hósdagur 8. januar 2015síða 9

FRÍGGJADAGUR 9. JANUAR 2015 SOSIALURIN 3 9 Hjálpa tað vit kunnu DANJAL AV RANA Hallur Thomsen, dep­ils­stjóri á Al­man­na­verki­num, kann ikki gera nakra við­merk­ing til hetta ávísa málið, men harmast um, at fólk annars kunnu koma í eina tílíka støðu. - Almannaverkið hevur nakrar leið­reglur at fylgja, ið verða ásett­ ar av Almannamálaráðnum. Tá talan er um endurgjald fyri inn­tøkumiss, er hámarkið sett til 25.000 krónur og so kann Al­ man­na­verkið ikki játta meiri enn tað, sigur hann. Hallur Thomsen sigur, tá Al­mannverkið fær slíkar um­ sókn­ir, verður umsóknin altíð við­gjørd eftir tí leisti, ið vil geva um­søkjaranum hægsta útgjaldið. - Um tað er so, at umsøkjarin upp­fyllir treytirnar bæði fyri sjúkra­dag­pening og endurgjald fyri mista inntøku, leggja vit dent á at tryggja okkum, at um­ søkj­ar­in fær so høgt útgjald sum gjør­ligt, sigur hann. Umframt sjúkradagpening og endur­gjald fyri mista inntøku, ber eisini til at søkja um endurgjald fyri øktar útreiðslur orsaka av sjúku barnsins. Útreiðslur, ið koma av sjúku barnsins kunnu so endurgjaldast. - Í slíkum førum verða út­ reiðslurnar til sjúka barnið saman­bornar við útreiðslurnar fyri eitt frískt barn, og so verður mun­ur­in endurgoldin, sigur Hall­ur Thomsen. Hann ásannar, at hjá nógvum vil úrslitið vera, at mánaðarligu inn­tøk­ur­nar lækka, so leingi sum út­gjald­ið frá Almannaverkinum stend­ur við. - Tað er sera harmiligt, at hetta kann hava slíkar keðiligar av­leið­ingar við sær, men Al­man­ na­verkið roynir at hjálpa, so nógv vit kunnu, innan fyri tær ramm­ur, vit hava at fyrihalda okkum til, sigur Hallur Thomsen at enda. DANJAL AV RANA Í slíkum førum, tá eitt barn gerst álvarsliga sjúkt ella ber varandi brek, hava foreldur tveir møguleikar at søkja um hjálp frá Almannaverkinum. Annar møguleikin er at fáa sjúkra­ dag­pening, um tú mást fara frá arbeiði og miss­ir inntøku í tí sambandi. Í hes­ um føri er treytin, at talan eru um álvars­ligan heilsuvanda ella at vandi er fyri lívinum hjá barninum. Sum dømi kunnu nevnast blóðtøppur, skurð-viðgerir í heilanum, ferðslu- og bruna­skaði. Sjúkradagpeningur er eitt fult ella lutvíst endurgjald fyri miss av inntøku. Inntøkumissur upp til eina hámarksupphædd kann end­ ur­gjaldast. Hendan há­marks­upp­ hædd­in er 80% av eini vanligari arbeiðsmannaløn fulla tíð, tað vil siga, 18.299 krónur um mánaðin, áðrenn skatt. Treytin fyri at fáa dagpening er, at viðkomandi ikki hevurrætt til løn undir sjúku hjá barninum. Lækna­ váttan krevst, sum sigur, at sjúkan ger tað alneyðugt, at annað ella bæði for­eldr­ini eru um sjúka barnið. Hin møguleikin er at fáa endur­ gjald fyri mista arbeiðsinntøku, um støðan hjá barninum og familjuni er so, at tað er neyðugt hjá foreldrunum at vera frá arbeiði. Endurgjald fyri mista inntøku verður oftari nýtt, tá tal­an er um børn, ið bera brek ella hava kroniska sjúku. Endamálið við hes­um stuðlinum er, at stuðla og lætta um hjá familjuni at uppihalda barni­num í heiminum. Um tað er neyðugt at annað ella bæði foreldrini mugu frá arbeiði í styttri ella longri tíð, er møguligt at fáa endurgjald fyri mista inntøku. Hámarksupphæddin í hesum føri er 25.000 krónur um mán­ a­ðin, áðrenn skatt. Umframt hetta er møguligt at fáa endur­gjald fyri meirútreiðslur, til døm­is fyri ávísar neyðugar viðgerðir hjá barninum. Avgerðirnar hjá Al­mann­a­verki­ num um stuðul skulu verða grund­ aðar á eina heildarmeting av støðu­ni hjá barninum og familjuni. Al­manna­ verkið innheintar tí eina lænkaliga lýs­ing av sjúluni og avleiðingar henn­ara fyri barnið og familjuna. Har­um­framt verður ein sosialfaklig lýsing fjørt av viðurskiftunum hjá barni­num og familjuni, og hvørjar fíggj­ar­ligar avleiðingar, tað hevur fyri familju­na. Við støði í heildarmetingini verð­ur avgerð tikin um, hvør stuðul er neyðug­ur og rímiligur. Hámarksloft áljóðandi 25.000 krónur um mánaðin Sjúkradagpeningar ella endurgjald fyri inntøkumiss eru møguleikarnir, um barn títt gerst álvarsliga sjúkt. Tað mesta, ein kann fáa afturgoldið er 25.000 krónur um mánaðin Hallur Thomsen, depilsstjóri á Almannaverkinum, harmast um, at fólk kunnu koma í trupul kor orsaka av ov lágum stuðuli frá Almannaverkinum, men sigur, at Almannaverkið ikki kann fara út um sínar heimildir Hámarkini á almennu út­ gjaldunum, tá tal­an er um sjúkra­dag­pening og endur­gjald fyri inntøkumiss, eru ásett av Almannamálaráðnum. Heri Petersen, fulltrúi á Al­ manna­málaráðnum, greiðir frá, at há­markið var sett í 2009. Hann sig­ur, at tað var ikki eitt ávíst mál, ið førdi til, at hámark varð sett á út­gjald­ið, men at útreiðslurnar sum heild øktu nógv. - Árini undan 2009 øktu út­ reiðs­l­ur­nar á økinum nógv, og í 2009 sóu vit, at játtanin ikki fór at hal­da longur. Lands­stýr­ið ynskti tí at tálma útreiðsluvøkturin. Tí­ skil gjørdist neyðugt at tillaga skipanina, og eitt av tiltøkunum var at seta há­mark á útgjaldið, sig­ur hann. Heri Petersen greiðir frá, at tað altíð er torført at áseta upp­ hædd­ir í slíkum førum, tí ringt er at siga, at ein upphædd er rættari enn ein onnur. - Vit valdu at knýta okkum at somu upphædd sum barsils­ skip­an­in nýtti og tí gjørdist tað 25.000 krónur. Tað var eisini ein upphædd, sum merkti, at játtan­ in á økinum fór at halda og tí kom lógarbroytingin í gildi frá 1. juli, sigur Heri Petersen. Útreiðslurnar máttu tálmast