður við tey, sig­ur Pauli. Góðar upplivingar Síðani Magnus varð turrlagdur fyri 22 ár­um síðani, hevur familjan havt góðar upp­liv­ing­ar saman um jólini. Tó leggur Oluffa dent á, at jólini í Føroyum eru vorð­in ov kostnaðarmikil, og við tí verð­ur rætti jólaandin burtur. Tað er ov dýrt hjá flest familjum at keypa bæði far­tele­fonir og teldlar til børnini. Hon sig­ur til endans, at tá er hetta møguliga ein betri máti at halda jól uppá. – Tað er ein torfør støða. Serliga um ein hevur børn, tí vit kunnu ikki melda okkum úr samfelagnum, sum fylg­ir hesum rákinum. Vit mugu hvør í sínum lagi finna útav, hvussu vit skipa okk­um, men vit kunnu øll gera okkurt sum gevur eitt sindur av meining við at bjóða okkum fram at hjálpa øðrum, sig­ur Oluffa Joensen. myndir: Annika Kunoy Im Oluffa og Martin fara at halda jól saman við narkomanum í harðasta umhvørvinum í Keypmannahavn