hósdagur 8. januar 2015síða 20

Fríggjadagur 9. januar 2015 sosialurin 3 20 1 Samkyndleiki er ikki bara »eitt evni«. Tað er ein eginleiki, eitt eyðkenni, ein partur av samleikanum hjá einum bólki í sam­ fel­ag­num. At vera sam­kyndur kann á ongan hátt sam­ metast við onnur evni, sum koyri­før­ leik­ar, sorg, SEV ella ann­að. Hetta snýr seg um meiri enn tað, og tað hev­ur týdning at vit um­røða tað innan skúla­gátt. Eg ætli ikki, at tað skal setast á tíma­ talv­una ella gerast til evnis­vikur, men at tað er álagt okkum lærarum so ella so at umrøða evnið á onkran hátt – serliga í fram­ haldsdeildini.   2 Í løtuni er tað so, at tað er upp til hvønn einstakan lærara, hvørt hann tekur samkyndleika upp í undir­vísingini ella ikki. Hetta er ikki nóg gott, tí tá fáa vit ikki tryggjað, at undir­vísingin verður eins fyri allar næm­ingar, sama um teir búgva í Havn, á Eiði ella í Vági. Undirvísingin má einsrættast, tí tað kann ikki latast upp til tilvildina, um børnini fáa kunnleika til ymsu seksuellu samleikarnar. Ímynda tær, at tað samkynda barnið tíverri fekk ein lærara, hvørs hugburður gongur ímóti sam­kyndleika, ímeðan støðan var ein heilt onn­ur, gekk tað í para­ lell flokkinum, tí tann lær­arin vísti tí stóran ans. Hetta er sjálv­sagt ikki í lagi. Tað má vera eins fyri øll, og tað verður tað bara, um tað verður felt inn í antin fólkaskúlalógina ella í náms­ætlanina.   3 Tað snýr seg eisini um at taka kjakið, fyri síðani at taka eina støðu. Tingið hevur júst havt kjak um skrásett parlag. Har varð støðan tann, at tað ynskir man ikki at loyva. Men so hevur man í øllum førum tikið eina støðu.   Eg kann gott vera í iva um, hvørja almenna hugsan fólkaskúlin hevur um samkyndleika. Tað snýr seg eisini um hvørji tekin, vit senda, og um vit vilja viðurkenna bólkin av næm­ing­ um, sum onkursvegna fellir út um hetero­seksuella bólkin. Viðurkennir fólka­skúlin bert heteroseksuellan sam­leika, er tað at samanlíkna við ignorering av einum bólki av menn­ iskjum. Hetta er happing!   4 Eg havi havi onkuntíð sjálv stað­ið í teirri støðuni, at eg havi verið í iva um, hvussu eg havi skulað fyri­ hildið meg. Hetta er ikki eitt evni, man kjakast (serliga nógv ) um á lær­ara­stovum, ímyndi eg mær, men eg hugsi, at um tað var nevnt í fólka­ skúla­lógini, so hevði tað verið meiri natúr­ligt at tosað opið um tað. Av og á síggja vit jú týðiliga, at onkur næm­ ingur ikki trívist í tí kyns­bás­inum, sum vit hava lyndi at seta tey í. Og hvat ger man so? Verður tað kravt, verður tað meiri natúrligt at tosa og kjakast um.    5 Hóast tingini eru broytt sera nógv seinastu árini viðvíkjandi tol­semi móti samkyndum, so vita eis­ini, at tað eru ymiskar meiningar um hetta. Nógvir lærarar gera nógv burturúr og draga tað við í undirvísingina. Summir møta kanska mótstøðu frá for­eldrum, sum ikki ynskja, at børnini skulu hoyra hesi tingini. Hinvegin eru kanska eisini foreldur, sum ynskja, at sam­kynd­leiki verður tikin upp, men lærarin velur ikki at gera tað. Í hesum báðum førum hevði tað verið betri, um tað var lógarfest ella skrivað í námsætlanina, tí so stóð man sterkari – bæði sum lærari og foreldur, um man ynskti hetta evnið á skrá. Vit undirvísa jú longu í til dømis sakliga politikki, hóast vit ikki eru samd við allar flokkar.  Og foreldrini góð­taka, at børnini hoyra um teir flokkar, sum tey ikki velja. Á sama hátt mugu vit greiða næmingunum sakliga frá ymsum seksualitetum, óansæð hvat vit persónliga halda um tað. Hóast hesi evni ikki beinleiðis kunnu samanberast, tí talan í øðrum føri er um kynsligan samleika og í hin­um um politiska áskoðan, so velji eg at brúka hana sum dømi.   6 Vit síggja, at nógvir næmingar velja sær júst seksualtiet, tá teir skulu gera uppgávur, hava evnisviku ella annað – og tað sigur kanska nak­ að um, at tað er ein tørvur á størri frálæru um evnið. LGBT vísir á at tey javnan verða kontaktað av næm­ing­ um í framhaldsdeildum í sam­band við verkætlanaruppgávur og tílíkt. Hin­vegin hava tey ikki enn verið biðin um at koma í skúlar at greiða frá. Hvat siga aðrir kjakarar á netinum um sama mál... Skal samkyndleiki lóggevast »Also behøvist tað at undir­vísast í hesum? Tað skuldi heldur verið meiri undirvísing og meiri peningur settur av til børn, sum hava tørv til meiri undirvísing.« »Fantastist at lærarar umboða og hugsa um allar sínar næmingar, bæði tey sum búnast til eitt heteroseskuelt kynslív og tey sum búnast til eitt homoseksuelt kynslív. Um ikki, kunnu tey lætt føla seg niðurgjørd og útihýst« »Lat børnini sova á skúlunum, so sleppa foreldrini eisini frá at hava tey heima. Onkra ábyrgd mugu foreldrini hava, og at tosa við børnini um sam­kyndleika gera foreldrini best sjálvi« »Haldi tad er fínt, at man ikki hevur tað í skúlanum. Vit øll vita alt um tað allíkavæl. Og næminganir hoyra um tað á aðrar mátar. So eg haldi ikki, at tað er so neyðugt« orðadráttur Anna Dalsgaard Anna Dalsgaard tórshavn Lærarinna Ymsar royndir innan skúlaverkið. Starvast í Tórshavnar Kommunuskúla. Mynd: sigmar mørkøre JA