hósdagur 8. januar 2015síða 14

Fríggjadagur 9. januar 2015 sosialurin 3 14 tema Børn og tøkni – Tá ið børn byrja at taka seg aftur, vera nógv einsamøll í kamarinum, og ikki tíma og duga at vera saman við øðrum menniskjum, so eiga vit sum vaksin at rópa varskó, sigur Maud Wang Hansen, forkvinna í Pedagogfelagnum Barbara Holm V it eru øll samd um, at tøkn­in er fantastisk. Nýggju amboðini eru ein stórur partur av sam­ felag­num, og tað er í nógvar mátar sera gagn­ligt. Men tað eru eisini vans­ ar við tøkniligu leikunum, sum børn í dag nýta í minni og størri mun. – Tað sigur seg sjálvt, at um børn sleppa at vera einsamøll í tí tøkniliga heiminum og frávelja at samskifta við onnur børn og vaksin, so ávirkar tað teirra menning, sigur Maud Wang Hansen. Børn mennast best í spæli og sam­veru við onnur. Samskifti og krops­ligar rørslur hava eisini stóran týdn­ing, bæði fyri fysisku og mentalu menn­ingina. Hon vísir á, at tað eru serstakliga teir málsligu og sosialu førleikarnir, sum verða skerdir, tá ið børn einsa­ møll nýta ov nógva tíð á netinum. Tað eru so at siga eingi spøl á net­ inum, sum eru á føroyskum, og tað kann fáa avleiðingar fyri málsligu før­leikarnar hjá børnum. – Børnini eru serfrøðingar í at ogna sær tann tøkniliga partin av lívinum, men tað er eisini ein stórur heimur, sum stendur opin fyri teimum, sum vit vaksnu als ikki hava innlit í. Hvat er tað børn takast við tá tey eru online, spyr Maud Wang Hansen. Hon vísir á, at hevur tú atgongd til internetið, so hevur tú atgongd til all­an heimin og tað er ikki vist, at børn­ini skilja hvat tey gera. Mugu steðga isolatiónini Tá ið tøknin tekur yvirhond, so merkir tað, at børn trekkja seg aftur, og ynskja samveru við tøknina heldur enn menniskju. Og tað er ein gongd, sum er væl ávegis, heldur Maud Wang Hansen. – Vit hoyra mangan fólk siga, at tað eru typiskt dreingjabørn. Sita bara á kamarinum við sínum teldli, fara ikki út og sova leingi. Men tá ið sam­bandið við tøknina ger, at børnini missa sínar vinir og hugin at spæla ella at sita og tosa saman, so eiga vit øll at steðga á og gera okkurt, sigur Maud Wang Hansen. Hon heldur tað vera týdn­ingar­ mikið, at tey vaksnu rundan um børn­ini eru tilvitað um, at børn eis­ ini hava tørv á sosialari samveru, hóast børnini ikki sjálvi meta tað vera neyðugt. – Tú sært, at summi børn upp­ ar­beiða einsemi, dáma væl at vera einsa­møll, og hava ikki tørv á nærum­ hvørvinum. Tað hava tey sjálvandi, men tey vita ikki av tí, sigur Maud Wang Hansen Tøknin skal brúkast rætt Hóast summir vandar koma í kjalar­ vørrinum av tøkniligu fram­brot­ unum, so er tað helst soleiðis kortini, at børn og vaksin altíð leita aftur til sínar menniskjaligu tørvir so ella so. – Eg veit allíkavæl ikki hvussu stórur vandin er, tí vit síggja eisini nógv børn sita undir liðini á hvørjum øðrum og skriva til hvønn annan á netinum. Tað tykist kanska løgið fyri summi, men tað er jú eisini ein nýggjur formur fyri samveru, vísur Maud á. Nýggja tøknin, teldlar og annað, eru eisini amboð, sum kunnu nýt­ast í alskyns samanhangum. Og vera tey nýtt at læra børn um eitt hvørt í skúlanum ella í heiminum, ja, so er einki at stúra fyri. Tað er bert, tá ið tøknin tekur yvirhond og børn­ini gloyma at spæla og sam­skifta við onn­ur børn og vaksin, at ávar­ingar­ tek­ini hjá Maud Wang Hansen fara at lýsa. Mugu gera okkurt um tað fer ov langt Mynd: Álvur Haraldsen Tú sært, at summi børn upp­ ar­beiða ein­semi, og hava ikki tørv á nærum­ hvørvinum Maud Wang Hansen, forkvinna í Pedagogfelagnum Visti tú? Børn mennast best í spæli og samveru við onnur